China-India Relations: కరోనా తర్వాత తొలిసారిగా భారత పర్యటనకు చైనా అధ్యక్షుడు.. మరోసారి ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్న భారత్–చైనా సంబంధాలు..

jagan 11 Sep 2026 1 నిమిషాల పఠనం ప్రపంచం

Modi and Xi Jinping

China-India Relations: కోవిడ్ మహమ్మారి తర్వాత తొలిసారి చైనా అధ్యక్షుడు షీ జిన్‌పింగ్ భారత్‌లో పర్యటించనుండటంతో భారత్–చైనా సంబంధాలు మరోసారి ప్రపంచ దేశాల దృష్టిని ఆకర్షిస్తున్నాయి. ఈ వారాంతంలో న్యూఢిల్లీలో జరిగే బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరయ్యేందుకు షీ భారత్‌కు రానున్నారు. ఈ సందర్భంగా శనివారం సాయంత్రం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో ఆయన ద్వైపాక్షిక సమావేశం నిర్వహించనున్నట్లు ఇరు దేశాల విదేశాంగ శాఖలు ధృవీకరించాయి. 2019లో చెన్నైలోని మహాబలిపురంలో మోదీతో అనధికారిక చర్చలు జరిపిన తర్వాత షీ భారత్‌కు రావడం ఇదే తొలిసారి. దీంతో ఈ భేటీకి వ్యూహాత్మకంగానే కాకుండా రాజకీయంగా కూడా ప్రాధాన్యత ఏర్పడింది.

2019లో మహాబలిపురం సమావేశం జరిగిన సమయంలో భారత్–చైనా సంబంధాలు సానుకూల దిశలో సాగుతున్నాయి. అప్పట్లో ఇరు దేశాల నేతలు పరస్పర అవగాహన పెంచుకునేందుకు ప్రయత్నించారు. అయితే 2020లో తూర్పు లడఖ్‌లో జరిగిన ఘర్షణలు పరిస్థితిని పూర్తిగా మార్చేశాయి. గల్వాన్ లోయలో జరిగిన ఘర్షణలో ఇరు దేశాల సైనికులు ప్రాణాలు కోల్పోవడంతో ద్వైపాక్షిక సంబంధాలు దశాబ్దాల కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయాయి. సరిహద్దుల్లో భారీగా సైనిక మోహరింపులు జరగడంతో పాటు భారత్ చైనా పెట్టుబడులు, సాంకేతిక సంస్థలపై పలు ఆంక్షలు విధించింది.

కోవిడ్ కారణంగా ఇరు దేశాల మధ్య ప్రయాణాలు కూడా తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నాయి. 2023లో న్యూఢిల్లీలో జరిగిన జీ20 సదస్సుకు షీ జిన్‌పింగ్ స్వయంగా హాజరుకాకపోవడం కూడా సంబంధాల్లో ఉన్న దూరాన్ని స్పష్టం చేసింది. అయితే 2024లో రష్యాలోని కజాన్‌లో జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సు సందర్భంగా మోదీ, షీ మరోసారి సమావేశమయ్యారు. ఆ తర్వాత 2025లో టియాంజిన్‌లో కూడా ఇరువురు నేతలు భేటీ కావడంతో సంబంధాలను క్రమంగా సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడానికి ప్రయత్నాలు ప్రారంభమయ్యాయి. ప్రత్యక్ష విమాన సర్వీసుల పునరుద్ధరణ, చైనా పెట్టుబడులపై కొన్ని పరిమితుల సడలింపు వంటి పరిణామాలు కూడా చోటుచేసుకున్నాయి.

