వాస్తవాలు ప్రతిబింబించని భారతదేశ పేదరికం గణాంకాలు…భారతదేశంలో కార్మికుల వాస్తవ సంపాదన

(రియల్‌ ఇన్‌కం)లో మార్పు రాలేదు. ఇటీవల సంవత్సరాలలో ఉపాధి వృద్ధి నాణ్యత తక్కువగా ఉంది. ప్రపంచ బ్యాంకు 2026 అక్టోబర్‌ 30న భారతదేశాన్ని ఉద్దేశించి విడుదల చేసిన ‘పేదరికం సమానత్వం’ నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలో తీవ్ర పేదరికం 2.6 శాతానికి తగ్గినట్లు నివేదించారు. ‘పేదరికం, సంపద, గ్రహం (పావర్టీ, ప్రాస్టరిటీ, ప్లానెట్‌) 2026’ నివేదికకు ‘పేదరిక నిర్మూలనకు కేంద్రం కర్తవ్యం’ అని పేరు పెట్టినప్పటికీ, భారతదేశానికి సంబంధించినంత వరకు ఇది పాక్షికంగా మాత్రమే నిజమనిపిస్తోంది. ఈ పేదరిక తగ్గింపు సంఖ్యకు, తీసుకున్న కొలమాన విధానం, ఆధారంగా ఎంపిక చేసిన సంవత్సరం తదితరాంశాలతో సంబంధం ఉంది. ఇది 2026 నాటి క్షేత్రస్థాయి వాస్తవికతను ప్రతిబింబించదు.

2026లో విడుదలైన సంవత్సరాల నాటి డేటా సామాన్య ప్రజలలో చాలా గందరగోళాన్ని సృష్టించింది. ప్రపంచ బ్యాంకు 2021లో లెక్కించిన పిపిపి (కొనుగోలు ఆధారంగా డేటాను లెక్కించింది. భారతదేశ పేదరికం అంచనా ఆదాయంపై కాకుండా వినియోగ వ్యయంపై ఆధారపడి ఉందని, ఇది కొలమానాన్ని తగ్గిస్తుందని, వాస్తవికతను తక్కువగా ప్రతిబింబిస్తుందని దాని ఫుట్‌నోట్స్‌ ఒకటి అంగీకరించింది. ప్రస్తుత ధరలతో సర్దుబాటు చేసినప్పుడు, భారతదేశం వంటి దిగువ మధ్యతరగతి దేశంలో $4.20 వద్ద దారిద్య్ర రేఖ సుమారు $5.32 అవుతుంది. అప్పుడు పేదరికం శాతం 14.2 శాతం కాకుండా 33 నుండి 36 శాతం మధ్య ఉంటుంది. అదేవిధంగా, $3 అంతర్జాతీయ దారిద్య్ర రేఖ సుమారు $3.73 అవుతుంది. 2026 నాటికి తీవ్ర పేదరికం శాతం కేవలం 2.6 కాకుండా సుమారు 14.2 ఉంటుంది.

సంక్షేమ పథకాలు, విద్య, ఆరోగ్యం, ఆహార ధాన్యాలు లేదా ప్రజలకు ఇచ్చే నగదు వంటి వస్తురూప ప్రభుత్వ సహాయాన్ని కూడా కలిపి లెక్కించిన, పాత, వివాదాస్పద పేదరికపు గణాంకాల ఆధారంగా భారత ప్రభుత్వం తయారుచేసిన వినియోగ వ్యయం పై భారతదేశం, భారతీయులు ఆధారపడకూడదు. ఆదాయం ఆధారంగా పేదరికాన్ని భారతదేశం అంచనా వేయదు. అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ఐఎల్‌ఒ) ప్రకారం, 2025లో పనిచేసే వారి పేదరిక ప్రమాణం కూడా 3.6 శాతంగా ఉంది. పిఐబి విడుదల చేసిన సమాచారం ప్రకారం, భరించలేని వైద్య ఖర్చుల కారణంగా ప్రతి సంవత్సరం 5.5 కోట్ల మంది ప్రజలు పేదరికంలోకి జారిపోతున్నారు. అంతేకాకుండా, తన మొదటి రెండు పర్యాయాల 10 ఏళ్ల పాలనలో 25 కోట్లకు పైగా ప్రజలను పేదరికం నుండి బయటకు తీసుకువచ్చామని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కూడా పదేపదే చెప్పారు. ఈ గణాంకాలే భారత పేదరిక గణాంకాలు విశ్వసనీయం కాదని సూచిస్తున్నాయి.

