Editorial On School Bus Accident: ప్రమాదం తర్వాతే మేల్కొంటారా ?

ఒక ప్రైవేట్‌ బస్సు ప్రమాదంలో ఆరుగురు ప్రాణాలు కోల్పోతారు. మరోవైపు హైదరాబాద్‌లో నిబంధనలకు విరుద్ధంగా నిర్మించినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న ఏడు అంతస్తుల భవనం కుప్పకూలుతుంది. చూడడానికి ఇవి రెండూ ఘటనలు. కానీ, అవి సంధించే ప్రశ్న మాత్రం ఒకటే. ‘నిబంధనలు ఉన్నప్పుడు అవి అమలులో ఎందుకు కనిపించవు?’ అనేది పదేపదే పునరావృతమవుతున్న ప్రశ్న.

భవనం కూలిన తర్వాత అధికారులు అక్రమ నిర్మాణాలపై బుల్డోజర్లు నడుపుతున్నారు. తనిఖీలు, నోటీసులు, కూల్చివేతలు మొదలయ్యాయి. ఈ అక్రమ నిర్మాణాలు ఒక్క రాత్రిలో పుట్టాయా? అని నిలదీస్తున్న ప్రజలకు సమాధానం ఎవరు చెప్తారు?

ఒక భవనం నిర్మించడానికి అనుమతులు అవసరం. ప్లాన్‌ ఆమోదం, నిర్మాణ తనిఖీలు, భద్రతా ప్రమాణాలు, విద్యుత్‌, అగ్నిమాపక వంటి అనేక అంశాలు ఉంటాయి. మరి నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఒక భవనం ఏడు అంతస్తులకు ఎదిగే వరకు సంబంధిత అధికారులు ఎక్కడ ఉన్నారు?

ఇదే ప్రశ్న ప్రైవేట్‌ బస్సు ప్రమాదం విషయంలోనూ తలెత్తుతుంది. వాహనానికి ఫిట్‌నెస్‌ ఉందా? డ్రైవర్‌కు తగిన విశ్రాంతి లభిస్తున్నదా? వాహనాన్ని సక్రమంగా నడిపిస్తున్నారా? ప్రయాణికుల భద్రతా ప్రమాణాలు పాటించారా? డ్రైవర్‌పై పనిభారం అధికంగా ఉందా? ఈ ప్రశ్నలు ప్రమాదం జరిగిన తర్వాతే ఎందుకు గుర్తుకు వస్తాయి?

ప్రతిసారీ ప్రమాదం జరిగిన తర్వాతే నిబంధనలు గుర్తుకు రావడం మన పరిపాలనా వ్యవస్థలోని తీవ్రమైన వైఫల్యాలలో ఒకటి. అవినీతి అంటే కేవలం లంచం తీసుకోవడం కాదు. నిబంధనలను ఉల్లంఘించిన వ్యక్తి నుంచి డబ్బు తీసుకుని కళ్లుమూయడం అవినీతి అయితే, ఉల్లంఘన తెలిసినా చర్య తీసుకోకపోవడం కూడా పరిపాలనా అవినీతికి దారితీసే నిర్లక్ష్యమే.

అయితే మొత్తం తప్పును ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై మాత్రమే మోపడం కూడా సరికాదు. అక్రమ నిర్మాణం చేయాలనుకునే వ్యక్తి, భద్రతా ప్రమాణాలను పట్టించుకోని వాహన యజమాని, నిబంధనలను తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించే వ్యాపారి, లంచం ఇచ్చి పని త్వరగా పూర్తి చేయాలనుకునే పౌరుడు కూడా ఈ దుర్మార్గంలో భాగస్వాములే.

అవినీతి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో మాత్రమే ఉండదు. అది సమాజంలోనూ ఉంటుంది. ‘లంచం ఇవ్వనిదే పనులు కావు’ అని స్థిరీకరించి, ఒక రకంగా ప్రజలే అవినీతి వ్యవస్థకు ఊపిరిపోస్తున్నారు. పెంచి పోషిస్తున్నారు. అవినీతిని సాధారణ జీవితంలో భాగం చేస్తున్నారు.

చట్టాన్ని ఉల్లంఘించడం తెలివిగా, చట్టాన్ని పాటించడం మూర్ఖత్వంగా కనిపించే స్థితి ఏ సమాజానికైనా ప్రమాదకరం. అవినీతిని నియంత్రించడానికి కేవలం నైతిక బోధనలు సరిపోవు. వ్యవస్థలో మార్పులు అవసరం.

ఈ క్రమంలో, ప్రభుత్వ సేవలను సాధ్యమైనంత వరకు డిజిటలైజ్‌ చేయాలి. అనుమతులు, లైసెన్సులు, నిర్మాణ దరఖాస్తులు, వాహన ఫిట్‌నెస్‌ వంటి ప్రక్రియల్లో ఎవరు, ఎప్పుడు, ఏ నిర్ణయం తీసుకున్నారో డిజిటల్‌ రికార్డు ఉండాలి. నిర్ణయాలకు కాలపరిమితి ఉండాలి. దరఖాస్తును తిరస్కరించడానికి గల కారణాలను స్పష్టంగా పేర్కొనాలి.

