లాభాల్లో ఉన్న ఐడీబీఐ బ్యాంకును ఎందుకు అమ్ముతున్నారు? ఉద్యోగులకు రాహుల్ గాంధీ మద్దతు.. మోదీ సర్కార్‌పై ప్రశ్నల వర్షం..

ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల ప్రైవేటీకరణ అంశం మరోసారి రాజకీయంగా చర్చనీయాంశంగా మారింది. లాభాల్లో కొనసాగుతున్న ఐడీబీఐ బ్యాంకును కెనడాకు చెందిన ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్‌కు విక్రయించడంపై కాంగ్రెస్ అగ్రనేత, లోక్‌సభ ప్రతిపక్ష నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ తీవ్ర అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారు. బ్యాంకు ప్రైవేటీకరణను వ్యతిరేకిస్తున్న ఉద్యోగులకు ఆయన మద్దతు ప్రకటించారు. వేల కోట్ల రూపాయల లాభాలు ఆర్జిస్తున్న బ్యాంకును అమ్మాల్సిన అవసరం ఏమొచ్చిందని కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని ప్రశ్నించారు. ఈ నిర్ణయం వల్ల ఉద్యోగుల భవిష్యత్తు, రిజర్వేషన్లు, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలపై ప్రజల హక్కులు ప్రభావితమవుతాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

అక్టోబర్ 29న ఐడీబీఐ బ్యాంకు ఉద్యోగులకు రాసిన బహిరంగ లేఖలో రాహుల్ గాంధీ ఈ అంశాలను ప్రస్తావించారు. ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకులు కేవలం వ్యాపార సంస్థలు మాత్రమే కాదని, దేశ నిర్మాణంలో కీలక పాత్ర పోషించే వ్యవస్థలని పేర్కొన్నారు. వాటిని అమ్మకానికి పెట్టే ఆస్తులుగా చూడకూడదని అభిప్రాయపడ్డారు.

రూ.9 వేల కోట్లకు పైగా లాభం.. అయినా ఎందుకు అమ్మాలి?

గత ఏడాది మార్చిలో పార్లమెంట్ భవనంలో ఐడీబీఐ బ్యాంకు ఉద్యోగుల బృందాన్ని కలిసిన విషయాన్ని రాహుల్ గాంధీ గుర్తుచేసుకున్నారు. అప్పట్లో బ్యాంకు ప్రైవేటీకరణపై ఉద్యోగులు తమ ఆందోళనను ఆయన దృష్టికి తీసుకొచ్చారు. ఎన్నో కష్టాలు ఎదుర్కొని బ్యాంకును నష్టాల నుంచి లాభాల బాట పట్టించిన తమ కృషి ఫలితంగా వచ్చిన సంస్థను ప్రభుత్వం ఎందుకు విక్రయిస్తోందని ప్రశ్నించినట్లు తెలిపారు.

ఈ విషయాన్ని తాను లోక్‌సభలో కూడా ప్రస్తావించానని, బ్యాంకు విక్రయం వెనుక ఉన్న కారణాలతో పాటు ఉద్యోగులు, ఖాతాదారుల ప్రయోజనాలకు ఎలాంటి రక్షణ కల్పిస్తారో వివరించాలని కోరినట్లు చెప్పారు. అయితే ప్రభుత్వం నుంచి సరైన వివరణ రాలేదని విమర్శించారు.

ఐడీబీఐ బ్యాంకు మొదట పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి ఆర్థిక సహాయం అందించే అభివృద్ధి ఆర్థిక సంస్థగా ప్రారంభమైందని రాహుల్ గుర్తుచేశారు. ఆ తర్వాత వాణిజ్య బ్యాంకుగా మారే క్రమంలో ఎన్నో సవాళ్లను ఎదుర్కొందని తెలిపారు. ఏడేళ్ల క్రితం వరకు నష్టాల్లో ఉన్న బ్యాంకు.. ఉద్యోగుల కృషితో గత ఏడాది రూ.9,000 కోట్లకు పైగా లాభాలను ఆర్జించే స్థాయికి చేరిందని పేర్కొన్నారు.

