దేశ రాజధానిలో భద్రత ఎక్కడ?

దేశ రాజధాని అంటే కేవలం ప్రభుత్వ భవనాలు, పార్లమెంటు, రాయబార కార్యాలయాలు, అధికార కేంద్రాలు ఉన్న నగరం కాదు. దేశంలోని ప్రతి పౌరుడు తాను సురక్షితంగా జీవించగలిగే నగరంగా కూడా దానికి ఒక ప్రత్యేకమైన ప్రతీకాత్మక విలువ ఉంటుంది. అందుకే ఢిల్లీలో జరిగే ఒక హత్య, ఒక సామూహిక దాడి, ఒక మహిళపై దాడి, ఒక విద్యార్థిపై హింస వంటి ఘటనలను సాధారణ నేరాలుగా చూడడానికి వీల్లేదు. అవి రాజధాని నగరంలోని శాంతిభద్రతల స్థితిని ప్రశ్నించే సంఘటనలు. తన ఇంటి బయట కొందరు వ్యక్తులు పెద్దగా అరుస్తూ, మద్యం సేవిస్తూ ఇబ్బంది కలిగిస్తున్నారని అభ్యంతరం చెప్పడమే మణిపూర్‌ రాష్ట్రానికి చెందిన 54 ఏళ్ల సంగీతకారుడు విక్రమ్‌ సింగ్‌ ప్రాణాలను బలిగొన్న దారుణ ఘటన తీవ్ర ఆందోళన కలిగి స్తోంది. పోలీసుల ప్రాథమిక వివరాల ప్రకారం, కిలోకరిలోని తన నివాసం నుంచి బయటకు వచ్చిన ఆయనపై కొందరు డెలివరీ కార్మికులు, ఢాబా సిబ్బంది దాడి చేశారు. తీవ్ర గాయాలతో ఆసుపత్రికి చేరిన ఆయన మరణించారు. ఈ కేసులో ఏడుగురిని పోలీసులు అరెస్టు చేసి, ఒక బాలుడిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు. ఒక పౌరుడు తన ఇంటి బయట జరుగుతున్న శబ్దం, మద్యం సేవించడం, అల్లరిపై అభ్యంతరం చెప్పడం సహజమైన ప్రతిస్పందన. దానికి సమాధానం వాగ్వాదం కావచ్చు, పోలీసులకు ఫిర్యాదు కావచ్చు. కానీ సమూహంగా దాడిచేసి ఒక మనిషి ప్రాణం తీసే స్థాయికి హింస చేరితే అది వ్యక్తిగత గొడవ పరిధిని దాటుతుంది. సమాజంలో చట్టం పట్ల ఉన్న గౌరవం ఎంతవరకు క్షీణించిందన్న ప్రశ్నను అది ముందుకు తెస్తుంది. ఢిల్లీని క్రైమ్‌ క్యాపిటల్‌గా అభివర్ణిస్తూ కేంద్ర హోంశాఖ, ఢిల్లీ పోలీసుల పనితీరుపై కాంగ్రెస్‌ పార్టీ ఆగ్రహం వ్యక్తం చేయడాన్ని ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావించాలి. ఇక్కడ కాంగ్రెస్‌ వ్యాఖ్యలను రాజకీయ కోణంలో చూడడానికి వీల్లేదు. దేశ రాజధాని లో సాధారణ పౌరుడికి తన ఇంటి ముందు కూడా భద్రత లేదా? అనే ప్రశ్నపై చర్చ జరిగి తీరాలి. ఢిల్లీ నగరంలో నేరాలు, మహిళల భద్రత, మాదకద్రవ్యాలు, వీధి హింస, దోపిడీలు, వాహన నేరాలు, అక్రమ నిర్మాణాలు, సామూహిక ఘర్షణలు, ఆన్లైన్‌ మోసాలు వంటి అనేక సమస్యలు ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయి. నేరం జరిగిన వెంటనే పోలీసులు స్పందించాలి. కానీ ఆధునిక నగర పోలీసింగ్‌ అంటే కేవలం ఘటన జరిగిన తర్వాత నిందితుడిని పట్టుకోవడం కాదు. నేరం జరగకుండా నిరోధించడం, ప్రమాదకర ప్రాంతాల ను గుర్తించడం, స్థానిక ప్రజలతో నిరంతర సంబంధం కలిగి ఉండటం, నిఘా వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం, ఫిర్యాదులపై వేగంగా స్పందించడం కూడా దాని బాధ్యత. దేశ రాజధానిలో ఈ బాధ్యత మరింత పెద్దది. ఢిల్లీ పోలీసుల పరిపాలనా నియంత్రణ సాధారణంగా రాష్ట్ర పోలీసుల మాదిరిగా పూర్తిగా ఢిల్లీ ప్రభుత్వ పరిధిలో ఉండదు. కేంద్ర హోంశాఖకు ఢిల్లీ పోలీసులపై కీలకమైన పరిపాలనా బాధ్యత ఉంది. అందువల్ల శాంతిభద్రతలపై జరిగే చర్చ రాజకీయ ఆరోపణలకే పరిమితం కాకుండా సంస్థాగత జవాబుదారీతనం వరకు వెళ్లాలి. పోలీసుల వద్ద సిబ్బంది సరిపోతున్నారా? రాత్రి వేళల్లో గస్తీ ఎంత ప్రభావ వంతంగా ఉంది? ఫిర్యాదులపై స్పందన సమయం ఎంత? అత్యంత కీలక ప్రాంతాల్లో స్థానిక నిఘా ఎలా ఉంది? పాత నేరస్తులపై పర్యవేక్షణ ఎలా జరుగుతోంది? ఈ ప్రశ్నలకు సమాధానాలు అవసరం. ఇక్కడ మరో