ఆహార ద్రవ్యోల్బణం.. ప్రమాదకరం

ద్రవ్యోల్బణం అనేది ఆర్థికశాస్త్రంలో కనిపించే ఒక గణాంకం. అంతకు మించి, సామాన్య ప్రజల జీవితాలను నిశ్శబ్దంగా కుదిపేసే సామాజిక, ఆర్థిక వాస్తవం. ప్రభుత్వం విడుదల చేసే ద్రవ్యోల్బణ శాతాలు, ధరల సూచీలు, గణాంక నివేదికలు సాధారణంగా నిపుణుల చర్చలకే పరిమితమైన అంశాలుగా కనిపించినప్పటికీ, వాటి అసలు ప్రభావం ప్రతి ఇంటిలోనూ ఉంటుంది.

గత నెల టోకు ధరల ద్రవ్యోల్బణం 9.87 శాతానికి పెరగడం, 2024 ఏప్రిల్‌నుంచి అమలులో ఉన్న ప్రస్తుత శ్రేణిలో ఇదే అత్యధిక స్థాయికి చేరుకోవడం భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎదుర్కొంటున్న ఒత్తిడిని స్పష్టం చేస్తున్నది. అంతకుముందు మే నెలలో ఇది 9.68 శాతంగా ఉండగా, ఒక్క నెలలోనే మరింత పెరగడం ఆహార ధరల అసాధారణ పెరుగుదల ఎంత తీవ్రంగా ఉందో సూచిస్తోంది. అదే సమయంలో గృహ వినియోగదారులు ఎదుర్కొనే చిల్లర ద్రవ్యోల్బణం కూడా నాలుగున్నర శాతానికి చేరుకోవడంతో పరిస్థితి మరింత ఆందోళనకరంగా మారింది.

ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం ఆహార ధరలు. మునగకాయ ధరలు ఒక్క నెలలోనే దాదాపు రెట్టింపు కావడం, క్యాప్సికం, టమాటా, ఉల్లిపాయ వంటి ప్రతి కుటుంబం నిత్యం వినియోగించే కూరగాయల ధరలు ఆకాశానికి చేరడం సామాన్య ప్రజలపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. ఇవి విలాసవంతమైన వస్తువులు కావు. రోజువారీ ఆహారంలో తప్పనిసరిగా ఉపయోగించేవి. అందువల్ల వీటి ధరల పెరుగుదల నేరుగా ప్రతి కుటుంబ ఆహార వ్యయాన్ని పెంచుతుంది.

ముఖ్యంగా స్థిరమైన ఆదాయం లేని అసంఘటిత రంగ కార్మికులు, వ్యవసాయ కూలీలు, చిన్న ఉద్యోగులు, పెన్షనర్లు, పట్టణ పేదలు ఈ భారం నుంచి తప్పించుకునే పరిస్థితి ఉండదు. ఆహార ద్రవ్యోల్బణం సాధారణ ద్రవ్యోల్బణంతో పోలిస్తే మరింత ప్రమాదకరమైనది. పేద కుటుంబాలు తమ ఆదాయంలో అత్యధిక భాగాన్ని ఆహారంపైనే ఖర్చు చేస్తాయి. ధనిక కుటుంబాలకు ఆహార ధరల పెరుగుదల కొంత ఇబ్బందిని కలిగించినా, వారి జీవనశైలిపై పెద్దగా ప్రభావం చూపకపోవచ్చు. కానీ రోజువారీ కూలీపై ఆధారపడే కుటుంబాలకు మాత్రం ఇదే పెద్ద సంక్షోభంగా మారుతుంది.

ఒకప్పుడు కొనుగోలు చేసిన కూరగాయలను ఇప్పుడు సగానికి సగం తగ్గించుకోవాల్సి వస్తుంది. పప్పులు, పాలు, పండ్లు వంటి పోషకాహార పదార్థాలు క్రమంగా వారి ఆహారపు జాబితా నుంచి తొలగిపోతాయి. ఫలితంగా పోషకాహార లోపం, ఆరోగ్య సమస్యలు, పిల్లల్లో ఎదుగుదల లోపాలు వంటి దీర్ఘకాలిక ప్రభావాల ప్రమాదం ఏర్పడుతుంది.

తక్కువ వర్షపాతం ఈ పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టతరం చేసింది. వ్యవసాయం ఇప్పటికీ ప్రకృతిపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంది. ఎల్‌నినో పరిస్థితుల వల్ల వర్షాభావ పరిస్థితులు ఏర్పడితే, కూరగాయల ఉత్పత్తి తగ్గుతుంది. ఉత్పత్తి తగ్గితే సరఫరా తగ్గుతుంది. సరఫరా తగ్గితే ధరలు పెరగడం సహజం.

అయితే సమస్య కేవలం ప్రకృతి కారణాలతోనే పరిమితం కాదు. సరైన నిల్వ సదుపాయాల లేమి, శీతల గిడ్డంగుల కొరత, సరఫరా వ్యవస్థలో ఉన్న లోపాలు, మధ్యవర్తుల ఆధిపత్యం, రవాణా వ్యయాల పెరుగుదల వంటి నిర్మాణాత్మక సమస్యలు కూడా ధరలను మరింత పెంచుతున్నాయి. రైతు తన పంటకు సరైన ధర పొందలేకపోతుంటే, వినియోగదారుడు అదే పంటను అధిక ధరకు కొనుగోలు చేయాల్సిన పరిస్థితి. ఈ విరుద్ధ పరిస్థితి వ్యవసాయ మార్కెట్‌లో ఉన్న అసమతుల్యతను బహిర్గతం చేస్తోంది.

