Ames Meteorite Crater: ఉల్క దాడి 10 కోట్ల ఏళ్లు ఆలస్యంగా జరిగిందా.. Ames క్రేటర్‌పై శాస్త్రవేత్తల కొత్త అంచనా.. ఓక్లహామా ఉల్కాబిలంపై సంచలన పరిశోధన

Ames Meteorite Crater: అమెరికాలోని ఓక్లహామా రాష్ట్రంలో భూమి అడుగున దాగి ఉన్న ఏమ్స్ ఉల్కాపాత బిలం (Ames Impact Structure) వయసుపై శాస్త్రవేత్తలు కీలకమైన సవరణ చేశారు. ఇప్పటివరకు ఈ బిలం సుమారు 46.7 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం ఏర్పడిందని భావిస్తూ వచ్చారు. అయితే టెక్సాస్ విశ్వవిద్యాలయం, ఆస్టిన్‌కు చెందిన పరిశోధకులు నిర్వహించిన తాజా అధ్యయనం ప్రకారం.. ఏమ్స్ ఉల్కాపాత నిర్మాణం సుమారు 36.97 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం ఏర్పడి ఉండొచ్చని తేలింది. అంటే గత అంచనా కంటే ఇది దాదాపు 10 కోట్ల సంవత్సరాలు చిన్నది. ఈ పరిశోధన ఫలితాలు Meteoritics & Planetary Science జర్నల్‌లో ప్రచురితమయ్యాయి.

ఓక్లహామాలోని ఏమ్స్ పట్టణం కింద ఉన్న ఈ ఉల్కాబిలం సుమారు 14–16 కిలోమీటర్ల వ్యాసం కలిగిన భారీ భౌగోళిక నిర్మాణం. ఇది పూర్తిగా భూమి ఉపరితలం కింద పూడుకుపోయి ఉండటంతో సాధారణంగా కనిపించదు. ఈ ప్రాంతంలో దశాబ్దాలుగా సాగిన డ్రిల్లింగ్, భౌగోళిక పరిశోధనల ద్వారా బిలానికి సంబంధించిన ఆధారాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఇంతకాలం దీన్ని ఆర్డోవిషియన్ కాలంలో జరిగిన ‘Ordovician Meteor Event’లో భాగంగా శాస్త్రవేత్తలు పరిగణించారు.

ఎమ్స్ బిలం వయసును గతంలో ప్రధానంగా దాని లోపల లభించిన కానోడాంట్ శిలాజాల ఆధారంగా అంచనా వేశారు. కానోడాంట్లు పురాతన సముద్ర జీవులకు చెందిన చిన్న దంతాల వంటి శిలాజాలు. వాటి కాలపరిమితి ఆధారంగా బిలం ఏర్పడిన కాలాన్ని ఆర్డోవిషియన్ దశకు చెందినదిగా భావించారు. దాంతో సుమారు 46.7 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం జరిగిన ఉల్కాపాత ఘటనతో ఏమ్స్ బిలాన్ని అనుసంధానించారు.

అయితే కొత్త పరిశోధన ఈ పద్ధతిలో ఒక కీలక సమస్యను గుర్తించింది. ఉల్కాపాతం జరిగిన సమయంలో అప్పటికే ఉన్న పాత శిలలు, శిలాజాలు పేలుడు ప్రభావంతో చెల్లాచెదురై బిలం నింపిన పదార్థంలో కలిసిపోయి ఉండవచ్చని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు. అంటే ఆ శిలాజాలు ఉల్కాపాతం జరిగిన సమయాన్ని కాకుండా, అవి జీవించిన కాలాన్ని మాత్రమే సూచించే అవకాశం ఉంది. అందువల్ల కానోడాంట్ శిలాజాల వయసును నేరుగా బిలం వయసుగా పరిగణించడం తప్పుదోవ పట్టించే అవకాశం ఉంది.

ఈ సమస్యను పరిష్కరించేందుకు ఎలిజబెత్ క్యాట్లాస్ నేతృత్వంలోని పరిశోధక బృందం ఉల్కాపాతం సమయంలో కరిగిపోయిన శిలల్లోని జిర్కాన్ స్ఫటికాలను పరిశీలించింది. జిర్కాన్‌లో ఉండే యురేనియం కాలక్రమేణా సీసంగా మారుతుంది. ఈ మార్పును కొలవడం ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు ఖనిజం ఏర్పడిన లేదా దాని ఐసోటోపిక్ వ్యవస్థ మారిన సమయాన్ని అంచనా వేయగలరు. దీనినే యురేనియం-లెడ్ (U-Pb) డేటింగ్ అంటారు.

