హార్ముజ్ జలసంధి సంక్షోభం.. 1200 నౌకలు.. రూ. 10.4 లక్షల కోట్లు.. నౌకాయాన చరిత్రలోనే అతిపెద్ద స్తంభనగా రికార్డు..

పశ్చిమాసియాలో యుద్ధ మేఘాలు తొలిగి, అంతర్జాతీయ సముద్ర మార్గాలు పునఃప్రారంభం కావడం ప్రపంచ దేశాలకు ఊరటనిచ్చినప్పటికీ, వ్యూహాత్మకంగా అత్యంత కీలకమైన హర్మూజ్ జలసంధిలో తలెత్తిన సంక్షోభం అంతర్జాతీయ వాణిజ్యాన్ని, ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థను తీవ్రమైన కుదుపునకు గురిచేసింది. పర్షియన్ గల్ఫ్‌లో దాదాపు 125 బిలియన్ డాలర్ల (సుమారు రూ. 10.4 లక్షల కోట్లు) విలువైన సరుకుతో ఉన్న 1,200కి పైగా మాలవాహక నౌకలు నెలల తరబడి నిలిచిపోవడం ఆధునిక నౌకాయాన చరిత్రలోనే అతిపెద్ద స్తంభనగా మారింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా సరఫరా అయ్యే ముడి చమురు, ద్రవీకృత సహజ వాయువు (LNG)లో ఐదో వంతు వాటా ఈ ఇరుకైన జలసంధి గుండానే సాగుతుండటంతో, ఇక్కడ ఏర్పడిన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు ప్రపంచ మార్కెట్లను వణికించాయి. ఫిబ్రవరి 2026 చివరలో ఇరాన్‌పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సైనిక దాడులు చేయడంతో ప్రారంభమైన ఈ సంక్షోభం, జూన్ మధ్యలో తాత్కాలిక కాల్పుల విరమణ ఒప్పందం కుదిరినప్పటికీ శాంతి ఇంకా అస్థిరంగానే ఉంది. లెబనాన్‌లో జరిగిన కొన్ని అంతరాయాలను సాకుగా చూపిస్తూ, ఈ మార్గాన్ని మళ్లీ మూసివేస్తామని ఇరాన్ చేసిన తాజా హెచ్చరికలు అనిశ్చితిని మరింత పెంచుతున్నాయి.

ఈ సంక్షోభం కేవలం ఆర్థిక నష్టాలకే పరిమితం కాకుండా, వేలాది మంది ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి తీవ్ర మానవీయ సంక్షోభానికి దారితీసింది. సుమారు 29 మిలియన్ గ్రాస్ టన్నుల బరువున్న నౌకలతో పాటు దాదాపు 20 వేల మంది నావికులు నెలల తరబడి సముద్రంలోనే చిక్కుకుపోయారు. ఓడల్లో ఆహార, నీటి నిల్వలు అయిపోవడంతో అల్లాడిపోతున్న ఈ సిబ్బందిని సురక్షితంగా రక్షించేందుకు ఒమన్ దేశం సమన్వయంతో ఒక ప్రత్యేక తరలింపు కారిడార్‌ను ఏర్పాటు చేయాల్సి వచ్చింది. ఉద్రిక్తతలు గరిష్ఠ స్థాయిలో ఉన్న సమయంలో జరిగిన దాడుల్లో 40కి పైగా నౌకలు దెబ్బతినగా, కనీసం 14 మంది నావికులు మరణించడం ఈ సంక్షోభం సృష్టించిన భయాందోళనలకు అద్దం పడుతోంది.

మరోవైపు, హార్ముజ్ మూసివేత వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన ధరలు ఒక్కసారిగా పెరిగి ద్రవ్యోల్బణ భయాలు ఎక్కువయ్యాయి. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధర కొన్ని సందర్భాల్లో బ్యారెల్‌కు 100 డాలర్లు దాటిపోవడంతో అన్ని దేశాలపై రవాణా ఖర్చుల భారం పడింది. హర్మూజ్ గుండా వెళ్లలేక నౌకలను ఆఫ్రికా ఖండం (కేప్ ఆఫ్ గుడ్ హోప్) చుట్టూ లేదా ప్రత్యామ్నాయ భూమార్గాల ద్వారా మళ్లించాల్సి రావడంతో ప్రయాణ సమయం, వ్యయం విపరీతంగా పెరిగాయి. దాదాపు 3,00,000 కంటైనర్ కార్గో ఇంకా అక్కడే చిక్కుకుపోవడంతో ప్రాంతీయ ఓడరేవులపై తీవ్ర ఒత్తిడి పడుతోంది. దీనికి తోడు, ఉష్ణోగ్రతలకు దెబ్బతినే వస్తువులు, పాడైపోయే ఆహార పదార్థాలు నెలల తరబడి నిలిచిపోవడంతో కుళ్ళిపోయి, సముద్ర బీమా సంస్థలపై క్లెయిమ్‌ల భారం భారీగా పడేలా చేశాయి.

ప్రస్తుతం జూన్ చివరి వారంలో గల్ఫ్ నుండి నౌకల రాకపోకలు కొంతవరకు పెరిగినట్లు షిప్పింగ్ డేటా సూచిస్తున్నప్పటికీ, భద్రతాపరమైన ఆందోళనలు పూర్తిగా తొలగిపోలేదు. హర్మూజ్, సూయజ్ కాలువ వంటి కేవలం కొన్ని కీలక జలమార్గాలపైనే ప్రపంచ వాణిజ్యం పూర్తిగా ఆధారపడటం ఎంత ప్రమాదకరమో ఈ సంక్షోభం నిరూపించింది. భవిష్యత్తులో ఇటువంటి భౌగోళిక రాజకీయ ముప్పులను తట్టుకోవడానికి అంతర్జాతీయ సమాజం రైలు, రోడ్డు వంటి మల్టీ-మోడల్ రవాణా మార్గాలను, ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గాలను బలోపేతం చేసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉందని ఈ 2026 సంక్షోభం స్పష్టం చేసింది.