ఇంధన ధరల పెరుగుదల కూడా ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని మరింత వేగవంతం చేస్తోంది. డీజిల్‌ ధరలు పెరిగితే వ్యవసాయ యంత్రాల నిర్వహణ ఖర్చు పెరుగుతుంది. నీటిపారుదల వ్యయం పెరుగుతుంది. పంటలను మార్కెట్‌కు తరలించే రవాణా ఖర్చు పెరుగుతుంది. కోల్డ్‌ స్టోరేజ్‌ నిర్వహణ ఖర్చు పెరుగుతుంది. ఈ మొత్తం అదనపు వ్యయాన్ని చివరకు వినియోగదారుడే భరించాల్సి వస్తుంది. అందుకే ఇంధన ధరల పెరుగుదల ఎప్పుడూ కేవలం పెట్రోల్‌ బంకులకే పరిమితం కాకుండా, ప్రతి ఇంటి ఆహార ఎంపికపైన కూడా ప్రభావం చూపుతుంది.

ఇటీవల విడుదలైన ఉత్పత్తిదారుల ధరల సూచీ కూడా పెరుగుదల దిశగా సాగడం మరో హెచ్చరిక. పరిశ్రమలు ఉత్పత్తి చేసే వస్తువుల తయారీ వ్యయం పెరుగుతోందని ఇది సూచిస్తోంది. ముడి పదార్థాలు, విద్యుత్‌, ఇంధనం, రవాణా, కార్మిక వ్యయం అన్నీ పెరిగినప్పుడు తయారీదారులు చివరకు ఉత్పత్తుల ధరలను పెంచక తప్పదు. ఫలితంగా వినియోగ వస్తువుల ధరలు సైతం పెరుగుతాయి. దీనిని ఆర్థిక శాస్త్రంలో వ్యయ ప్రేరిత ద్రవ్యోల్బణం అంటారు.

ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో కేవలం వడ్డీ రేట్లను పెంచడం ద్వారా మాత్రమే ద్రవ్యోల్బణాన్ని నియంత్రించడం సాధ్యం కాదు. సరఫరా వ్యవస్థను మెరుగుపరచడం, ఉత్పత్తి వ్యయాలను తగ్గించడం, వ్యవసాయ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడం వంటి చర్యలు కూడా అంతే అవసరం. ఆ దిశగా అడుగులు వేయకుండా, ఆహార ద్రవ్యోల్బణాన్ని దీర్ఘకాలంలో నియంత్రించడం సాధ్యం కాదు.

రైతుకు నాణ్యమైన విత్తనాలు, ఎరువులు, సాగునీరు, మార్కెట్‌ సమాచారం, సరైన కనీస మద్దతు ధర, నిల్వ సదుపాయాలు, రవాణా సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉండాలి. పంట కోత తర్వాత జరిగే నష్టాలను తగ్గించగలిగితే మార్కెట్‌లో సరఫరా మెరుగుపడుతుంది. అలాగే పండ్లు, కూరగాయల కోసం ఆధునిక శీతల సరఫరా గొలుసును విస్తరించడం అత్యవసరం. ఉత్పత్తి ప్రాంతం నుంచి వినియోగదారుడి వరకు సరఫరా వ్యవస్థ సమర్థంగా పనిచేస్తే ధరల్లో అనవసర హెచ్చుతగ్గులను గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు.

ప్రభుత్వం తక్షణ చర్యలతో పాటు దీర్ఘకాలిక వ్యూహాన్ని కూడా రూపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది. నిల్వల్లో ఉన్న ఆహార ధాన్యాలను అవసరమైన ప్రాంతాలకు విడుదల చేయడం, మార్కెట్‌లో కృత్రిమ కొరతను సృష్టించే అక్రమ నిల్వలను అరికట్టడం, దిగుమతులు అవసరమైతే వేగంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, రైతులకు ఉత్పత్తి వ్యయాన్ని తగ్గించే విధానాలు అమలు చేయడం వంటి చర్యలు సమన్వయంతో సాగాలి.

అంతేకాకుండా, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని వ్యవసాయాన్ని మరింత స్థిరంగా మార్చే విధానాలు కూడా అవసరం. ద్రవ్యోల్బణాన్ని కేవలం రిజర్వ్‌ బ్యాంకు లేదా ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ పరిష్కరించే సమస్యగా చూడలేం. ఇది వ్యవసాయం, వాణిజ్యం, రవాణా, ఇంధనం, నీటిపారుదల, వాతావరణ విధానాలు, సామాజిక సంక్షేమం వంటి అనేక రంగాలకు సంబంధించిన సమగ్ర సవాలు.

ఒకవైపు రైతుకు న్యాయమైన ధర లభించాలి. మరోవైపు వినియోగదారుడికి అందుబాటు ధరల్లో ఆహారం లభించాలి. ఈ రెండు లక్ష్యాల మధ్య సమతుల్యత సాధించగలిగినప్పుడే నిజమైన ధరల స్థిరత్వం సాధ్యమవుతుంది.