రచయిత చదువరి కావాలి..

రచయిత అనేవాడు ఎక్కువగా చదవాలి. ఒకే భావజాలానికి పరిమితం కాకూడదు. ప్రపంచ సాహిత్యాన్ని చదవాలి. తెలుగు సాహిత్య చరిత్రను తెలుసుకోవాలి. విభిన్న అభిప్రాయాలను వినాలి. విభేదించే వారినీ చదవాలి.

జీవితాన్ని పరిశీలించాలి. పుస్తకాల నుంచి మాత్రమే గొప్ప సాహిత్యం పుట్టదు. రైతును చూడాలి. కూలీని కలవాలి. కార్మికుడితో మాట్లాడాలి. మహిళల అనుభవాలను వినాలి. పిల్లల ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రకృతిని ఆస్వాదించాలి. సమాజాన్ని గమనించాలి. భాషను ప్రేమించాలి.

సరళమైన భాష అంటే బలహీనమైన భాష కాదు. లోతైన భావాలను కూడా సులభంగా చెప్పగలిగిన రచయితే గొప్ప రచయిత. అంతేకాదు, రచయితకు ఓపిక అవసరం. ఒక రచనతోనే గొప్ప రచయిత కాలేం. రచన ఒక నిరంతర సాధన. ప్రతిరోజూ చదవాలి, రాయాలి, సవరించాలి.

రచయితలే చాలా మంది విమర్శకులుగా మారిపోతుంటారు. వర్గాలుగా చీలిపోయి, పరస్పరం నిందించుకోవడం పెరిగిపోతున్నది. మరోవైపు సాహితీ విమర్శకుల పరిస్థితి కూడా దాదాపు ఇదే రీతిలో కొనసాగుతున్నది.

విమర్శ అంటే తప్పులను వెతకడమే అన్న భావన బలపడుతున్నది. కానీ, ఇది నిజం కాదు. విమర్శ అంటే తప్పులు వెతకడం కాదు. మంచి విమర్శ ఒక రచనలోని బలాన్ని, బలహీనతను సమతుల్యంగా విశ్లేషిస్తుంది. విమర్శ లేకపోతే సాహిత్యం ఎదగదు.

అలాగే రచయిత విమర్శను శత్రుత్వంగా కాకుండా అభివృద్ధికి అవకాశంగా స్వీకరించాలి. అదే సమయంలో విమర్శకుడికి కూడా బాధ్యత ఉంది. వ్యక్తిని కాదు, రచనను విశ్లేషించాలి. సిద్ధాంతం మాత్రమే కాదు, సాహిత్య విలువలను కూడా పరిశీలించాలి. మారుతున్న పరిస్థితులను పరిగణలోకి తీసుకోవాలి.

ఎందుకంటే, సమాజం నిరంతరం మారుతూ ఉంటుంది. నిన్న నిజం అనుకున్నది నేడు కాకపోవచ్చు. కొత్త ఆలోచనలు, కొత్త సిద్ధాంతాలు వెలుగులోకి రావచ్చు. వర్తమానమే నిరంతరం మారుతున్న తరుణంలో, సాహిత్యం భవిష్యత్తును ఊహించడం అసాధ్యం.

కృత్రిమ మేధస్సు, వాతావరణ మార్పులు, వలసలు, డిజిటల్‌ జీవితం, లింగ వైవిధ్యం, ప్రపంచ అసమానతలు వంటివన్నీ రేపటి సాహిత్యంలో ప్రధాన అంశాలవుతాయి. మార్పు అనివార్యం. అయితే ఎంత మార్పు వచ్చినా సాహిత్యపు అసలు హృదయం మాత్రం మారదు.

మనిషి నవ్వు, కన్నీరు, ప్రేమ, బాధ, న్యాయం కోసం పోరాటం వంటి అంశాలే సాహిత్యానికి శాశ్వత మూలాలు. ఈ అంశాలతో కూడినదే మంచి లేదా ఉత్తమ సాహిత్యంగా చెప్పుకోవచ్చు.

కేవలం సమస్యను మాత్రమే చూపదు. ఆశను సజీవంగా ఉంచుతుంది. కేవలం చీకటిని వర్ణించడంతో ఆగకుండా, వెలుగువైపు నడిపిస్తుంది. మనిషిని మరింత మానవీయుడిగా, మరింత స్వేచ్ఛావంతుడిగా, మరింత సమానత్వ భావన కలిగిన వ్యక్తిగా తీర్చిదిద్దడానికి ప్రయత్నిస్తుంది.

అదే సాహిత్య శాశ్వత ధర్మం. అదే రచయితకు ఉన్న అత్యున్నత సామాజిక బాధ్యత.