Bhairanpally Massacre: రక్తాక్షరాల్లో రాసిన తెలంగాణ గాథ… వీర బైరాన్‌పల్లి

Bhairanpally Massacre: తెలంగాణ రైతాంగ పోరాట చరిత్రలో కొన్ని గ్రామాల పేర్లు కేవలం భౌగోళిక గుర్తులుగా మిగలలేదు. అవి ఒక తరం ఆత్మగౌరవానికి, ప్రజా ప్రతిఘటనకు, త్యాగానికి ప్రతీకలయ్యాయి. ఆనాటి జనగాం తాలుకాలోని బైరాన్‌పల్లి అలాంటి పేరు గలది. దొరల పెత్తనం, వెట్టిచాకిరీ, భూస్వామ్య దోపిడీ, రజాకార్ల హింసకు వ్యతిరేకంగా పల్లె ప్రజలు సంఘటితమై తమ ఊరిని తామే రక్షించుకున్న గ్రామం అది. 1948 ఆగస్టు 27న అదే బైరాన్‌పల్లి భారీ సాయుధ దాడికి గురై సామూహిక హత్యాకాండకు సాక్ష్యమైంది.

Bhairanpally Massacre: తెలంగాణ రైతాంగ పోరాట చరిత్రలో కొన్ని గ్రామాల పేర్లు కేవలం భౌగోళిక గుర్తులుగా మిగలలేదు. అవి ఒక తరం ఆత్మగౌరవానికి, ప్రజా ప్రతిఘటనకు, త్యాగానికి ప్రతీకలయ్యాయి. ఆనాటి జనగాం తాలుకాలోని బైరాన్‌పల్లి అలాంటి పేరు గలది. దొరల పెత్తనం, వెట్టిచాకిరీ, భూస్వామ్య దోపిడీ, రజాకార్ల హింసకు వ్యతిరేకంగా పల్లె ప్రజలు సంఘటితమై తమ ఊరిని తామే రక్షించుకున్న గ్రామం అది. 1948 ఆగస్టు 27న అదే బైరాన్‌పల్లి భారీ సాయుధ దాడికి గురై సామూహిక హత్యాకాండకు సాక్ష్యమైంది. కానీ బైరాన్‌పల్లి చరిత్రను కేవలం చనిపోయిన వారి సంఖ్యతో కొలిస్తే ఆ పల్లె అసలు చరిత్రను మనమే చిన్నదిగా చేసినట్టవుతుంది. బైరాన్‌పల్లి ముందు ఒక ప్రతిఘటన. ఆ తర్వాత నరమేధం. ముందు ప్రజల ఐక్యత. ఆ తర్వాత అధికార హింస. ముందు స్వేచ్ఛా ఆకాంక్ష. ఆ తర్వాత దానిని తుపాకీతో అణచివేయాలన్న ప్రయత్నం.

1947 ఆగస్టు 15న భారతదేశం బ్రిటిష్‌ వలస పాలన నుంచి స్వాతంత్య్రం పొందింది. కానీ హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో ఆ స్వాతంత్య్రపు వెలుగు వెంటనే పడలేదు. నిజాం భారత యూనియన్‌లో విలీనానికి నిరాకరించి తన సంస్థానాన్ని స్వతంత్రంగా కొనసాగించాలని పట్టుబట్టాడు. గ్రామీణ తెలంగాణలో దొరల పెత్తనం, వెట్టిచాకిరీ, అక్రమ వసూళ్లు, భూస్వామ్య దోపిడీ కొనసాగాయి. రజాకార్ల సాయుధ హింస వాటికి మరింత బలం చేకూర్చింది. దేశం స్వతంత్రమైందన్న వార్త పల్లెలకు చేరింది. కానీ పేద రైతు జీవితంలో స్వేచ్ఛ కనిపించలేదు. భూమిని దున్నేవాడికి భూమిపై హక్కు లేదు. కష్టపడేవాడికి తన కష్టానికి ఫలితంపై హక్కు లేదు. దొర మాటే చట్టం. వెట్టి చేయకపోతే శిక్ష. పన్నులు చెల్లించకపోతే దౌర్జన్యం. రజాకారు తుపాకీతో ఇంట్లోకి వస్తే ఎదిరించే హక్కు లేదు. అక్కడే ప్రజల మనసులో ఒక ప్రశ్న పుట్టింది. దేశం స్వతంత్రమైతే గ్రామం ఎందుకు బానిసగా ఉండాలి? భూమిని దున్నేవాడికి భూమి దక్కకపోతే స్వాతంత్య్రానికి అర్థమేమిటి? చెమటోడ్చిన రైతు పంటను దొర దోచుకుపోతే స్వేచ్ఛ ఎక్కడుంది? తన ఇంట్లోనే మనిషి భయంతో బతకాల్సి వస్తే ఆ స్వాతంత్య్రం ఎవరి కోసం?

