Himalayan Flood Warning: హిమాలయాల నుంచి భారత్‌కు ముంచుకొస్తున్న వరద ముప్పు.. నేపాల్ విపత్తు తర్వాత చైనా మెడోగ్ డ్యామ్‌పై మళ్లీ చర్చ..

Himalayan Flood Warning: నేపాల్-టిబెట్ సరిహద్దు ప్రాంతంలో సంభవించిన వినాశకర ఆకస్మిక వరదలు హిమాలయ ప్రాంత భౌగోళిక సున్నితత్వాన్ని మరోసారి ప్రపంచం ముందుంచాయి. హిమానీనద ప్రాంతంలో భారీ కూల్చివేత, మంచు-రాళ్ల శిథిల ప్రవాహం వంటి కారణాల వల్ల ఈ విపత్తు సంభవించి ఉండొచ్చన్న శాస్త్రీయ అంచనాలు వెలువడుతున్నాయి. భారీ ప్రాణ, ఆస్తి నష్టంతో పాటు మౌలిక సదుపాయాలు ధ్వంసం కావడం తీవ్ర ఆందోళన కలిగిస్తోంది.

ఈ ఘటన నేపథ్యంలో టిబెట్‌లో చైనా ప్రతిపాదిస్తున్న భారీ యార్లంగ్ త్సాంగ్పో జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టు మరోసారి చర్చకు వచ్చింది. ప్రపంచంలోనే అత్యంత భారీ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటిగా భావిస్తున్న ఈ మెగా డ్యామ్.. భౌగోళికంగా అత్యంత అస్థిరమైన హిమాలయ ప్రాంతంలో నిర్మించబడుతుండటమే ప్రధాన ఆందోళనకు కారణంగా మారింది.

యార్లంగ్ త్సాంగ్పో నది టిబెట్‌లో ఉద్భవించి, అనంతరం భారతదేశంలోకి ప్రవేశించి బ్రహ్మపుత్ర నదిగా మారుతుంది. ఆ తర్వాత బంగ్లాదేశ్‌లోకి ప్రవహిస్తుంది. దీంతో ఎగువ ప్రాంతంలో జరిగే ఏ భారీ ప్రకృతి విపత్తు అయినా దిగువన ఉన్న భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌లపై ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందన్న ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

చైనా ప్రణాళికలోని ఈ ప్రాజెక్టు ఉత్పాదక సామర్థ్యం సుమారు 60 గిగావాట్లు లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉండవచ్చని వివిధ అంచనాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇది ప్రస్తుతం ప్రపంచంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టుల్లో ఒకటైన త్రీ గోర్జెస్ డ్యామ్ సామర్థ్యాన్ని కూడా అధిగమించే అవకాశం ఉందని భావిస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు వ్యయం కూడా వందల బిలియన్ల డాలర్ల స్థాయిలో ఉండవచ్చన్న అంచనాలు ఉన్నాయి.

అయితే హిమాలయాల భౌగోళిక స్వభావమే ఇక్కడ ప్రధాన సవాలుగా నిలుస్తోంది. భూకంపాలు, కొండచరియలు విరిగిపడటం, హిమానీనదాలు కూలిపోవడం, హిమసంపాతాలు, భారీ వర్షాలు, హిమానీనద సరస్సులు ఉప్పొంగడం వంటి ఘటనలకు ఈ ప్రాంతం అత్యంత సున్నితమైనది. వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో హిమానీనదాలు వేగంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ప్రమాదం మరింత పెరుగుతోందని పర్యావరణ నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.

ఇటీవల సంభవించిన ఆకస్మిక వరదలు ఈ ప్రమాదాన్ని స్పష్టంగా చూపించాయి. ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతంలో ప్రారంభమైన ఒక భారీ కూల్చివేత కేవలం కొద్ది సమయంలోనే నదీ లోయల గుండా ఉధృత ప్రవాహంగా మారి వంతెనలు, రహదారులు, విద్యుత్ కేంద్రాలు, నివాస ప్రాంతాలను ధ్వంసం చేసే పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.

భారత్‌కు ఎందుకు కీలకం?

