Bathukamma Secret: బతుకమ్మ పండుగలో దాగి ఉన్న అసలు సీక్రెట్ ఇదే.. పూల పండుగ వెనుక ఇంత పెద్ద కథ ఉందా?

Bathukamma Secret: తెలంగాణ అంటే వెంటనే గుర్తొచ్చే పండుగల్లో బతుకమ్మ ఒకటి. రంగురంగుల పూలను పేర్చి, వాటి చుట్టూ మహిళలు పాటలు పాడుతూ, ఆడుతూ, చివరిరోజు చెరువులు, కుంటల్లో నిమజ్జనం చేయడం బతుకమ్మలో కనిపించే ప్రధాన దృశ్యం. అయితే బతుకమ్మ కేవలం అందమైన పూల పండుగ మాత్రమే కాదని, దాని వెనుక ప్రకృతి, నీరు, మానవ జీవితం మధ్య ఉన్న అనుబంధం దాగి ఉందని తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక సమాచారం చెబుతోంది.

బతుకమ్మ వెనుక ఉన్న అసలు ‘సీక్రెట్’ ఏమిటి?

వర్షాకాలం చివరి దశలో తెలంగాణలోని పొలాలు, ఖాళీ ప్రదేశాలు, గుట్టలు, చెరువుల పరిసరాల్లో అనేక రకాల అడవి పూలు విరబూస్తాయి. ముఖ్యంగా తంగేడు, గునుగు వంటి పూలు విస్తారంగా కనిపిస్తాయి. వీటితో పాటు బంతి, చామంతి, నంది వర్ధనం వంటి పూలను కూడా బతుకమ్మ కోసం ఉపయోగిస్తారు. వర్షాలతో చెరువులు, కుంటలు నీటితో నిండే సమయంలో ఈ పూలు విరబూయడం యాదృచ్ఛికం కాదని, ప్రకృతి కాలచక్రంతో బతుకమ్మకు ఉన్న అనుబంధాన్ని ఇది చూపిస్తుందని తెలంగాణ టూరిజం పేర్కొంటోంది.

ఇక్కడే బతుకమ్మలోని పర్యావరణ కోణం ఆసక్తికరంగా మారుతుంది. బతుకమ్మలో ఉపయోగించే పూలను పెద్ద మొత్తంలో చెరువుల్లో నిమజ్జనం చేయడం వల్ల నీటిని శుద్ధి చేసే లక్షణాలు ఉన్నాయని హైదరాబాద్ జిల్లా ప్రభుత్వ వెబ్‌సైట్ పేర్కొంటోంది. అదే సమయంలో బోడెమ్మకు ఉపయోగించే మట్టిని చెరువులో నిమజ్జనం చేయడం చెరువు గట్టును బలోపేతం చేసి నీటిని నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యానికి తోడ్పడేదిగా అక్కడి అధికారిక వివరణ చెబుతోంది.

అంటే పూర్వకాలంలో శాస్త్రీయ పరిజ్ఞానం ప్రత్యేకంగా పుస్తకాల రూపంలో లేకపోయినా, ప్రకృతిని గమనిస్తూ ఏర్పడిన కొన్ని ఆచారాలు పండుగల రూపంలో కొనసాగి ఉండవచ్చనే ఆసక్తికరమైన కోణం కనిపిస్తుంది. అయితే బతుకమ్మను పూర్తిగా ఒక ‘నీటి శుద్ధి విధానం’గానే చూడటం కంటే, ప్రకృతితో మనిషికి ఉన్న అనుబంధాన్ని పండుగ రూపంలో వ్యక్తీకరించే సంప్రదాయంగా చూడటం మరింత సముచితం.

పూలను ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?

బతుకమ్మ సమయంలో ఉపయోగించే పూలు సాధారణంగా ఆ కాలంలో సహజంగా లభించే స్థానిక పూలే. తెలంగాణ రాష్ట్ర పుష్పంగా ప్రకటించిన తంగేడు పువ్వు కూడా బతుకమ్మలో ప్రముఖంగా ఉపయోగిస్తారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం తంగేడు పువ్వును రాష్ట్ర చిహ్నాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంటూ, అది బతుకమ్మతో ప్రత్యేకంగా అనుబంధం కలిగి ఉందని చెబుతోంది.

ఇందులో మరో సందేశం ఉంది. ప్రకృతిలో సహజంగా లభించే పూలను సేకరించి వాటిని అలంకరణగా ఉపయోగించడం ద్వారా పల్లె ప్రజలు తమ చుట్టూ ఉన్న జీవవైవిధ్యాన్ని పండుగలో భాగం చేసుకున్నారు. పూలను కొనుగోలు చేయడం మాత్రమే కాకుండా పొలాల అంచులు, గుట్టలు, బీడు భూముల్లో పెరిగే పూలను సేకరించే సంప్రదాయం కూడా బతుకమ్మకు ప్రకృతితో మరింత దగ్గరి సంబంధాన్ని ఏర్పరిచింది.

బతుకమ్మలో మహిళల పాత్ర ఎందుకు అంత ముఖ్యమైనది?

బతుకమ్మను ప్రధానంగా మహిళలు జరుపుకుంటారు. ఇంటి పనులు, వ్యవసాయ పనులు, కుటుంబ బాధ్యతల మధ్య మహిళలు ఒకచోట చేరి బతుకమ్మ చుట్టూ పాటలు పాడటం, నృత్యం చేయడం ద్వారా సామూహిక అనుబంధాన్ని బలోపేతం చేసుకున్నారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వ సమాచారం ప్రకారం బతుకమ్మ పాటల్లో పురాణాలు, చరిత్రతో పాటు ఆయా ప్రాంతాల్లోని సామాజిక పరిణామాలు కూడా ప్రతిబింబిస్తాయి. అందుకే బతుకమ్మ కేవలం దేవతను పూజించే కార్యక్రమం మాత్రమే కాదు. ఒక తరం నుంచి మరో తరానికి పాటలు, ఆచారాలు, స్థానిక కథలు, సంస్కృతిని అందించే సామాజిక వేదికగా కూడా పనిచేసింది.

సద్దుల బతుకమ్మ ఎందుకు ప్రత్యేకం?

తొమ్మిది రోజుల బతుకమ్మ వేడుకల్లో చివరి రోజు సద్దుల బతుకమ్మ అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. ఈ రోజున పెద్ద బతుకమ్మను తయారు చేసి మహిళలు సామూహికంగా వేడుకలు నిర్వహిస్తారు. అనంతరం సమీపంలోని చెరువు లేదా నీటి వనరులో బతుకమ్మను నిమజ్జనం చేస్తారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వ అధికారిక వివరాల ప్రకారం బతుకమ్మ వర్షాకాలం చివరి దశలో, శీతాకాలం ప్రారంభానికి ముందు వచ్చే ప్రకృతి మార్పులతో ముడిపడి ఉంటుంది.

అందువల్ల బతుకమ్మలో దాగి ఉన్న అసలు రహస్యం ఒక్కటే అని చెప్పడం కష్టం. కానీ పూలను పూజగా మార్చడం, ప్రకృతిని వేడుకగా జరుపుకోవడం, నీటి వనరులతో అనుబంధాన్ని గుర్తుచేయడం, మహిళలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకురావడం వంటి అనేక అంశాలు కలిసి ఈ పండుగను ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి.

మొత్తంగా చూస్తే.. బతుకమ్మ కేవలం పూలను పేర్చే పండుగ కాదు. తెలంగాణ నేల, పూలు, చెరువులు, మహిళల జీవితం, జానపద సంస్కృతి, సామూహిక బంధాలను ఒకే వేదికపైకి తీసుకొచ్చిన జీవన సంప్రదాయం. అందుకే తెలంగాణ ప్రభుత్వం కూడా బతుకమ్మను రాష్ట్ర సాంస్కృతిక గుర్తింపుకు ప్రతీకగా పేర్కొంటోంది.