ఈ ప్రశ్నలు వ్యక్తిగత అసంతృప్తులుగా మిగలలేదు. అవి సామూహిక చైతన్యంగా మారాయి. ఆంధ్ర మహాసభ ద్వారా గ్రామాల్లోకి చేరిన రాజకీయ అవగాహన, రైతాంగ సంఘటనలు, కమ్యూనిస్టు ఉద్యమ ప్రభావం ప్రజల ఆలోచనలను మార్చాయి. తమ బాధ వ్యక్తిగతం కాదని, దోపిడీ ఒక వ్యవస్థ అని ప్రజలు అర్థం చేసుకోవడం ప్రారంభించారు. దొర ఎదుట ఒంటరిగా నిలబడటం కాదు, ప్రజలుగా సంఘటితమై నిలబడటమే మార్గమని తెలుసుకున్నారు. భూమి, బతుకు, గౌరవం కోసం జరిగిన పోరాటం క్రమంగా గ్రామ రక్షణ పోరాటంగా కూడా మారింది.

బైరాన్‌పల్లి ఈ చైతన్యానికి ఒక ముఖ్యమైన కేంద్రంగా ఎదిగింది. రజాకార్ల దాడులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో గ్రామస్థులు తమ రక్షణ కోసం గ్రామ రక్షక దళాన్ని ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. గ్రామం చుట్టూ రక్షణ గోడ నిర్మించారు. గ్రామంలోని ఎత్తయిన బురుజును రక్షణ కేంద్రంగా మార్చుకున్నారు. అక్కడ నిరంతరం కాపలా ఉండేది. ప్రమాదం కనిపిస్తే నగారా మోగేది. ఆ నగారా కేవలం హెచ్చరిక కాదు. అది ఒక పల్లె నుంచి మరో పల్లెకు వెళ్లే ప్రజా పిలుపు. బైరాన్‌పల్లి నగారా మోగితే చుట్టుపక్కల వల్లంపట్ల, కూటిగల్‌, బెక్కల్‌, కొండాపూర్‌, లింగాపూర్‌, దూళ్మిట్ట తదితర గ్రామాల నుంచి ప్రజలు కదిలేవారు. ఒక గ్రామంపై దాడి జరిగితే అది ఆ గ్రామం సమస్య కాదనే భావన అక్కడ బలపడింది. దోపిడీదారులు ప్రజలను కులం, మతం, ఊరు, వర్గం పేర్లతో విడదీయాలని చూస్తే ప్రజలు తమ అనుభవాల నుంచి ఐక్యతను నిర్మించుకున్నారు. ఒకరి బాధను మరొకరు తమ బాధగా స్వీకరించారు. ఒక గ్రామం మంటల్లో ఉంటే పక్క గ్రామం చూస్తూ ఊరుకోలేదు.

లింగాపూర్‌పై జరిగిన రజాకార్ల దాడి దీనికి స్పష్టమైన ఉదాహరణ. ఇళ్లను తగులబెట్టి, వస్తువులను దోచుకుని ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురిచేసిన రజాకార్ల దాడి వార్త బైరాన్‌పల్లికి చేరింది. తమ గ్రామం కాదని ప్రజలు వెనక్కి తగ్గలేదు. బైరాన్‌పల్లి నుంచి సుమారు ముప్పై మంది, దూళ్మిట్ట నుంచి మరో ముప్పై మంది వరకు కదిలారు. కర్రలు, గొడ్డళ్లు, కొడవళ్లు చేతుల్లోకి వచ్చాయి. రజాకార్లను ఎదుర్కొన్నారు. దోచుకున్న సామాగ్రిని వదిలేసి వారు వెనక్కి వెళ్లాల్సి వచ్చింది. ఈ సంఘటన బైరాన్‌పల్లి రక్షక దళం పట్ల రజాకార్లలో మరింత ఆగ్రహాన్ని పెంచింది.

బైరాన్‌పల్లిపై రజాకార్లు పలుమార్లు దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించారు. కొన్ని స్థానిక వృత్తాంతాలు మూడు, నాలుగు దాడులను ప్రస్తావిస్తాయి. ప్రతి ప్రయత్నాన్నీ గ్రామ రక్షక దళం ప్రతిఘటించింది. రజాకార్లకు బైరాన్‌పల్లి సాధారణ పల్లె కాదని స్పష్టమైంది. స్థానిక రజాకార్ల దాడులు విఫలమవుతున్న కొద్దీ ప్రతీకారం పెరిగింది. చివరకు గ్రామాన్ని భారీ సైనిక బలంతో ముంచెత్తాలన్న నిర్ణయానికి దారితీసింది.