చైనా నిర్మిస్తున్న లేదా ప్రతిపాదిస్తున్న ఎగువ నదీ మౌలిక సదుపాయాలపై భారత్‌ గతంలోనూ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. బ్రహ్మపుత్ర నది అరుణాచల్ ప్రదేశ్ గుండా భారతదేశంలోకి ప్రవేశించడం, ఆ ప్రాంతం చైనా-భారత్ మధ్య సున్నితమైన సరిహద్దు వివాదాలకు కేంద్రంగా ఉండటం ఈ అంశానికి మరింత వ్యూహాత్మక ప్రాధాన్యం తెచ్చింది.

ఆందోళన కేవలం ఆనకట్ట నిర్మాణంపైనే కాదు. భారీ ఎగువ జలవనరుల మౌలిక సదుపాయాల నియంత్రణ ఒకే దేశం చేతిలో ఉండటం వల్ల, వరదలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు లేదా ఇతర అత్యవసర పరిస్థితుల్లో దిగువ ప్రాంతాలపై ఎలాంటి ప్రభావం ఉంటుందన్న ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి.

బ్రహ్మపుత్ర నదిపై చైనా మెగా డ్యామ్.. భారత్‌‌తో పాటు పొరుగు దేశాలకు పొంచి ఉన్న భూకంప ముప్పు.. శాస్త్రవేత్తల నుంచి తీవ్ర అభ్యంతరాలు..

నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం.. ఇటువంటి పరిస్థితుల్లో భారత్‌, బంగ్లాదేశ్‌లు నదీ పర్యవేక్షణ వ్యవస్థలను మరింత బలోపేతం చేసుకోవాలి. ఉపగ్రహ పరిశీలన, ముందస్తు వరద హెచ్చరికలు, విపత్తు నిర్వహణ వ్యవస్థలు, అంతర్జాతీయ జల సమాచార మార్పిడి వంటి అంశాలపై సహకారం పెరగాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఈ విపత్తు ఒక కీలకమైన విషయాన్ని గుర్తు చేస్తోంది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు రాజకీయ సరిహద్దులను గౌరవించవు. టిబెట్‌లో ప్రారంభమైన ఒక హిమానీనద విపత్తు నేపాల్‌, భారత్‌ వంటి దిగువ ప్రాంతాలపై ప్రభావం చూపగలదు. అదే విధంగా ఎగువ నదీ ప్రాంతాల్లో చేపట్టే భారీ ప్రాజెక్టుల ప్రభావం కూడా సరిహద్దులు దాటి వెళ్లే అవకాశం ఉంది.

అందుకే యార్లంగ్ త్సాంగ్పో మెగా డ్యామ్‌ను కేవలం చైనా దేశీయ విద్యుత్ ప్రాజెక్టుగా మాత్రమే చూడలేమన్న అభిప్రాయం బలపడుతోంది. ఇది పర్యావరణం, విపత్తు భద్రత, అంతర్జాతీయ నదీ హక్కులు, ప్రాంతీయ భద్రత వంటి అనేక కీలక అంశాలతో ముడిపడి ఉంది. హిమాలయాల్లో అభివృద్ధి అవసరమే అయినప్పటికీ, కోట్లాది మంది ప్రజల భద్రతకు ముప్పు కలగకుండా భారీ ప్రాజెక్టులను ఎంత పారదర్శకంగా, శాస్త్రీయంగా, సురక్షితంగా నిర్వహించగలమన్నదే ఇప్పుడు అసలు ప్రశ్నగా మారింది.

• IMD Weather Alert: బంగాళాఖాతంలో అల్పపీడనం.. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో రానున్న మూడు రోజులు విస్తారంగా వర్షాలు..
• Using E20 Petrol? E20 పెట్రోల్‌తో వాహనాలకు నష్టం లేదు.. భయపడాల్సిన అవసరం లేదని తెలిపిన పొన్నం ప్రభాకర్
• పారిశుద్ధ్య కార్మికులు…ఈ మరణాలు ఇంకెన్నేళ్లు?
• Delhi PG collapse: నియంత్రణ కోల్పోయిన ‘పిజి’ సంస్కృతి
• Editorial On Forest Rights: అడవిపై హక్కు ఎవరిది ?