ఇక కార్మిక శక్తి విషయానికొస్తే, ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక ప్రకారం, ఇటీవలి కాలంలో అంటే 2017, 2023 మధ్య, సుమారు 13.4 కోట్ల మంది కి పైగా ఉపాధి లభించింది. ఇది పని చేసే వయస్సు గల జనాభా పెరుగుదలకు దాదాపు రెట్టింపు. ఈ పెరుగుదలలో అధిక భాగం గ్రామీణ మహిళలు వేతనంతో కూడిన పనిలోకి ప్రవేశించడం, ప్రతి కుటుంబానికి సంపాదించే వారి సంఖ్యను పెంచడంతో సాధ్యమైంది. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి త్రైమాసికం, 2027 ఆర్థిక సంవత్సరం మొదటి త్రైమాసికం మధ్య కార్మిక శక్తి భాగస్వామ్యం, ఉపాధి రేట్లు స్థిరంగా ఉండటంతో, కార్మిక మార్కెట్‌ పరిస్థితులు చాలావరకు పటిష్టంగా కొనసాగుతున్నాయి. అయితే, ఈ రెండు త్రైమాసికాల మధ్య యువత నిరుద్యోగం 14.6 నుండి 15.9శాతానికి పెరిగింది, ముఖ్యంగా గ్రామీణ యువతులలో ఇది అధికంగా ఉంది. అంతేకాకుండా, ఉపాధి వృద్ధి సాపేక్షంగా తక్కువ ఉత్పాదకత గల కార్యకలాపాలలో కేంద్రీకృత మై ఉండటంతో, వాస్తవ ఆదాయాలు చాలావరకు మారలేదు.

గ్రామీణ, పట్టణ ప్రాంతాల్లోని కుటుంబాలు గణనీయమైన సంక్షేమ ప్రయోజనాలను పొందాయ ని, గ్రామీణ భారతదేశంలో వేగవంతమైన పురోగతి గ్రామీణ-పట్టణ అంతరాన్ని గణనీయంగా తగ్గించిందని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. అయినప్పటికీ, పేదరికంలోనే ఉన్న అనేక కుటుంబాలు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోనే నివసిస్తున్నాయి. అక్కడ ఉత్పాదకత తక్కువగా ఉండటం తో పాటు, నాణ్యమైన వ్యవసాయేతర ఉపాధి అవకాశా లు కూడా చాలా పరిమితంగా ఉన్నాయి. పేదరికం కూడా భౌగోళికంగా మరింత కేంద్రీకృతమైంది. చాలా రాష్ట్రాలలో జీవన ప్రమాణాలు మెరుగుపడినప్పటికీ, ఉత్తర ప్రదేశ్‌ నుండి పశ్చిమ బెంగాల్‌ వరకు విస్తరించి ఉన్న ఒకే ప్రాంతంలోని కుటుంబాలు భారతదేశంలోని పేద జనాభాలో సుమారు 57 శాతంగా ఉన్నాయి. ఫలితంగా, జాతీయ పేదరికాన్ని మరింత తగ్గించడం అనేది ఈ రాష్ట్రాలలో ఉత్పాదక ఉపాధిని కల్పించడంపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది.