ఈ సందర్భంలో ఖాసిం రజ్వీ పాత్రను విస్మరించలేం. మజ్లిస్‌-ఎ-ఇత్తెహాదుల్‌ ముస్లిమీన్‌ నాయకత్వంలో రజాకార్లను ఒక సాయుధ రాజకీయ శక్తిగా విస్తరింపజేసిన ప్రధాన నాయకుడు ఖాసిం రజ్వీ. హైదరాబాద్‌ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం కాకూడదన్న కఠిన రాజకీయాన్ని అతడు సమర్థించాడు. నిజాం పాలనకు మద్దతుగా రజాకార్లను సంఘటితం చేసి, ప్రజల విలీన ఆకాంక్షను అణచివేయడానికి సాయుధ శక్తిని వినియోగించే రాజకీయానికి నాయకత్వం వహించాడు. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ప్రజా ప్రతిఘటన పెరుగుతున్న కొద్దీ రజాకార్ల హింస కూడా తీవ్రతరమైంది.

ఆగస్టు 26 అర్ధరాత్రి దాటిన తర్వాత సైనిక కదలికలు ప్రారంభమయ్యాయి. జనగామ వైపు నుంచి వచ్చిన బలగాలు ముత్యాల మీదుగా బైరాన్‌పల్లి వైపు కదిలి తెల్లవారుజామున గ్రామాన్ని చుట్టుముట్టాయి. దాడికి వచ్చిన బలగాల సంఖ్య విషయంలో ఆధారాలు ఏకాభిప్రాయంగా లేవు. ప్రభుత్వ డిజిటల్‌ జిల్లా రిపాజిటరీ సుమారు 500 మంది రజాకార్లు ఆధునిక ఆయుధాలతో ఉదయం నాలుగు గంటల ప్రాంతంలో దాడి చేసినట్లు నమోదు చేస్తోంది. కొన్ని పత్రికా, స్థానిక వృత్తాంతాలు 1200 మంది వరకు బలగం ఉన్నట్లు పేర్కొంటాయి. సంఖ్యలో ఈ వ్యత్యాసం ఉన్నప్పటికీ దాడి భారీ సాయుధ బలగంతో జరిగిందన్న విషయంలో సందేహం లేదు. ఫిరంగులు, మెషిన్‌గన్లు, స్టెన్‌గన్లు, రైఫిళ్లు, ఇతర ఆధునిక ఆయుధాలు దాడిలో ఉపయోగించబడ్డాయి.

వేకువ ఇంకా పూర్తిగా విరియలేదు. బైరాన్‌పల్లి నిద్రలో ఉంది. గ్రామానికి కొంతదూరంలో సాయుధ బలగాలు స్థానాలు ఆక్రమించాయి. ప్రమాదాన్ని గుర్తించిన రక్షక దళం నగారా మోగించింది. ఆ శబ్దం గ్రామాన్ని ఒక్కసారిగా మేల్కొలిపింది. ఆయుధాలు అందుకున్నారు. బురుజుపైకి చేరుకున్నారు. గ్రామ రక్షణకు సిద్ధమయ్యారు.

ఒకవైపు దేశీయ తుపాకులు, పరిమిత మందుగుండు సామాగ్రి, కర్రలు, కొడవళ్లు, తమ ఊరిని కాపాడుకోవాలన్న సంకల్పంతో నిలిచిన రైతులు, కూలీలు, యువకులు. మరోవైపు ఫిరంగులు, మెషిన్‌గన్లు, స్టెన్‌గన్లు, రైఫిళ్లతో కూడిన సాయుధ బలగం. ఈ ఆయుధ అసమానతే బైరాన్‌పల్లి విషాదానికి ప్రధాన నేపథ్యం.

మరణాల సంఖ్య విషయంలో చరిత్ర ఆధారాల్లో ఇప్పటికీ భేదాలున్నాయి. భారత ప్రభుత్వ డిజిటల్‌ జిల్లా రిపాజిటరీ 99 మంది హతమైనట్లు నమోదు చేసింది. పలు తెలుగు పత్రికా వృత్తాంతాలు 96 మందిని ప్రధాన సంఖ్యగా పేర్కొంటాయి. మరికొన్ని వృత్తాంతాల్లో 118, 119, 200 వరకు సంఖ్యలు కనిపిస్తాయి. స్థానిక మౌఖిక వృత్తాంతాల్లో ఇంకా ఎక్కువ సంఖ్యలు వినిపిస్తాయి. ఈ భేదాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని పరిశోధనలో ఒక సంఖ్యను మాత్రమే తుది సత్యంగా ప్రకటించడం కంటే ఆధారాల మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని నమోదు చేయడం అవసరం.