ముఖ్య మైన అంశం ఢిల్లీలోని వలస జనాభా. దేశంలోని దాదాపు ప్రతి రాష్ట్రం నుంచి ప్రజలు విద్య, ఉద్యోగం, వ్యాపారం కోసం రాజధానికి వస్తారు. ఈ నగరం అనేక భాషలు, సంస్కృతులు, సామాజిక నేపథ్యాల ప్రజలకు నిలయం. అదే సమయంలో వివక్ష కూడా రోజురోజుకూ పెరుగుతున్నది. ముఖ్యంగా ఈశాన్య రాష్ట్రాల నుంచి వచ్చే విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు ఢిల్లీలో తమ కు వివక్ష ఎదురవుతోందని అనేక సందర్భాల్లో చెబుతూ వచ్చారు. విక్రమ్‌ సింగ్‌ మణిపూర్‌కు చెందిన వ్యక్తి కావడం వల్ల ఈ అంశం ప్రాతీయ కోణాన్ని సైతం ఆవిష్కరిస్తున్నది. అయితే ప్రతి నేరాన్ని వెంటనే ప్రాంతీయ లేదా జాతి వివక్షతో అనుసంధానించడం కూడా సరికాదు. దర్యాప్తు పూర్తయ్యే వరకూ ఉద్దేశాన్ని ఊహించకూడదు. కానీ ఒక వ్యక్తి తన భాష, ప్రాంతం, రూపం, సామాజిక నేపథ్యం కారణంగా అవమానం లేదా హింస ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉందనే భయం కూడా నగర భద్రతలో భాగమే. ఢిల్లీలో నివసించే ఈశాన్య భారతీయులు, దళితులు, ఆదివాసీలు, మైనారిటీలు, మహిళలు, విద్యార్థులు వంటి వర్గాలు పోలీసులపై విశ్వాసంతో ఫిర్యాదు చేయగల వాతావరణం ఉండాలి. చట్టం అందరికీ సమానంగా పనిచేస్తుందన్న నమ్మకం ప్రజాస్వామ్యంలో అత్యంత ముఖ్యమైన అంశం. ఒక పౌరుడు నేరానికి గురైన తర్వాత న్యాయం పొందు తాడన్న విశ్వాసం ఉంటే చట్టబద్ధమైన మార్గాలను ఆశ్రయిస్తాడు. కానీ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసినా ప్రయోజనం ఉండదనే భావన పెరిగితే ప్రజలు తమ చేతుల్లోకే న్యాయం తీసుకునే ప్రమాదం పెరుగుతుంది. విక్రమ్‌ సింగ్‌ ఘటనలో కనిపించిన మూక హింస ఇదే కారణంగా మరింత కలవర పెడు తోంది. ఇలాంటి ఘటనలను తేలికగా చూడకూడదు. వ్యక్తుల మధ్య గొడవలో ఒకరు మరొకరిపై దాడి చేయడం ఒక రకమైన నేరం. పలువురు కలిసి ఒక వ్యక్తిని చుట్టుముట్టి కొట్టడం మరోస్థాయి ప్రమాదం. గుంపులో వ్యక్తిగత బాధ్యత మసకబారుతుంది. అందరూ కొట్టారు అనే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ఇలాంటి హింసను ప్రారంభ దశలోనే పోలీసులు అడ్డుకోవాలి.
నేరం జరిగిన తర్వాత కొంతమంది అధికారులను సస్పెండ్‌ చేయడం కంటే, ముందే ప్రమాదాన్ని గుర్తించి చర్యలు తీసుకునే సంస్థాగత సంస్కృతి నెలకొనడం అవసరం. ఒక ప్రాంతంలో తరచూ గొడవలు జరుగుతున్నాయంటే దానికి కారణాలను గుర్తించాలి. ఒక ప్రాంతంలో మహిళలు పదేపదే ఫిర్యాదు చేస్తున్నారంటే అక్కడ భద్రతా ఏర్పాట్లు మార్చాలి. విద్యార్థులు లేదా వలస కార్మికులు నిర్దిష్ట ప్రాంతాల్లో అసురక్షితంగా భావిస్తే వారి ఫిర్యాదులను ప్రత్యేకంగా పరిగణించాలి. నేరాల గణాంకాలు సైతం రాజకీయ నినాదాలుగా మారకుండా, విధాన నిర్ణయాలకు ఉపయోగపడాలి. ఏ నేరం పెరుగుతోంది? ఏ ప్రాంతాల్లో ఎక్కువగా జరుగుతోంది? బాధితుల వయస్సు, లింగం, సామాజిక నేపథ్యం ఏమిటి? కేసుల దర్యాప్తు ఎంతకాలం పడుతోంది? శిక్షలు ఎన్ని వస్తున్నాయి? ఫిర్యాదులలో ఎంత శాతం కేసులుగా నమోదవు తున్నాయి? ఈ సమాచారం ఆధారంగా పోలీసింగ్‌ వ్యూహాన్ని మార్చాలి. అప్పుడు దేశ రాజధానిలో భద్రతపై ప్రజల్లో నమ్మకం పెరుగుతుంది. రాజకీయ నాయకుల నుంచి అధికారుల వరకు ప్రతి ఒక్కరూ ఘటనలు జరిగిన తర్వాత ఇచ్చే హామీ లు మాటల్లో కాకుండా, ప్రతి పోలీస్‌ స్టేషన్లో, ప్రతి వీధిలో, ప్రతి రాత్రి గస్తీలో, ప్రతి ఫిర్యాదుపై స్పందనలో కనిపించాలి.అదే ఢిల్లీ నిజమైన రాజధాని గౌరవాన్ని కాపాడే మార్గం.