కార్మిక మార్కెట్‌, స్థూల ఆర్థిక డేటాను సవరించినప్పుడు లేదా కొత్త డేటా అందుబాటులోకి వచ్చినప్పు డు, పేదరికంపై ఈ సూచనాత్మక మైక్రోసిమ్యులేషన్‌ ఆధారిత అంచనాలను నవీకరిస్తామని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ప్రస్తుత పురోగతికి ప్రధానంగా బలమైన వినియోగ వృద్ధి, పెరుగుతున్న ఉపాధి (ముఖ్యంగా మహిళలలో), ఆహార రాయితీలతో సహా విస్తరించిన సామాజిక బదిలీలు దోహదపడ్డాయి. పేదరికం తగ్గుతున్న కొద్దీ, అది తక్కువ విద్య, తక్కువ ఆస్తులు, స్థిరమైన ఉపాధికి పరిమిత అవకాశాలు, అధిక ఆధారపడటం నిష్పత్తులు ఉన్న కుటుంబాలలో ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమైంది. అయితే, వేతన వ్యత్యాసాలు స్పష్టంగానే ఉన్నాయి. ఎందుకంటే 2023లో అగ్రశ్రేణి 10 శాతం కార్మికుల మధ్యస్థ ఆదాయాలు, దిగువ 10 శాతం కార్మికుల ఆదాయాల కంటే సుమారు 13 రెట్లు ఎక్కువగా ఉన్నాయి.

వివిధ పేదరిక రేఖల వద్ద, ఆ నివేదిక 2023 సంవత్సరానికి, అంటే మూడు సంవత్సరాల క్రితం నాటి డేటాను వేర్వేరుగా అంచనా వేసింది. అంతర్జాతీయ దారిద్య్ర రేఖ రోజుకు $3.00 డాలర్లు, దీని కంటే తక్కువ ఆదాయం ఉన్న వారిని తీవ్ర పేదరికంలో ఉన్నవారిగా పరిగణిస్తారు. భారతదేశంలో ఈ రేటు 2.6 శాతంగా ఉంది. దిగువ- మధ్య-ఆదాయ దేశాల ప్రమాణాల ప్రకారం, రోజుకు $4.20 ఆదా యం వద్ద భారతదేశ దారిద్య్రం రేటు 16.1 శాతంగా ఉంది. అలాగే, ఎగువ ఆదాయ దేశాల దారిద్య్ర రేఖ రోజుకు $8.30 డాలర్ల వద్ద భారతదేశ దారిద్య్రం రేటు 80 శాతంగా ఉంటుంది.

ప్రపంచ బ్యాంకు నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశానికి భారీ సంపద అంతరం ఉంది. ప్రపంచ సంపద ప్రమాణం 2017లో $25 డాలర్లుగా ఉండగా, 2021 నాటికి అది $28 డాలర్లకు పెరిగింది. ఈ నివేదిక భారతదేశ సంపద అంతరం స్కోరును 4.9 గా పేర్కొంది. వినియోగం ఆధారిత భారతదేశ గిని స్కోరు 23గా ఉంది. 2025 నివేదికలో ఇది 25.5 డాలర్లుగా ఉండగా, ఆ తర్వాత ప్రపంచంలో నాలుగవ అత్యంత సమానత్వ దేశంగా పేర్కొనబడింది.

అయితే, ఆదాయం లేదా సంపద ఆధారిత అసమానతలలో, ప్రపంచ అసమానతల డేటాబేస్‌ (వరల్డ్‌ ఇనిక్వాలిటీ డేటాబేస్‌) భారతదేశాన్ని అత్యంత అసమాన దేశాలలో ఒకటిగా పేర్కొంది. దేశంలోని అత్యంత సంపన్నులైన 1 శాతం మంది 40 శాతం సంపదను కలిగి ఉండగా, అట్టడుగున ఉన్న 50 శాతం మందికి జాతీయ ఆదాయంలో కేవలం 15 శాతం మాత్రమే దక్కుతోంది. అత్యంత సంపన్నులైన 10 శాతం మంది ఆదాయం, అట్టడుగున ఉన్న 10 శాతం మంది ఆదాయం కంటే సుమారు 13 రెట్లు ఎక్కువగా ఉంది. వేతనాలు, శ్రామిక శక్తిలో భాగస్వామ్యానికి సంబంధించి తీవ్రమైన అసమానతలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా మహిళల శ్రామిక శక్తి భాగస్వామ్య రేటు సుమారు 15.7 శాతంగా మాత్రమే ఉంది.