కానీ ఈ సంఖ్యా భేదం నరమేధం తీవ్రతను ఏమాత్రం తగ్గించదు. 96 అయినా, 99 అయినా, 118 అయినా, అంతకంటే ఎక్కువైనా ప్రతి సంఖ్య వెనుక ఒక మనిషి ఉన్నాడు. ఒక కుటుంబం ఉంది. ఒక తల్లి ఉంది. ఒక భార్య ఉంది. ఒక బిడ్డ ఉంది. ఒక పొలం ఉంది. ఒక బతుకు ఉంది. అందుకే బైరాన్‌పల్లి చరిత్రను సంఖ్యలతో మాత్రమే కొలవలేం.

హింస బైరాన్‌పల్లితో ఆగిపోలేదు. సమీపంలోని కూటిగల్‌ గ్రామంపైనా దాడి జరిగి ప్రజలు హతమైనట్లు ప్రభుత్వ రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి. స్థానిక వృత్తాంతాలు అక్కడి మరణాల సంఖ్యను మరింత ఎక్కువగా చెబుతున్నాయి. బైరాన్‌పల్లి వంటి గ్రామం ప్రతిఘటిస్తే దాని చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల ప్రజలకు భయం కలిగించాలన్న ఉద్దేశం ఈ హింసలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

బైరాన్‌పల్లిని కేవలం ‘నరమేధం’గా గుర్తుంచుకోవడం సరిపోదు. ఎందుకు ఆ గ్రామం లక్ష్యమైందో అర్థం చేసుకోవాలి. అది రజాకార్లను ఎదిరించింది. తనను తాను రక్షించుకోవడానికి రక్షక దళాన్ని నిర్మించుకుంది. పక్క గ్రామాలతో ఐక్యత పెంచుకుంది. ప్రజలు తమ బలాన్ని తామే గుర్తించారు. అందుకే బైరాన్‌పల్లి మీద జరిగిన దాడి కేవలం ప్రతీకార చర్య కాదు. అది ప్రజా ప్రతిఘటనను అణచివేయడానికి జరిగిన రాజకీయ హింస.

ఈ అర్థంలోనే బైరాన్‌పల్లిని తెలంగాణ జలియన్‌వాలాబాగ్‌ను తలపించే ఘటనగా పిలిచారు. ఈ పోలికను చారిత్రక సమానత్వంగా చూడాల్సిన అవసరం లేదు. జలియన్‌వాలాబాగ్‌ బ్రిటిష్‌ వలస పాలనలో జరిగింది. బైరాన్‌పల్లి హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలోని నిజాం నిరంకుశ పాలన, రజాకార్ల సైనిక హింస నేపథ్యంలో జరిగింది. రెండు సందర్భాలు వేరు. కానీ ప్రజల స్వేచ్ఛా ఆకాంక్షకు తుపాకీతో సమాధానం చెప్పిన అధికార హింస అనే విషయంలో రెండూ రక్తసాక్ష్యాలుగా నిలిచాయి.

1948 సెప్టెంబర్‌లో నిజాం పాలన ముగిసింది. హైదరాబాద్‌ సంస్థానం భారత యూనియన్‌లో విలీనం అయింది. రజాకార్ల రాజకీయ ఆధిపత్యం కూలిపోయింది. తరాలు మారాయి. బైరాన్‌పల్లి కూడా మారింది. కానీ ఆ గ్రామం లేవనెత్తిన ప్రశ్నలు మాత్రం చరిత్రలో మిగిలిపోయాయి. స్వేచ్ఛ అంటే ఏమిటి? ప్రజాస్వామ్యం ఎవరి కోసం? భూమిని దున్నేవాడికి భూమిపై హక్కు ఎప్పుడు? ప్రజల గౌరవాన్ని తుపాకీతో అణచివేయగలమా?

చరిత్రను గుర్తుంచుకోవడం అంటే గతాన్ని పూజించడం కాదు. గత పోరాటాల నుంచి వర్తమానానికి దారి వెతకడం. బైరాన్‌పల్లి మన గతం మాత్రమే కాదు. మన వర్తమానాన్ని ప్రశ్నించే చరిత్ర.

వీర బైరాన్‌పల్లి తెలంగాణ ప్రజా పోరాట చరిత్రలో చెరిగిపోని రక్తాక్షరం.