“ఈ బ్యాంకును తిరిగి లాభాల బాట పట్టించింది మీ కష్టమే” అంటూ ఉద్యోగులను ఉద్దేశించి రాహుల్ గాంధీ వ్యాఖ్యానించారు.

ప్రభుత్వ వాటా 95 శాతం నుంచి 34 శాతానికి!

ప్రస్తుతం ఐడీబీఐ బ్యాంకులో కేంద్ర ప్రభుత్వం, లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ (LIC) కలిపి సుమారు 95 శాతం వాటాను కలిగి ఉన్నాయి. ప్రతిపాదిత విక్రయం పూర్తయితే ఈ రెండు సంస్థల మొత్తం వాటా సుమారు 34 శాతానికి తగ్గిపోతుందని రాహుల్ గాంధీ వివరించారు.

2003లో పార్లమెంట్‌కు ప్రభుత్వం ఇచ్చిన హామీని కూడా ఆయన గుర్తుచేశారు. ఐడీబీఐలో కనీసం 50 శాతం వాటాను ప్రభుత్వం కొనసాగిస్తుందని అప్పట్లో హామీ ఇచ్చిన విషయాన్ని ప్రస్తావించారు. ఆ హామీ చట్టరూపం దాల్చకపోయినా, పార్లమెంట్‌కు ఇచ్చిన మాటకు ప్రజల పట్ల బాధ్యత ఉంటుందని రాహుల్ అభిప్రాయపడ్డారు.

రిజర్వేషన్లు, ఉద్యోగుల భద్రతకు ముప్పు?

బ్యాంకు ప్రైవేటీకరణ వల్ల ఉద్యోగుల భవిష్యత్తుపై కూడా రాహుల్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో అమలయ్యే ఎస్సీ, ఎస్టీ, ఓబీసీ రిజర్వేషన్లు ప్రైవేటు యాజమాన్యంలో కొనసాగకపోవచ్చని హెచ్చరించారు. ఉద్యోగుల సర్వీసు నిబంధనలు, ఉద్యోగ భద్రతకు సంబంధించిన రక్షణలు కూడా బలహీనపడే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.

ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు, ప్రైవేటు రంగం రెండూ సమాంతరంగా అభివృద్ధి చెందాలన్నదే కాంగ్రెస్ విధానమని తెలిపారు. ఐడీబీఐ ఉద్యోగులు చేస్తున్న న్యాయమైన డిమాండ్లకు తమ పార్టీ అండగా ఉంటుందని హామీ ఇచ్చారు.

ఈ లేఖతో పాటు ఎక్స్‌ (X) వేదికగా చేసిన పోస్టులోనూ రాహుల్ గాంధీ కేంద్ర ప్రభుత్వంపై విమర్శలు చేశారు. పారిశ్రామిక అభివృద్ధికి తోడ్పడాలనే ఉద్దేశంతో కాంగ్రెస్ హయాంలో ఏర్పాటైన బ్యాంకును, ఇప్పుడు నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం విక్రయించేందుకు సిద్ధమైందని వ్యాఖ్యానించారు.

ఫెయిర్‌ఫాక్స్ బిడ్డింగ్ ప్రక్రియపై కేంద్రం వివరణ

మరోవైపు ఐడీబీఐ బ్యాంకు విక్రయ ప్రక్రియ, దాని విలువ నిర్ణయంపై వస్తున్న ప్రశ్నలకు కేంద్ర పెట్టుబడులు, ప్రభుత్వ ఆస్తుల నిర్వహణ విభాగం (DIPAM) వివరణ ఇచ్చింది. బిడ్డింగ్ ప్రక్రియలో ఎలాంటి అవకతవకలు జరగలేదని స్పష్టం చేసింది.

రెండో విడత బిడ్డింగ్ ప్రక్రియను పెట్టుబడుల ఉపసంహరణకు సంబంధించిన కార్యదర్శుల కోర్ గ్రూప్ రూపొందించిన విధానాల ప్రకారమే నిర్వహించినట్లు తెలిపింది. ఈ గ్రూపునకు ఆర్థిక వ్యవహారాల కేబినెట్ కమిటీ (CCEA) విధానపరమైన అంశాలు, నిబంధనల్లో మార్పులపై నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారాన్ని ఇచ్చినట్లు పేర్కొంది.

