ఆకలి నివారణ సమాజ సమష్టి బాధ్యత

చిటికెన కిరణ్‌ కుమార్‌

ఒకవైపు ఆకాశాన్ని తాకుతున్న ఆహార ధరలు.. మరోవైపు పంట చేతికొచ్చినా అప్పుల ఊబి నుంచి బయటపడలేని రైతు కుటుంబాలు.. ఇంకోవైపు రెండు పూట లా తిండికి నోచుకోని అభాగ్యులు. గోదాముల్లో ధాన్యం నిల్వలు, మార్కెట్లలో రకరకాల ఆహార పదార్థాలు, హోటళ్లలో వృథాగా ఉన్న వంటకాలు కనిపిస్తున్నా ఆకలి మాత్రం పూర్తిగా కనుమరుగవడం లేదు. భూమి మనిషికి కావాల్సిన ఆహారాన్ని అందించే శక్తిని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, ఆ ఆహారం ప్రతి ఒక్కరి కంచంలోకి చేరకపోవడం మన సామాజిక వ్యవస్థ ముందు నిలిచిన పెద్ద ప్రశ్న. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం అందించడం దాతృత్వం మాత్రమే కాదు, మనిషి గౌరవంగా జీవించడానికి అవసరమైన కనీస హక్కును గౌరవించడం కూడా.
ఆకలి అంటే కేవలం భోజనం చేయకపోవడం మాత్రమే కాదు. అది మనిషి చదువును, ఆరోగ్యాన్ని, పనితీరును, ఆత్మవిశ్వాసాన్ని ప్రభావితం చేసే పరిస్థితి. ఉదయం అల్పాహారం లేకుండా పాఠశాలకు వెళ్లే పిల్లవాడు పాఠంపై పూర్తిస్థాయి దృష్టి పెట్టలేడు. తగిన ఆహారం అందని గర్భిణి ఆరోగ్యపరమైన ఇబ్బందుల ను ఎదుర్కొనే అవకాశం ఉంది. రోజంతా శ్రమించిన కూలీకి సరిపడా భోజనం దొరకకపోతే మరుసటి రోజు పనిచేసే శక్తి కూడా తగ్గుతుంది. ఒక కుటుంబంలో ఆకలి చోటుచేసుకున్నప్పుడు దాని ప్రభావం ఒక్క వ్యక్తి కే పరిమితం కాదు; ఆ కుటుంబ భవిష్యత్తుపైనా పడుతుంది. అందుకే ఆకలి నిర్మూలనను సంక్షేమ కార్యక్రమంగా మాత్రమే కాకుండా సమాజ అభివృద్ధికి అవసరమైన పునాదిగా చూడాలి.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆకలి సమస్య తీవ్రతను పరిశీలిస్తే పరిస్థితి మరింత స్పష్టమవుతుంది. ఐక్యరాజ్య
సమితి సంస్థల 2026 ప్రపంచ ఆహార భద్రత, పోషకాహార నివేదిక ప్రకారం 2025లో సుమారు 64.5 కోట్ల మంది ఆకలిని ఎదుర్కొన్నారు. ప్రపంచ జనాభాలో దాదాపు 7.8శాతం మందికి తగినంత ఆహారం అందని పరిస్థితి కొనసాగింది. అదే సమయంలో సుమారు 270 కోట్లమంది ఆరోగ్యకరమైన ఆహారాన్ని కొనుగోలు చేయలేని స్థితిలో ఉన్నట్లు అంచనాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఆకలి సమస్య కొంత తగ్గుతున్న సంకేతాలు కనిపించినా, ప్రతి ఒక్కరికీ తగిన ఆహారం అందించాలనే లక్ష్యానికి ప్రపంచం ఇంకా దూరంగానే ఉంది. ఈ సంఖ్యల వెనుక లెక్కలు మాత్రమే లేవు; ఆకలితో నిద్రపోయే కుటుంబాలు, ఎదుగుదలకు అవసరమైన పోషకాలు అందని పిల్లలు, ఆదాయానికి మించి పెరుగుతున్న ఆహార ఖర్చులతో ఇబ్బంది పడే సామాన్యులు ఉన్నారు.