తనిఖీలను ప్రమాద ఆధారంగా నిర్వహించాలి. గతంలో నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన నిర్మాణాలు, వాహనాలు లేదా సంస్థలపై మరింత కఠిన పర్యవేక్షణ అవసరం. ప్రతి ప్రమాదం తర్వాత భారీ తనిఖీలు నిర్వహించడం కంటే, ప్రమాదం జరగకముందే ప్రమాదాన్ని గుర్తించడం సమర్థవంతమైన పరిపాలన అనిపించుకుంటుంది.

అధికారులకు బాధ్యతను నిర్ధారించాలి. ఒక ప్రాంతంలో అక్రమ నిర్మాణాలు సంవత్సరాల పాటు కొనసాగితే, వాటిని నిర్మించినవారినే కాదు, పర్యవేక్షణ బాధ్యత వహించిన అధికారుల పనితీరును కూడా పరిశీలించాలి. ఒక ప్రమాదకర వాహనం పదేపదే నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తే, యజమానితో పాటు పర్యవేక్షణ వ్యవస్థ ఎలా పనిచేసిందో కూడా ప్రశ్నించాలి.

తప్పు చేస్తే శిక్ష తప్పదనే నమ్మకం కలగాలి. చట్టాలు ఎంత కఠినంగా ఉన్నా అవి సంవత్సరాల తరబడి అమలుకాకపోతే ప్రయోజనం ఉండదు. న్యాయస్థానాల్లో కేసులు సంవత్సరాల తరబడి అపరిష్కృతంగా ఉండడం అవినీతిపరులకు ఎక్కడలేని ధైర్యాన్నిస్తుంది. అందుకే, వేగవంతమైన, నిష్పక్షపాత విచారణ అవసరం.

అదే సమయంలో నిజాయితీగా పనిచేసే అధికారులకు రాజకీయ లేదా అనవసర ఒత్తిళ్ల నుంచి రక్షణ ఉండాలి. ఇక్కడ, రాజకీయ వ్యవస్థ పాత్రను కూడా విస్మరించలేం. అక్రమ నిర్మాణాలు, అనధికార వ్యాపారాలు లేదా రవాణా ఉల్లంఘనలకు రాజకీయ రక్షణ లభిస్తే, చట్టాన్ని అమలు చేసే అధికారి బలహీనపడతాడు.

ప్రజాప్రతినిధి ప్రజల ప్రతినిధి. చట్టాన్ని ఉల్లంఘించేవారి రక్షకుడు కాదు.

ఇక సమాజం కూడా తన బాధ్యతను గుర్తించాలి. తన ఇంటి నిర్మాణంలో నిబంధనలు ఉల్లంఘించి, పక్కింటి అక్రమ నిర్మాణంపై ఫిర్యాదు చేయడం ద్వారా సమస్య పరిష్కారం కాదు. లంచం ఇచ్చి పని త్వరగా చేయించుకోవడం కూడా అవినీతి వ్యవస్థకు బలం ఇస్తుంది.

ఒక బస్సు ప్రమాదం జరిగిన తర్వాత లేదా ఒక భవనం కుప్పకూలిన తర్వాత హడావిడి చేయడం, ఆ తర్వాత తిరిగి గాఢ నిద్రలోకి జారుకోవడం ఈ వ్యవస్థలో ఆనవాయితీగా మారింది. అందుకే, ప్రతి ప్రమాదం తర్వాత అదే నాటకం పునరావృతమవుతున్నది. సంతాపాలు, సమావేశాలు, తనిఖీలు, బుల్డోజర్లు, హామీలు. కొద్దిరోజులకు అన్నీ మామూలవుతాయి. తరువాత మరో ప్రమాదం. మళ్లీ ఒక చిన్న అలజడి.

ప్రమాదం తర్వాత ప్రభుత్వం ఏం చేసింది? అనేది కీలకం కాదు. ప్రమాదం జరగకముందే ప్రభుత్వం ఏం చేస్తున్నదో చెప్పాలి. అదే ప్రశ్నకు నిజాయితీగా సమాధానం చెప్పగలిగిన రోజునే మన పరిపాలన ప్రతిచర్యాత్మక వ్యవస్థ నుంచి బాధ్యతాయుతమైన ప్రజా వ్యవస్థగా మారుతుంది.

ప్రభుత్వానికి కీలక బాధ్యత ఉన్నప్పటికీ, అవినీతికి వ్యతిరేకంగా పోరాడాల్సిన బాధ్యత సమాజం, వ్యక్తులపైన కూడా ఉంది. అధికారి తన బాధ్యతను నిర్వర్తించాలి. ప్రజాప్రతినిధి చట్టానికి కట్టుబడి ఉండాలి. వ్యాపారి భద్రతా ప్రమాణాలను ఖర్చుగా కాకుండా బాధ్యతగా చూడాలి. పౌరుడు లంచాన్ని ఒక సాధారణ ప్రక్రియగా భావించడం మానుకోవాలి. అప్పుడే సమస్యకు కొంతవరకైనా పరిష్కారం లభిస్తుంది.