Independence Day-Surayya Tyabji: చరిత్ర పుటల్లో మరుగునపడ్డ సత్యం.. జాతీయ జెండా వెనుక తెలుగు మహిళ సురయ్యా త్యాబ్జీ కృషి ఎవరికైనా తెలుసా..

Prajapaksham 14 Aug 2026 1 నిమిషాల పఠనం లైఫ్ స్టైల్

Surayya Tyabji

Independence Day-Surayya Tyabji: భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో మనందరికీ మహాత్మా గాంధీ, భగత్ సింగ్, అల్లూరి సీతారామరాజు వంటి మహనీయుల త్యాగాలు తెలుసు. కానీ, భారతదేశపు మొట్టమొదటి జాతీయ జెండా వెనుక ఒక సాహసవంతమైన తెలుగు మహిళ కృషి ఉందనే విషయం చాలామందికి తెలియదు. ఆమే సురయ్యా త్యాబ్జీ (Surayya Tyabji).

సాధారణంగా పాఠ్యపుస్తకాల్లో మన జాతీయ జెండా రూపశిల్పిగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన పింగళి వెంకయ్య గారి పేరు మాత్రమే చదువుకుంటాం. 1921లో ఆయన రూపొందించిన జెండాలో ఎరుపు, ఆకుపచ్చ రంగులు మరియు మధ్యలో రాట్నం’ (Spinning Wheel) ఉండేవి. ఆ తర్వాత గాంధీజీ సూచనతో తెలుపు రంగును చేర్చారు. కానీ, 1947 ఆగస్టు 15న దేశానికి స్వాతంత్ర్యం వస్తున్న వేళ, భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ జెండాను ‘సార్వభౌమ స్వతంత్ర భారత జాతీయ జెండా’గా మార్చాల్సిన అవసరం వచ్చింది.

1947 జులైలో జాతీయ జెండా రూపకల్పన కోసం డాక్టర్ బి.ఆర్. అంబేడ్కర్ నాయకత్వంలో ఒక ప్రత్యేకాధికార కమిటీ ఏర్పాటైంది. ఆ కమిటీలో ఒక ముఖ్యమైన సమస్య ఉత్పన్నమైంది. జెండాపై ఉన్న రాట్నం ఒక రాజకీయ పార్టీ (కాంగ్రెస్) చిహ్నంగా ఉంది. స్వతంత్ర భారత జెండాలో మతాలకు, రాజకీయాలకు అతీతంగా ఉండే ఒక సార్వజనీన ప్రతీక ఉండాలి. అప్పుడు హైదరాబాదీ మహిళ అయిన సురయ్యా త్యాబ్జీ, ఆమె భర్త బద్రుద్దీన్ త్యాబ్జీ (ఐసిఎస్ అధికారి) ఒక విప్లవాత్మక ఆలోచన చేశారు. రాట్నానికి బదులుగా, సామ్రాట్ అశోకుడి ధర్మచక్రాన్ని (అశోక చక్రం) జెండా మధ్యలోని తెల్లటి పట్టీపై చేర్చాలని ఆమె సూచించారు.

అశోక చక్రాన్ని జెండాపై ఎలా అమర్చాలి? దాని నీలం రంగు ప్రసరణ ఎలా ఉండాలి? అనే విషయమై సురయ్యా స్వయంగా తన చేతులతో డిజైన్ గీసి, ఒక నమూనా జెండాను కుట్టారు. ఆమె తయారు చేసిన ఆ నమూనాను చూడగానే అంబేడ్కర్, జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ నేతృత్వంలోని కమిటీ ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది. 1947 జులై 22న రాజ్యాంగ పరిషత్ ఈ డిజైన్‌ను మన అధికారిక జాతీయ త్రివర్ణ పతాకంగా ఆమోదించింది.

చరిత్ర పుటల్లో దాగిపోయిన సత్యం

ఆగస్టు 15, 1947న నెహ్రూ గారు వైస్రాయ్ హౌస్ (ప్రస్తుత రాష్ట్రపతి భవన్) వద్ద ఎగురవేసిన తొలి జాతీయ జెండాను సురయ్యా త్యాబ్జీ పర్యవేక్షణలోనే ప్రత్యేకంగా కుట్టించారు. ఒక తెలుగు నేలకు చెందిన మహిళ.. పింగళి వెంకయ్య గారు వేసిన పునాదికి తుది రూపాన్ని ఇచ్చి, మన త్రివర్ణ పతాకంలో అశోక చక్రాన్ని నిలిపారనే విషయం చరిత్ర పుటల్లో పెద్దగా వెలుగులోకి రాలేదు. ఈ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం వేళ, మన జెండా వైపు చూసిన ప్రతిసారీ ఈ అజ్ఞాత వీరురాలి దార్శనికతను కూడా గుర్తుచేసుకోవడం మన బాధ్యత!