ఆకలి సమస్యకు ఆహార ఉత్పత్తి కొరత ఒక్కటే కారణం కాదు. ఆహారం అందుబాటులో ఉన్నా దాన్ని కొనుగోలు చేసే ఆర్థిక స్థోమత లేకపోవడం కూడా ప్రధాన సమస్య. ఉపాధి స్థిరంగా లేకపోవడం, తక్కువ ఆదాయం, ఆహార ధరల పెరుగుదల, రవాణా ఖర్చులు, ప్రాంతాల మధ్య అసమానతలు ప్రజల ఆహార భద్రతను ప్రభావితం చేస్తాయి. కుటుంబ ఆదాయంలో అధిక భాగం బియ్యం, పప్పులు, కూరగాయలు, నూనె వంటి నిత్యావసరాలకే ఖర్చయితే విద్య, వైద్యం, పిల్లల చదువు కోసం మిగిలేది తక్కువ. కొన్ని కుటుంబాలు కడుపు నింపడానికి చౌకైన ఆహారాన్ని ఎంచుకోవాల్సి వస్తుంది; కానీ అది శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను అందించకపోవచ్చు. కాబట్టి ఆకలి నిర్మూలన గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ఆహార లభ్యతతోపాటు దాని ధర, నాణ్యత, ప్రజ ల కొనుగోలు శక్తిని కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాలి.
మన దేశంలో రైతు వ్యవసాయ క్షేత్రంలో కష్టపడితేనే కోట్లాది కుటుంబాల కంచాల్లో అన్నం చేరుతోంది. విత్తనం నాటడం నుంచి పంట కోత వరకు ప్రకృతితో పోరాడుతూ రైతు తన శ్రమను ధారపోస్తాడు. వర్షాలు సకాలంలో కురవకపోయినా, అధిక వర్షాలతో పంట దెబ్బతిన్నా, తెగుళ్లు సోకినా, మార్కెట్లో ధరలు తగ్గినా మొదట నష్టాన్ని భరించాల్సి వచ్చేది రైతే. పంట పండించడానికి పెట్టిన పెట్టుబడులు తిరిగి రాకపోతే కుటుంబ అవసరాలను తీర్చడం కష్టమవుతుంది. రైతు ఆదాయం స్థిరంగా ఉండటం, సాగునీటి సదుపాయాలు మెరుగుపడటం,నాణ్యమైన విత్తనాలు అందుబాటులో ఉండటం, పంటకు గిట్టుబాటు ధర లభించడం ఆహార భద్రతతో నేరుగా ముడిపడి ఉన్నాయి. అన్నం విలువ తెలిసిన సమాజం అన్నదాత శ్రమకు తగిన గౌరవం ఇవ్వాలి.
తెలంగాణ గ్రామీణ జీవితంలో వ్యవసాయం, పశుపోషణ, కూలీ పని అనేక కుటుంబాల జీవనాధారాలు. వరి, పప్పుధాన్యాలు, చిరుధాన్యాలు, కూరగాయలు పండించే రైతులు స్థానిక ఆహార అవసరాలను తీర్చడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అయితే వాతావరణ మార్పులు, భూగర్భజలాలపై ఒత్తిడి, సాగు వ్యయాలు, మార్కెట్‌ అనిశ్చితి రైతుల ముందున్న సవాళ్లు. ఒక ప్రాంతం లో అధికంగా పండిన పంటకు మరో ప్రాంతంలో మంచి ధర లభించకపోవచ్చు. నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోవడం వల్ల పంటను తక్కువ ధరకు అమ్ముకోవాల్సిన పరిస్థితి రావచ్చు. గ్రామీణ ప్రాంతా ల్లో వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను నిల్వ చేయడానికి, శుద్ధి చేయడానికి, మార్కెట్‌కు చేర్చడానికి తగిన సదుపాయాలు పెరిగితే రైతుకు ఆదాయం పెరగడంతోపాటు వినియోగదారులకు ఆహారం అందుబాటు మెరుగుపడుతుంది. మన నేలలో పండిన పంటకు మన ప్రజల కంచంలో సముచిత స్థానం దక్కాలి.