ప్రస్తుత షీ–మోదీ సమావేశంలో ప్రధానంగా ద్వైపాక్షిక సంబంధాలకు భవిష్యత్తు దిశను నిర్దేశించే అంశాలపై చర్చ జరిగే అవకాశం ఉంది. వాణిజ్యం, పెట్టుబడులు, ప్రజల మధ్య రాకపోకలు, సరిహద్దు వివాదం నిర్వహణ వంటి అంశాలు చర్చకు వచ్చే అవకాశముంది. ముఖ్యంగా సరిహద్దులో శాంతి, స్థిరత్వాన్ని కొనసాగించడం ఇరు దేశాలకు కీలకంగా మారింది. సరిహద్దు సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాకపోయినా, ఉద్రిక్తతలను నియంత్రించేందుకు ఇరు పక్షాలు పరస్పర చర్యలను కొనసాగిస్తున్నాయి.

అయితే భారత్–చైనా మధ్య అన్ని సమస్యలు పరిష్కారమయ్యాయని చెప్పే పరిస్థితి మాత్రం లేదు. రేర్ ఎర్త్ అయస్కాంతాలు, ఆక్సైడ్లు వంటి కీలక ముడిపదార్థాలపై చైనా విధిస్తున్న ఎగుమతి నియంత్రణలు భారత్‌కు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. భారత తయారీ రంగానికి, ఎలక్ట్రానిక్స్, ఆటోమొబైల్, గ్రీన్ టెక్నాలజీ వంటి రంగాలకు ఈ ఖనిజాలు కీలకం. మరోవైపు అమెరికాతో భారత్‌కు పెరుగుతున్న రక్షణ, సాంకేతిక, వాణిజ్య సంబంధాలను చైనా అనుమానంతో చూస్తోంది.

పాకిస్థాన్‌తో చైనా సంబంధాలు కూడా భారత్‌కు ప్రధాన ఆందోళనగా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా రక్షణ రంగంలో బీజింగ్–ఇస్లామాబాద్ సహకారం పెరుగుతుండటంపై న్యూఢిల్లీ అప్రమత్తంగా ఉంది. అదే సమయంలో చైనా తన ప్రాంతీయ ప్రభావాన్ని విస్తరించేందుకు చేస్తున్న ప్రయత్నాలను భారత్ నిశితంగా గమనిస్తోంది. అందువల్ల మోదీ–షీ భేటీలో సరిహద్దు అంశంతో పాటు ప్రాంతీయ భద్రత కూడా కీలకంగా మారే అవకాశం ఉంది.

అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ విధానాలు కూడా భారత్–చైనా సమీకరణాలపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అమెరికాతో భారత్ సంబంధాల్లో వాణిజ్యపరమైన విభేదాలు పెరుగుతుండగా, చైనా–అమెరికా సంబంధాల్లో కొన్ని అంశాల్లో పునరుద్ధరణ కనిపిస్తోంది. ఈ నేపథ్యంలో భారత్‌తో సంబంధాలను స్థిరీకరించడం చైనాకు కూడా వ్యూహాత్మకంగా అవసరంగా మారింది. మరోవైపు అమెరికాపై పూర్తిగా ఆధారపడకుండా తన పొరుగు దేశాలతో స్థిరమైన సంబంధాలు కొనసాగించడం భారత్‌కూ ప్రయోజనకరమే.

మొత్తంగా షీ జిన్‌పింగ్ తాజా భారత్ పర్యటనను తక్షణమే పూర్తిస్థాయి వ్యూహాత్మక పునఃప్రారంభంగా భావించడం కంటే, ఇరు దేశాల మధ్య నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు జరుగుతున్న మరో కీలక ప్రయత్నంగా చూడాల్సి ఉంటుంది. వాణిజ్యం, అరుదైన ఖనిజాల సరఫరా, సాంకేతికత, సరిహద్దు శాంతి వంటి అంశాల్లో స్పష్టమైన పురోగతి కనిపిస్తే ఈ భేటీకి మరింత ప్రాధాన్యత ఏర్పడుతుంది. అయితే సరిహద్దు వివాదం, పాకిస్థాన్‌తో చైనా సంబంధాలు వంటి ప్రాథమిక సమస్యలకు పరిష్కారం లభించకపోతే ఈ సయోధ్య పరిమితంగానే ఉండే అవకాశం ఉంది.