Skip to content
లైఫ్ స్టైల్ › వార్తలు

Deepavali History in Telugu: కార్తీక పౌర్ణమి, త్రిపురాసుర సంహారం.. దీపావళి వెనుక ఉన్న మరో అజ్ఞాత రహస్యం

jagan 07 Nov 2026 1 నిమిషాల పఠనం లైఫ్ స్టైల్
Deepavali History in Telugu: కార్తీక పౌర్ణమి, త్రిపురాసుర సంహారం.. దీపావళి వెనుక ఉన్న మరో అజ్ఞాత రహస్యం

Deepavali History in Telugu

Deepavali History in Telugu: దీపావళి పండుగనాడు ఇళ్ల ముందు దీపాలు వెలిగించడం వెనుక లక్ష్మీ పూజ, రాముని రాక మాత్రమే కాకుండా, శివ పురాణంలో పేర్కొనబడిన “త్రిపురాసుర వధ” అనే అంతగా ప్రచారంలో లేని మరొక దివ్యమైన రహస్యం కూడా ఉంది. దక్షిణాది, ఉత్తరాది సంప్రదాయాలలో దీపావళి అమావాస్యతో ప్రారంభమై కార్తీక పౌర్ణమి వరకు సాగే ఈ దీపోత్సవాలకు ఈ కథే మూలస్తంభం.

మూడు లోకాలను శాసించిన త్రిపురాసురులు:

తారకాసురుడనే రాక్షసుడి ముగ్గురు కుమారులు—విద్యున్మాలి, తారకాక్షుడు, కమలాక్షుడు. ఈ ముగ్గురూ తీవ్రమైన తపస్సు చేసి బ్రహ్మదేవుని నుండి వరాలు పొందారు. విశ్వంలో ఎక్కడైనా సంచరించగలిగే బంగారం, వెండి, ఇనుములతో తయారు చేసిన మూడు గొప్ప నగరాలను (త్రైపురాలు) నిర్మించుకున్నారు. ఈ మూడు నగరాలు వెయ్యి సంవత్సరాలకు ఒక్కసారి మాత్రమే ఆకాశంలో ఒకే సరళరేఖలోకి వస్తాయి. ఆ ఒక్క క్షణంలో, ఒకే బాణంతో మూడు నగరాలను ఒకేసారి ధ్వంసం చేయగల శక్తి ఉన్నవారి చేతిలోనే తమకు మరణం సంభవించేలా బ్రహ్మ నుండి వరం పొందారు.

ఈ అసాధ్యమైన వరంతో ధీమా పెంచుకున్న ఆ ముగ్గురు అసురులు లోకాలన్నింటినీ పీడించడం మొదలుపెట్టారు. దేవుళ్ళు, మునులు కూడా వారి నగరాలను నాశనం చేయలేక అచేతనులయ్యారు.

దేవతల రథంగా మారిన సృష్టి – పరమశివుడి తాండవం:

కాలక్రమేణా వెయ్యి సంవత్సరాల గడువు ముగిసి, ఆ మూడు నగరాలు ఆకాశంలో ఒకే రేఖలోకి వచ్చే అరుదైన ఘడియ సమీపించింది. దేవతలందరూ పరమశివుడిని వేడుకున్నారు. ఆ సమయంలో త్రిపురాసురుల సంహారానికి ఒక మహా అద్భుతమైన రథం సిద్ధమైంది:

  • భూమి రథంగా మారగా, సూర్యచంద్రులు రథ చక్రాలుగా మారారు.
  • బ్రహ్మదేవుడు సారథిగా నిలవగా, వేదాలు గుర్రాలుగా మారాయి.
  • మహావిష్ణువు బాణంగా, అగ్నిదేవుడు బాణం కొనగా రూపాంతరం చెందారు.

పరమశివుడు ఆ దివ్య ధనస్సును ఎక్కుపెట్టి, సరైన ముహూర్తాన ఒకే ఒక్క అగ్ని బాణంతో ఆ మూడు నగరాలను, త్రిపురాసురులను బూడిద చేశాడు. ఈ ఉగ్ర సంహారంతో ముల్లోకాలు అంధకారం నుండి విముక్తి పొందాయి.

దీపారాధన వెనుక ఉన్న అసలు రహస్యం:

శివుడు త్రిపురాసురులను సంహరించి లోకాలకు శాంతిని చేకూర్చిన ఆ శుభ సమయాన్ని దేవతలు, మానవులు అపూర్వంగా జరుపుకున్నారు. త్రిపురాసురులనే అసురుల రాక్షసత్వంతో ఆవహించిన చీకటి తొలగిపోవడంతో, దేవాదిదేవులు ఆనందంతో ఆకాశం నుండి పూలవర్షం కురిపించారు.

భూలోకంలో ఉన్న ప్రజలు ఆ రోజంతా హృదయపూర్వకమైన భక్తితో మట్టి ప్రమిదలలో దీపాలు వెలిగించి, శివునికి కృతజ్ఞతలు తెలిపారు. ఈ ఘట్టాన్నే “దేవ దీపావళి” లేదా “త్రిపుర పూర్ణిమ” అని పిలుస్తారు.

అంశంపౌరాణిక సంకేతం / ఆధ్యాత్మిక ప్రాశస్త్యం
త్రిపురాలు (మూడు నగరాలు)మనిషిలోని అహంకారం, కామం, మోహం అనే మూడు మానసిక దుర్గుణాలు.
ఒకే సరళరేఖలోకి రావడంమనసు, బుద్ధి, శరీరం ఏకమై భగవంతుడి వైపు దృష్టి సారించడం.
శివుడి అగ్నిబాణంఅజ్ఞానాన్ని కాల్చివేసే జ్ఞానాగ్ని (ఆత్మజ్ఞానం).
దీపారాధనహృదయంలో జ్యోతిని వెలిగించి పరమాత్మను పొందడం.

ఈ కథ మనకిచ్చే అంతరార్థం:

బాహ్యంగా కనిపించే రాక్షసులు మాత్రమే కాదు, మన శరీరంలో ఉండే ‘స్థూల, సూక్ష్మ, కారణ’ అనే మూడు శరీరాలలో దాగి ఉన్న చెడు గుణాలే త్రిపురాసురులు. ధ్యానం, భక్తి అనే ధనస్సుతో ఆ చెడును నాశనం చేసి, మనస్సులో జ్ఞానదీపాన్ని వెలిగించడమే దీపావళి పండుగ వెనుక ఉన్న అత్యున్నతమైన ఆధ్యాత్మిక రహస్యం.