వాయు కాలుష్యంలో ఢిల్లీ ఎందుకు ‘విశ్వగురువు’గా మారుతోంది?

మోదీ ప్రభుత్వంపై మల్లికార్జున ఖర్గే తీవ్ర విమర్శలు.. దేశానికి ‘గాలి లెక్క’ చెప్పే ధైర్యం ప్రధానికి ఉందా అంటూ నిలదీత

దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో రోజురోజుకూ వాయు కాలుష్యం పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడు మల్లికార్జున ఖర్గే కేంద్రంలోని బీజేపీ ప్రభుత్వంపై తీవ్రస్థాయిలో విమర్శలు గుప్పించారు. వాయు కాలుష్యంలో ఢిల్లీ ఎందుకు ‘విశ్వగురువు’గా మారుతోందని ప్రశ్నించారు. దేశానికి ‘గాలి లెక్క’ చెప్పే ధైర్యం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి ఉందా అంటూ నిలదీశారు.

దీపావళి తర్వాత ఢిల్లీలో కాలుష్య స్థాయులు మరింత పెరిగాయి. పొరుగు రాష్ట్రాల్లో పంట వ్యర్థాలను తగలబెట్టడం కూడా ఈ పరిస్థితి తీవ్రతకు ఒక కారణంగా మారుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో కాలుష్య సమస్యను పరిష్కరించేందుకు మోదీ ప్రభుత్వం పాక్షిక చర్యలకే పరిమితమవుతోందని ఖర్గే ఆరోపించారు.

‘వాయు కాలుష్యంలో మనం ఎందుకు విశ్వగురువుగా మారుతున్నాం? పాక్షిక చర్యలు, ప్రచార ఎత్తుగడలు, ఇచ్చిన హామీలను నిలబెట్టుకోకపోవడం, ఒకరిపై ఒకరు నిందలు వేసుకోవడం బీజేపీకి నైజంగా మారాయి’ అని ఖర్గే సోషల్ మీడియా వేదిక ఎక్స్‌లో పోస్టు చేశారు. స్వచ్ఛమైన గాలి అనేది ప్రతి ఒక్కరి ప్రాథమిక హక్కు అని, అది ప్రభుత్వం ప్రసాదించే ప్రత్యేక హక్కు కాదని పేర్కొన్నారు.

గత ఏడాది కాలుష్య గణాంకాలను తారుమారు చేస్తున్నారనే ఆరోపణల మధ్య ఎయిర్ క్వాలిటీ ఇండెక్స్ (ఏక్యూఐ) పర్యవేక్షణ కేంద్రాల చుట్టూ నీటి ట్యాంకర్లతో నీటిని చల్లారని ఖర్గే విమర్శించారు. ఈ ఏడాది కాలుష్యం గరిష్ట స్థాయికి చేరిన సమయంలో ఢిల్లీలోని 59 పర్యవేక్షణ కేంద్రాల్లో 36 కేంద్రాల నుంచి పీఎం 2.5 రీడింగ్‌లు పూర్తిగా మాయమయ్యాయని ఆరోపించారు.

12 ఏళ్లుగా మాటలకే పరిమితమైన ప్రభుత్వం

గత 12 ఏళ్లుగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వాయు కాలుష్య సమస్యపై మాటలకే పరిమితమయ్యారని ఖర్గే విమర్శించారు. 2019 మే 8న ప్రధాని మోదీ వాయు కాలుష్యాన్ని ప్రధాన సవాలుగా గుర్తించినప్పటికీ, దాన్ని పరిష్కరించేందుకు ఆయన ప్రభుత్వం ఆశించిన స్థాయిలో చర్యలు తీసుకోలేదని ఆరోపించారు.

ఢిల్లీ-ఎన్‌సీఆర్‌తో పాటు ఉత్తరప్రదేశ్, బిహార్, హర్యానా, పంజాబ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాల్లో ప్రజలు స్వచ్ఛమైన గాలి కోసం ఇబ్బందులు పడుతున్నారని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ‘మోదీజీ.. దేశానికి గాలి లెక్క చెప్పే ధైర్యం చేస్తారా?’ అంటూ ఖర్గే ప్రశ్నించారు.

కాలుష్యంతో వేలాది మంది మృతి

వాయు కాలుష్యం కారణంగా చోటుచేసుకుంటున్న మరణాలకు సంబంధించిన గణాంకాలను కూడా ఖర్గే తన పోస్టులో ప్రస్తావించారు. 2023లో ఢిల్లీలో వాయు కాలుష్యం కారణంగా 17,188 మంది మరణించినట్లు అంచనా వేశారని, ఇది అన్ని వయసుల వారిలో నమోదైన మొత్తం మరణాల్లో దాదాపు 15 శాతమని పేర్కొన్నారు.

అలాగే 2021లో భారతదేశవ్యాప్తంగా ఐదేళ్లలోపు వయసున్న 1,69,400 మంది పిల్లలు వాయు కాలుష్య సంబంధిత కారణాలతో మరణించారని ‘స్టేట్ ఆఫ్ గ్లోబల్ ఎయిర్ 2024’ నివేదికను ఉటంకించారు.

ముఖ్యంగా ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో పీఎం 2.5 కాలుష్య కణాలకు గురికావడం వల్ల పిల్లల్లో ఊపిరితిత్తుల అభివృద్ధి దెబ్బతినడం, శిశు మరణాల ప్రమాదం పెరగడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతున్నాయని పరిశోధనలు వెల్లడిస్తున్నాయని తెలిపారు.

వినియోగించని నిధులు రూ.1,154 కోట్లు

ఢిల్లీలో కాలుష్య నియంత్రణకు కేటాయించిన నిధుల వినియోగంపై కూడా ఖర్గే ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. సెప్టెంబర్ 2026 నాటి సమాచార హక్కు చట్టం (ఆర్టీఐ) సమాధానం ప్రకారం, ఢిల్లీ పర్యావరణ నష్టపరిహార నిధుల్లో దాదాపు 60 శాతం, అంటే రూ.1,154 కోట్లు ఖర్చు చేయకుండా మిగిలిపోయాయని పేర్కొన్నారు.

అదేవిధంగా 2025 డిసెంబర్ వరకు విడుదల చేసిన జాతీయ స్వచ్ఛ వాయు కార్యక్రమం (ఎన్‌సీఏపీ) నిధుల్లో ఢిల్లీ కేవలం 17 శాతాన్ని మాత్రమే వినియోగించుకుందని ఆరోపించారు. కాలుష్య నియంత్రణకు నిధులు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ వాటిని పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించకపోవడంపై ప్రభుత్వాన్ని నిలదీశారు.

సుప్రీంకోర్టు కూడా జోక్యం

వాయు కాలుష్య సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కొనేందుకు వివరణాత్మక నివేదికలు, ప్రతిపాదిత చర్యలను సమర్పించాలని బీజేపీ పాలిత ఢిల్లీ, హర్యానా, ఉత్తరప్రదేశ్, రాజస్థాన్ రాష్ట్రాలకు సుప్రీంకోర్టు రెండు వారాల గడువు ఇచ్చిందని ఖర్గే తన పోస్టులో పేర్కొన్నారు. కాలుష్య సమస్యపై కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు సమన్వయంతో చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉందని ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.