ప్రపంచ బ్యాంక్‌ రూపొందించిన ‘మల్టీడైమెన్షనల్‌ పావర్టీ మెజర్‌’ (బహుముఖీన పేదరిక సూచిక) ప్రకారం, 2022లో భారతదేశంలో పేదరిక రేటు 15.5శాతంగా ఉంది. రోజువారీ వినియోగం 3 డాలర్ల కంటే తక్కువగా ఉన్న వారి శాతం 5.3గా ఉంది. కుటుంబంలో ఏ ఒక్క పెద్ద వ్యక్తి కూడా ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేయని పరిస్థితి 13.8 శాతం కుటుంబాల్లో ఉంది. అలాగే, నిర్ణీత ప్రమాణాలు కలిగిన తాగునీటి సౌకర్యం లేని వారు 6.4 శాతం, పారిశుధ్య సౌకర్యం లేని వారు 29.6 శాతం, విద్యుత్‌ సౌకర్యం లేని వారు 1 శాతం మంది ఉన్నారు.

పేదరిక రేటును పరిశీలిస్తే పట్టణ జనాభాలో 8.6 శాతం, గ్రామీణ జనాభాలో 19.3 శాతం, పురుషులలో 15.7శాతం, మహిళలలో 16.6 శాతం, 14 ఏళ్ల లోపు పిల్లలలో 21.8 శాతం, 15- ఏళ్ల మధ్య వయస్సు గలవారిలో 14.4 శాతం, 65 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో 14 శాతంగా ఉంది.

విద్యార్హతల పరంగా చూస్తే, 16 ఏళ్లు పైబడి విద్య అందని వారిలో 21.3 శాతం, ప్రాథమిక విద్య పూర్తి చేసిన వారిలో 17.3 శాతం, మాధ్యమిక విద్య పూర్తి చేసిన వారిలో 14 శాతం, ఉన్నత విద్య (టెర్షియరీ లేదా పోస్ట్‌-సెకండరీ) పూర్తి చేసిన వారిలో 7.4 శాతం పేదరికంలో ఉన్నా రు.

ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, భారత ప్రభుత్వం ‘ప్రధాన మంత్రి గరీబ్‌ కల్యాణ్‌ యోజన’ (పిఎంజికెవై) ద్వారా 81.35 కోట్ల మంది పేదలకు ఒక్కొక్కరికి నెలకు 5 కిలోల ఆహార ధాన్యాలను అందిస్తోంది. అలాగే, ‘అంత్యోదయ అన్న యోజన’ (ఎఎవై) కింద 2.17 నుండి 2.5 కోట్ల కుటుంబాలకు నెలకు 35 కిలోల ఆహార ధాన్యాలను అందజేస్తోంది. కాబట్టి, పేదరికానికి సంబంధించి ప్రభుత్వ సొంత గణాంకాలను కాదనలేము. ప్రభుత్వం ఈ పథకాలను దేశంలోని శ్రామిక శక్తికి సామాజిక భద్రత కల్పించే మార్గంగా కూడా చూపిస్తోంది. అంతేకాకుండా, అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ఐఎల్‌ఒ)ను కూడా ఈ వాదనతో ఒప్పించడంలో ప్రభుత్వం విజయం సాధించింది. భారతదేశంలో సుమారు 90 శాతం మంది అసంఘటి త రంగ కార్మికులు ఉన్నారని, వారికి సామాజిక భద్రతా రక్షణ చాలా తక్కువ గా ఉందని లేదా అస్సలు లేదని ఇక్కడ పేర్కొనడం గమనార్హం