Molangur Fort in Karimnagar: కరీంనగర్ మొలంగూర్ కోటలో దూద్ బావి.. అందులో నీరు తాగితే రోగాలు నయమవుతాయా.. పురాతన బావి వెనుక కథేంటి?

Molangur Fort in Karimnagar: తెలంగాణ నేల పురాతన కోటలు, రాచరిక కట్టడాలు, చారిత్రక సంపదకు నిలయం. కాకతీయుల వీరత్వానికి, నిజాం ప్రభువుల విలాసవంతమైన పాలనకు ఆనవాళ్లుగా నిలిచిన అనేక కోటల్లో కరీంనగర్ జిల్లా శంకరపట్నం మండలంలోని మొలంగూరు కోట అత్యంత విశిష్టమైనది. ప్రకృత్య సిద్ధమైన ఎత్తైన కొండపై నిర్మితమైన ఈ గిరిదుర్గం తన అద్భుత నిర్మాణ శైలితోనే కాకుండా, రోగాలను నయం చేసే అమృత సమానమైన ‘దూద్ బావి’ (దూద్ బౌలి) నీళ్లతో చరిత్ర పుటల్లో ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.

పురాతన కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని ‘ముగదర్’ అని పిలిచేవారు. 13వ శతాబ్దంలో ప్రతాపరుద్రుడి కాలంలో కాకతీయ సైన్యాధికారి అలిగిరి మహారాజ్ ఈ కొండను తన ముఖ్య కేంద్రంగా చేసుకుని పరిపాలన సాగించాడు. అనంతరం సుబేదార్ అనే నిర్మితకర్త ఆధ్వర్యంలో ఈ కోట మరింత బలమైన దుర్గంగా రూపుదిద్దుకుంది. కరీంనగర్ నుంచి 30 కిలోమీటర్లు, వరంగల్ నుంచి 53 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఎలగందుల, ఓరుగల్లు కోటలకు సరిగ్గా మధ్యలో వ్యూహాత్మకంగా దీనిని నిర్మించారు. కాలక్రమంలో మంగ్ షా వలి అనే సుఫీ సన్యాసి లేదా మహమ్మదీయ రాజు ఈ ప్రాంతాన్ని ఏలాడు. ఆయన మరణానంతరం కొండ దిగువన నిర్మించిన సమాధి (దర్గా) కారణంగా ఈ ఊరు ‘మలంగూరు’గా మారి.. చివరకు ‘మొలంగూరు’గా స్థిరపడింది.

మొలంగూరు కోట కాకతీయుల సైనిక వ్యూహాలకు ప్రతీక. ఈ కోట నుంచి శత్రువుల కంటికి చిక్కకుండా ఓరుగల్లు (వరంగల్) చేరుకోవడానికి ఒక రహస్య సొరంగ మార్గం ఉండేదని స్థానిక కథనం. కోటపై రాజు, రాణిల కోసం ప్రత్యేకంగా తొలిచిన రాతి కోనేర్లు, న్యాయవిచారణలు జరిపే తీర్పు వేదికలు ఇప్పటికీ ఉన్నాయి. కొండపైకి చేరుకోవడానికి కొన్ని మెట్లు ఉన్నప్పటికీ.. పైకి వెళ్లేకొద్దీ మార్గం అత్యంత క్లిష్టంగా మారుతుంది. కొండ శిఖరాగ్రాన ఉన్న పురాతన ఆంజనేయస్వామి ఆలయాన్ని దర్శించుకోవడానికి భక్తులు ఇప్పటికీ శ్రమించి పైకి చేరుకుంటారు. అలాగే కొండపైన ఆ కాలంలో వెలిగించిన ‘రాతి దీపం’ ఆనవాళ్లు నేటికీ కనిపిస్తాయి. రాత్రివేళల్లో ఈ దీపాన్ని వెలిగిస్తే మైళ్ల దూరం వరకు మిణుకు మిణుకుమంటూ వెలుగు కనిపించేదని చెబుతారు.

ఈ కోట ప్రవేశ ద్వారానికి ఎదురుగా ఉండే ‘దూద్ బావి’ (దూద్ బౌలి) ఈ ప్రాంతానికే ప్రధాన ఆకర్షణ. ఈ బావిలోని నీరు.. పాలు, నీళ్లు కలసిపోయినట్లు తెల్లటి రంగులో కనిపించడం వల్ల దీనికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఈ నీరు అత్యంత రుచిగా ఉండటమే కాకుండా అనేక ఔషధ గుణాలను కలిగి ఉంటుందని కథనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ నీళ్లు తాగితే ఎలాంటి వ్యాధులైనా నయమవుతాయని నమ్ముతారు. నిజాం ప్రభువులు తమ తాగునీటి కోసం మొలంగూరు కోట నుంచే గుర్రాలపై ప్రత్యేకం పాత్రల్లో దూద్ బావి నీటిని తెప్పించుకుని తాగేవారని చరిత్రకారులు పేర్కొంటారు. ఆధునిక కాలంలో ఈ నీటిపై జరిగిన శాస్త్రీయ పరిశోధనల్లో, నీటిలో ఖనిజ లవణాల శాతాలు ప్రకృతిసిద్ధంగా సమతుల్యంగా ఉండటం వల్లే మినరల్ వాటర్‌ను మించిన రుచి వస్తోందని తేలింది. నేటికీ మొలంగూరుతో పాటు ఆముదాలపల్లి, గడ్డపాక, కన్నాపూర్, రాజాపూర్ గ్రామాల ప్రజలు ఈ బావి నీటినే తాగునీటిగా వాడుతుండటం విశేషం.

మొలంగూరు కోట పరిసర ప్రాంతం మత సామరస్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. కాకతీయులు, నిజాంల కాలం నుంచి ఇక్కడ మొహర్రం పండుగను కులమతాలకు అతీతంగా ఊరంతా కలిసి జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా దర్గాల్లోకి స్త్రీల ప్రవేశంపై ఉన్న ఆంక్షలకు భిన్నంగా, మొలంగూరులోని మలంగ్ షా వలి దర్గాలోకి మొహర్రం వేడుకల సమయంలో మహిళలను అనుమతిస్తారు. స్త్రీలు స్వయంగా దీపాలు వెలిగించి మొక్కుబడులు చెల్లించుకోవడం ఇక్కడ మాత్రమే కనిపిచే అరుదైన ఆచారం.

చరిత్రకు, ప్రకృతి అందాలకు, విలక్షణ సంస్కృతికి నిలయమైన మొలంగూరు కోట ప్రస్తుతం సరైన సంరక్షణ లేక కాలక్రమేణా దెబ్బతింటోంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఈ చారిత్రక ప్రాశస్త్యం ఉన్న కోటను పరిరక్షించి, పర్యాటక ప్రాంతంగా అభివృద్ధి చేయాలని చరిత్రకారులు, స్థానిక ప్రజలు కోరుతున్నారు.