ఆహారం అందుబాటులో ఉండటం ఎంత ముఖ్యమో, అందులో పోషకాలు ఉండటం కూడా అంతే ముఖ్యం. కడుపు నిండా తిన్నంత మాత్రాన శరీరానికి కావాల్సిన పోషకాలన్నీ అందినట్లు కాదు. ప్రోటీన్లు, విటమిన్లు, ఖనిజ లవణాలు, తగినంత పీచు పదార్థం కలిగిన సమతుల ఆహారం ఆరోగ్యానికి అవసరం. పప్పులు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, పండ్లు, పాలు, గుడ్లు, చిరుధాన్యాలు వంటి స్థానికంగా లభించే పదార్థాలను ఆహారంలో భాగం చేసుకోవడం మంచిది. ప్రతి కుటుంబం ఒకే రకమైన ఖరీదైన ఆహారాన్ని కొనుగోలు చేయలేకపోవచ్చు. అందువల్ల అందుబాటులో ఉన్న ఆహార పదార్థాలతో పోషక అవసరాలను ఎలా తీర్చుకోవచ్చో ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలి. ఆరోగ్యకరమైన ఆహారం కొద్దిమందికే పరిమితమైన సౌకర్యంగా కాకుండా అందరికీ అందే అవకాశంగా మారాలి.
పిల్లల విషయంలో పోషకాహారానికి మరింత ప్రాధాన్యం ఉంది. బాల్యంలో లభించే సరైన ఆహారం శారీరక ఎదుగుదలతోపాటు మెదడు వికాసం, అభ్యస న సామర్థ్యం, రోగనిరోధక శక్తిని ప్రభావితం చేస్తుంది. పాఠశాలల్లో మధ్యాహ్న భోజన పథకాలు, అంగన్వాడీ కేంద్రాల ద్వారా పోషకాహార సేవలు, గర్భిణులు, బాలింతలకు అందించే సహాయం అనేక కుటుంబాల కు తోడ్పడతాయి. ఈ కార్యక్రమాల నాణ్యత, ఆహార పరిశుభ్రత, నిరంతర సరఫరా, స్థానిక అవసరాలకు తగిన మెనూ వంటి అంశాలపై నిరంతర శ్రద్ధ అవసరం. పాఠశాలకు వచ్చే ప్రతి బిడ్డ ఆకలితో కాకుండా నేర్చుకోవాలనే ఉత్సాహంతో తరగతి గదిలో కూర్చునే పరిస్థితి ఏర్పడితేనే విద్యకు నిజమైన అర్థం ఉంటుంది. పిల్లల కంచంలో పోషకాహారం నింపడం అంటే దేశ భవిష్యత్‌కు బలం చేకూర్చడ మే.
ఆహార భద్రతలో మహిళల పాత్రను కూడా విస్మరించలేం. వ్యవసాయ పనుల్లో పాల్గొనడం, పశువులను సంరక్షించడం, విత్తనాలను భద్రపరచడం, ఇంటి అవసరాలకు తగిన ఆహారాన్ని సిద్ధం చేయడం వంటి బాధ్యతలను మహిళలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. అనేక సందర్భాల్లో వారి శ్రమకు తగిన గుర్తింపు, ఆదాయం, నిర్ణయాధికారం లభించడం లేదు. మహిళలకు భూమిపై హక్కు లు, వ్యవసాయ శిక్షణ, రుణ సదుపాయాలు, మార్కెట్‌ అవకాశాలు కల్పిస్తే కుటుంబాల ఆర్థిక స్థితి మెరుగుపడుతుంది. గ్రామీణ మహిళా సంఘాలు పోషకాహార తోట లు, చిరుధాన్యాల ఉత్పత్తులు, ఆహార శుద్ధి, నిల్వ వంటి రంగాల్లో ముందుకు రావడానికి అవకాశాలు కల్పించాలి. కుటుంబంలో ఎవరు ఎంత తినాలి అనే విషయానికి మించి, ప్రతి ఒక్కరికీ సమానంగా నాణ్యమైన ఆహారం అందేలా చూడటంలో మహిళల నిర్ణయాలకు ప్రాధా న్యం ఉండాలి. ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలను పరిశీలిస్తే ఆకలికి అనేక కారణాలు కనిపిస్తాయి. కొన్ని ఆఫ్రికా ప్రాంతాల్లో దీర్ఘకాలిక కరువు, ఘర్షణలు, పేదరి కం ఆహార సరఫరాను దెబ్బతీస్తున్నాయి. పశ్చిమాసియాలో సంఘర్ష ణలు, నిరాశ్రయం కారణంగా ప్రజలు ఆహారం, తాగునీరు వంటి ప్రాథమిక అవసరాల కోసం ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. వరదలు, తుపానులు, భూకంపాలు సంభవించే ప్రాంతాల్లో పంటలు నాశనమవడంతోపాటు రహదారులు, నిల్వ కేంద్రాలు, రవాణా
వ్యవస్థలు దెబ్బతింటాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో తక్షణ ఆహార సహాయం ప్రాణాలను కాపాడుతుంది. అయితే అత్యవసర సహాయంతో సమస్య పూర్తిగా పరిష్కారం కాదు. స్థానిక వ్యవసాయాన్ని పునరుద్ధరించడం, ఉపాధి అవకాశాలు కల్పించడం, తాగునీటి వనరులను రక్షించడం, ప్రజలు తిరిగి స్వయం సమృద్ధి సాధించేలా సహకరించడం కూడా అవసరం.
ఆహార వృథా నివారణపై కూడా సమాజం దృష్టి పెట్టాలి. పెళ్లిళ్లు, శుభకార్యాలు, హోటళ్లు, గృహాల్లో అవసరానికి మించి ఆహారం తయారు చేయడం వల్ల పెద్దమొత్తంలో వంటకాలు మిగిలిపోతుంటాయి. మరోవైపు రవాణా, నిల్వ సదుపాయాల లోపంతో పండ్లు, కూరగాయలు, ధాన్యం కొంత భాగం వినియోగానికి ముందే పాడైపోతుంది. ఆహారం వృథా కావడం అంటే దానితోపాటు రైతు శ్రమ, నీరు, విద్యుత్తు, భూమి, ఇంధనం వంటి వనరులు కూడా వృథా కావడం. అవసరానికి సరిపడా వంట చేయడం, మిగిలిన సురక్షిత ఆహారాన్ని సముచితంగా పంచడం, నిల్వ విధానాల ను మెరుగుపరచడం ద్వారా ఈ నష్టాన్ని తగ్గించవచ్చు. ఆహారాన్ని దానంచేసే వ్యవస్థలు పరిశుభ్రత, ఉష్ణోగ్రత నియంత్రణ, గడువు వంటి జాగ్రత్తలను పాటించాలి. ఆకలితో ఉన్నవారికి ఆహారం అందించడం ఎంత గొప్పదో, ఆహారం వృథా కాకుండా చూడటం కూడా అంతే బాధ్యతాయుతమైన పని.
ఆధునిక సాంకేతికత ఆహార భద్రతకు కొత్త అవకాశాలను తెస్తోంది. వాతావరణ సూచనలు, నేలలో తేమను కొలిచే పరికరాలు, నీటి పొదుపు సాగు పద్ధతు లు, పంటలకు వచ్చే తెగుళ్లను ముందుగానే గుర్తించే సాంకేతికత రైతులకు ఉపయోగపడతాయి. మెరుగైన గోదాములు, శీతల నిల్వ కేంద్రాలు, వేగవంతమైన రవా ణా, డిజిటల్‌ మార్కెట్ల ద్వారా పంట నష్టాలను తగ్గించవచ్చు. అయితే ఈ సదుపాయాలు పెద్ద రైతుల కే పరిమితం కాకూడదు. చిన్న, సన్నకారు రైతులకు తక్కువ ఖర్చుతో అందుబాటులో ఉండాలి. సంప్రదా య వ్యవసాయ జ్ఞానాన్ని పక్కనపెట్టకుండా ఆధునిక పరిశోధనతో అనుసంధానించాలి. నీటి వనరులను కాపాడుతూ, నేల సారాన్ని తగ్గించకుండా, జీవవైవిధ్యాన్ని పరిరక్షిస్తూ ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేయడం భవిష్యత్తు తరాల పట్ల మన బాధ్యత. ప్రపంచంలోని ప్రతి సమస్యను ఒక్క రోజులో పరిష్కరించలేకపోయినా, ప్రతి గ్రామంలో, ప్రతి పట్టణంలో ఆకలిని తగ్గించే ప్రయత్నం మొదలుపెట్టవచ్చు. ఆకలి అనివార్యమైన విధి కాదు; సమాజం కలిసి కట్టుగా ఎదుర్కోవాల్సిన సమస్య. ఒకరి కంచంలో మిగిలిన అన్నం మరొకరి ఆకలిని తీర్చగలదనే స్పృహ నుంచి, ప్రతి ఒక్కరికీ నాణ్యమైన ఆహారం అందే వ్యవస్థ నిర్మాణం వరకు మన ప్రయాణం సాగాలి.