పరిశోధకులు 37 జిర్కాన్ విశ్లేషణలు చేయగా, అత్యంత చిన్న వయసు గల జిర్కాన్ సమూహానికి 36.97 ± 0.59 కోట్ల సంవత్సరాలు అనే బరువుతో కూడిన సగటు వయసు వచ్చింది. 11 విశ్లేషణల్లో 10 ఫలితాలు ఒకదానితో మరొకటి అనుగుణంగా ఉన్నాయని పరిశోధన వెల్లడించింది. ఈ ఫలితాన్ని ఏమ్స్ నిర్మాణానికి సంబంధించిన ఉల్కాపాత ప్రభావం కోసం ప్రస్తుతం లభిస్తున్న ఉత్తమ గరిష్ఠ-వయసు పరిమితిగా పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన విషయం ఉంది. ఉల్కాపాతం తాకిన అసలు గ్రానైట్‌లోని పాత జిర్కాన్‌లకు సుమారు 140.1 కోట్ల సంవత్సరాల వయసు వచ్చింది. అది ఉల్కాపాతం వయసు కాదు; ఉల్కా తాకిన భూభాగంలోని ప్రాచీన శిలల వయసు. దీనివల్ల పాత శిలలు, ఉల్కాపాతం సమయంలో ఏర్పడిన లేదా ప్రభావితమైన జిర్కాన్‌ల మధ్య తేడాను పరిశోధకులు గుర్తించగలిగారు.

కొత్త వయసు అంచనా మరింత ఆసక్తికరమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తుతోంది. సుమారు 37.2 కోట్ల ఏళ్ల క్రితం డెవోనియన్ కాలం చివర్లో ఫ్రాస్నియన్-ఫామెనియన్ సరిహద్దు వద్ద భూమిపై పెద్ద ఎత్తున సముద్ర జీవరాశుల అంతరించిపోవడం జరిగింది. ఈ కాలాన్ని భూమి చరిత్రలోని ముఖ్యమైన జీవవినాశన దశల్లో ఒకటిగా పరిగణిస్తారు. కొత్తగా లభించిన ఏమ్స్ బిలం వయసు ఈ కాలానికి చాలా దగ్గరగా ఉంది.

అయితే ఇక్కడే శాస్త్రవేత్తలు ఒక ముఖ్యమైన జాగ్రత్తను సూచిస్తున్నారు. ఏమ్స్ ఉల్కాపాతమే ఆ భారీ జీవ వినాశనానికి కారణమని ప్రస్తుత పరిశోధన నిరూపించలేదు. రెండు ఘటనలు కాలపరంగా దగ్గరగా ఉండటం మాత్రమే వాటి మధ్య కారణ-ఫలిత సంబంధాన్ని నిర్ధారించదు. ఈ సంబంధాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి మరిన్ని ఉల్కాబిలాలు, భౌగోళిక నమూనాలు, కాలనిర్ణయ ఆధారాలను పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది.

ఈ కొత్త కాలక్రమం ఏమ్స్ బిలానికి మాత్రమే పరిమితం కాదు. ఉత్తర అమెరికాలోని పురాతన ఉల్కాపాత నిర్మాణాల చరిత్రను కూడా ఇది తిరిగి పరిశీలించే అవకాశాన్ని కల్పిస్తోంది. పరిశోధకుల ప్రకారం, ఏమ్స్ నిర్మాణం ఆర్డోవిషియన్ ఉల్కాపాత ఘటనలో భాగం కాకుండా డెవోనియన్ కాలంలో జరిగిన ఉల్కాపాతాల సమూహానికి చెందినదై ఉండవచ్చు. అదే సమయంలో ఉత్తర అమెరికాలోని మరికొన్ని ఉల్కాపాత నిర్మాణాలు కూడా డెవోనియన్ కాలానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి.

మొత్తంగా చూసినట్లయితే.. ఓక్లహామా భూమి అడుగున దాగి ఉన్న ఏమ్స్ ఉల్కాబిలం కథ ఇప్పుడు కొత్త మలుపు తిరిగింది. దాదాపు 46.7 కోట్ల ఏళ్ల నాటి ఉల్కాపాతంగా భావించిన ఈ నిర్మాణం సుమారు 36.97 కోట్ల ఏళ్ల నాటి ఘటనకు సంబంధించినదై ఉండవచ్చని కొత్త జిర్కాన్ ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. అంటే దాదాపు 10 కోట్ల సంవత్సరాల తేడా. ఈ సవరణ భూమిపై ఉల్కాపాతాలు, జీవవినాశనాలు, పురాతన భౌగోళిక మార్పుల మధ్య ఉన్న సంబంధాలను అర్థం చేసుకోవడంలో కొత్త ప్రశ్నలకు దారితీయనుంది.