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో తొలుత నిర్వహించిన బిడ్డింగ్ ప్రక్రియలో వచ్చిన ప్రతిపాదనలకు ఆమోదం లభించకపోవడంతో ఆ ప్రక్రియ ముగిసిందని DIPAM వివరించింది. ఆ తర్వాత కార్యదర్శుల బృందం నిర్ణయించిన విధానం ప్రకారం ‘బెస్ట్ ఆఫర్ రౌండ్’ నిర్వహించినట్లు తెలిపింది.

ఈ మొత్తం ప్రక్రియలో బ్యాంకు రిజర్వ్ ధరను పెంచలేదని, తగ్గించలేదని స్పష్టం చేసింది.

ఒక్కో షేరుకు రూ.81.. బ్యాంకు విలువ ఎంతంటే?

బ్యాంకు విలువను నిర్ణయించే విషయంలోనూ DIPAM వివరణ ఇచ్చింది. బిడ్డింగ్‌లో పాల్గొన్న సంస్థలు తమ సొంత అంచనాల ప్రకారం బ్యాంకు విలువను లెక్కించి రహస్యంగా తమ ఆఫర్లను సమర్పించాయని తెలిపింది. మరోవైపు, స్వతంత్ర మదింపు సంస్థలు కూడా బ్యాంకు సరసమైన విలువను (Fair Value) విడిగా అంచనా వేశాయని పేర్కొంది.

ఈ రెండు అంచనాలు ఒకేలా ఉండాల్సిన అవసరం లేదని, వాటి మధ్య వ్యత్యాసం ఉండవచ్చని వివరించింది. ఒకవేళ అత్యధిక బిడ్ రిజర్వ్ ధర కంటే తక్కువగా ఉంటే ప్రభుత్వం తదుపరి చర్యలు నిర్ణయించుకునేందుకు రిక్వెస్ట్ ఫర్ ప్రపోజల్ (RFP)లో నిబంధన ఉందని తెలిపింది.

రూ.53 వేల కోట్లకు ఐడీబీఐ బ్యాంకు విక్రయం

ఐడీబీఐ బ్యాంకులో 60.72 శాతం వాటాను కెనడాకు చెందిన ఫెయిర్‌ఫాక్స్ ఫైనాన్షియల్ హోల్డింగ్స్‌కు విక్రయించేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అక్టోబర్ 14న ఆమోదం తెలిపింది. ఈ లావాదేవీ విలువ సుమారు రూ.53,000 కోట్లు.

ఇందులో కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన 30.48 శాతం వాటా విలువ సుమారు రూ.26,620 కోట్లు కాగా, ఎల్ఐసీకి చెందిన 30.24 శాతం వాటా విలువ దాదాపు రూ.26,440 కోట్లుగా ఉంది.

కెనడా బిలియనీర్ ప్రేమ్ వత్సా నేతృత్వంలోని ఫెయిర్‌ఫాక్స్ సంస్థ ఒక్కో షేరుకు రూ.81 చెల్లించనుంది. రెండు స్వతంత్ర మదింపు సంస్థలు నిర్ణయించిన ఐడీబీఐ బ్యాంకు సరసమైన విలువ ఒక్కో షేరుకు రూ.75.99గా ఉంది.

అయితే ఈ విక్రయం వెంటనే పూర్తికానుంది కాదు. రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) నుంచి అవసరమైన అనుమతులు లభించాల్సి ఉంది. అన్ని అనుమతులు వచ్చినట్లయితే ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి నాటికి ఈ లావాదేవీ పూర్తయ్యే అవకాశం ఉంది.

మొత్తానికి ఐడీబీఐ బ్యాంకు విక్రయం ఇప్పుడు ఆర్థిక అంశంగానే కాకుండా రాజకీయంగానూ ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఒకవైపు కేంద్ర ప్రభుత్వం విక్రయ ప్రక్రియను సమర్థిస్తుండగా, మరోవైపు ఉద్యోగుల ప్రయోజనాలు, ప్రభుత్వ రంగ బ్యాంకుల భవిష్యత్తుపై కాంగ్రెస్ ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది.