IT Tower: నేడు ఆదిలాబాద్ లో ఐటీ టవర్ ప్రారంభం.. స్థానిక యువతకు ఐటీ టవర్లతో నిజంగానే ఉద్యోగాలు వచ్చాయా? ఎన్ని కంపెనీలు ఏర్పడ్డాయి?

ఆదిలాబాద్ ఐటీ టవర్‌ను నేడు మంత్రి శ్రీధర్ బాబు ప్రారంభించనున్నారు.ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణలో ఏర్పాటు చేసిన ఐటీ టవర్లపై అందరి దృష్టి నెలకొని ఉంది. హైదరాబాద్ నగరం ఐటీ రంగంలో అంతర్జాతీయ స్థాయిలో గుర్తింపు పొందింది. మైక్రోసాఫ్ట్, గూగుల్, అమెజాన్ వంటి దిగ్గజ సంస్థలు హైదరాబాద్‌లో తమ కార్యకలాపాలను కొనసాగిస్తున్నాయి. దీంతో వేలాది మంది యువతకు ఉపాధి అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి. అయితే ఈ ఐటీ అభివృద్ధి హైదరాబాద్ నగరానికే పరిమితం కాకుండా తెలంగాణలోని ఇతర పట్టణాలు, గ్రామీణ ప్రాంతాలకు కూడా విస్తరించాలనే లక్ష్యంతో ప్రభుత్వం జిల్లా కేంద్రాల్లో ఐటీ టవర్ల నిర్మాణానికి శ్రీకారం చుట్టింది. వరంగల్, కరీంనగర్, ఖమ్మం, మహబూబ్‌నగర్, సిద్దిపేట, నిజామాబాద్, నల్గొండ, సూర్యాపేట వంటి ప్రాంతాల్లో ఐటీ హబ్‌లు, టవర్లను ఏర్పాటు చేసింది. వీటి ద్వారా స్థానిక యువతకు సొంత జిల్లాల్లోనే సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగాలు కల్పించడం, హైదరాబాద్‌కు వలసలను తగ్గించడం, కొత్త కంపెనీల ఏర్పాటును ప్రోత్సహించడం ప్రభుత్వ ప్రధాన ఉద్దేశం. అయితే ఈ ఐటీ టవర్ల నిర్మాణం లక్ష్యాలను ఎంతవరకు చేరుకుంది? ఎన్ని కంపెనీలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయి? స్థానికంగా ఎంతమందికి ఉద్యోగాలు వచ్చాయి? స్టార్టప్‌లకు ఎలాంటి అవకాశాలు లభించాయి? అసలు ఈ ఐటీ టవర్లు తెలంగాణలో ఐటీ రంగం విస్తరణకు ఎంతవరకు ఉపయోగపడ్డాయి? అనే అంశాలను తెలుసుకుందాం.

హైదరాబాద్‌కు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా ఐటీ రంగాన్ని విస్తరించే ప్రయత్నం
తెలంగాణలో ఐటీ రంగం అంటే ఇప్పటివరకు ప్రధానంగా హైదరాబాద్‌నే గుర్తుకు వచ్చేది. హైటెక్ సిటీ, మాదాపూర్, గచ్చిబౌలి, ఫైనాన్షియల్ డిస్ట్రిక్ట్ వంటి ప్రాంతాల్లోనే ఎక్కువ ఐటీ కంపెనీలు కేంద్రీకృతమయ్యాయి. దీంతో ఇతర జిల్లాల్లో ఇంజినీరింగ్ చదివిన యువత ఉద్యోగాల కోసం హైదరాబాద్‌కు వెళ్లాల్సిన పరిస్థితి ఉండేది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు ప్రభుత్వం టైర్-2, టైర్-3 పట్టణాలపై దృష్టి పెట్టింది. జిల్లాల్లో ఐటీ టవర్లను నిర్మించి, కంపెనీలకు అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలను కల్పించింది. తక్కువ అద్దెలు, స్థానికంగా అందుబాటులో ఉండే మానవ వనరులు కంపెనీలను ఆకర్షిస్తాయని ప్రభుత్వం భావించింది.

వరంగల్ ఐటీ హబ్ తో శ్రీకారం..
వరంగల్ తెలంగాణలో హైదరాబాద్ తర్వాత ఐటీ రంగంలో గుర్తింపు పొందుతున్న నగరాల్లో ఒకటి. ఇక్కడి మడికొండ ఐటీ పార్క్, ఐటీ ఇంక్యుబేషన్ సదుపాయాలు ఈ రంగం అభివృద్ధికి దోహదపడుతున్నాయి. టెక్ మహీంద్రా (Tech Mahindra), సైయంట్ (Cyient), జెన్‌పాక్ట్ (Genpact) వంటి సంస్థలు వరంగల్ ఐటీ కార్యకలాపాలతో అనుసంధానమయ్యాయి. సాఫ్ట్‌వేర్ డెవలప్‌మెంట్, ఐటీ సర్వీసులు, బిజినెస్ ప్రాసెస్ కార్యకలాపాలకు ఇక్కడ అవకాశాలు ఏర్పడ్డాయి. సాఫ్ట్‌వేర్ టెక్నాలజీ పార్క్స్ ఆఫ్ ఇండియా (STPI) సమాచారం ప్రకారం వరంగల్ జిల్లాలో సుమారు 20 ఐటీ, ఐటీఈఎస్ కంపెనీలు పనిచేస్తున్నట్లు పేర్కొంది. అయితే ఈ సంఖ్యను ప్రస్తుతం ఐటీ టవర్‌లో పనిచేస్తున్న కంపెనీల సంఖ్యగా భావించకూడదు.

కరీంనగర్‌లో ఐటీ టవర్ పరిస్థితి ఇది…
కరీంనగర్‌లో నిర్మించిన ఐటీ టవర్ 2020 జూలై 21న ప్రారంభమైంది. సుమారు 80 వేల చదరపు అడుగుల నిర్మాణ విస్తీర్ణంతో, 556 మంది ఉద్యోగులు పనిచేసే సామర్థ్యంతో ఈ భవనాన్ని నిర్మించారు. తెలంగాణ ఐటీ శాఖ 2020-21 వార్షిక నివేదిక ప్రకారం అప్పట్లో ఈ టవర్‌లో 18 ఐటీ కంపెనీలు కార్యకలాపాలు నిర్వహించేవి. అంటే ఐటీ టవర్ ప్రారంభమైన తర్వాత కంపెనీలు జిల్లాకు రావడానికి, స్థానికంగా కార్యకలాపాలు ప్రారంభించడానికి అవకాశం ఏర్పడిందని చెప్పవచ్చు. అయితే 2026 సెప్టెంబర్‌లో అసెంబ్లీలో జరిగిన చర్చలో కరీంనగర్ ఐటీ టవర్ వినియోగంపై కూడా ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. కాబట్టి ప్రారంభంలో ఏర్పడిన కంపెనీల సంఖ్యను ప్రస్తుత పరిస్థితిగా పరిగణించలేం.

ఖమ్మం ఐటీ హబ్.. కంపెనీల ఆసక్తి ఎంతవరకు పెరిగింది?
ఖమ్మంలో ఐటీ రంగం అభివృద్ధి కోసం యల్లందు క్రాస్ రోడ్ ప్రాంతంలో ఐటీ హబ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. 2020 డిసెంబర్ 7న ప్రారంభమైన ఈ టవర్‌లో 41,250 చదరపు అడుగుల నిర్మాణ విస్తీర్ణం, 430 మంది ఉద్యోగులకు సరిపడా సీటింగ్ సామర్థ్యం ఉంది. తెలంగాణ ఐటీ శాఖ 2020-21 వార్షిక నివేదిక ప్రకారం అప్పటికే ఈ భవనంలో 19 ఐటీ కంపెనీలు కార్యకలాపాలు నిర్వహించేవి. ఆ తర్వాత ఖమ్మం ఐటీ హబ్ రెండో దశ విస్తరణకు కూడా ప్రణాళికలు రూపొందించారు. 2021లో ఖమ్మం రెండో దశలో 31 కంపెనీలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించేందుకు ఆసక్తి చూపినట్లు అప్పటి ఐటీ పెట్టుబడుల విభాగం అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే ఆసక్తి చూపిన కంపెనీలన్నీ కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయని అర్థం కాదు.

మహబూబ్‌నగర్ ఐటీ టవర్.. ఆశించిన స్థాయిలో ఉద్యోగాలు వచ్చాయా?
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా దివిటిపల్లిలో సుమారు రూ.40 కోట్ల వ్యయంతో ఐటీ టవర్ నిర్మించారు. నాలుగు ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఐదు అంతస్తులతో ఈ భవనాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. హైదరాబాద్‌-బెంగళూరు జాతీయ రహదారికి అనుసంధానంగా ఐటీ పార్కు అభివృద్ధి చేయాలనే ప్రణాళికలు కూడా రూపొందించారు. 2023లో ఈ టవర్ ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా ఎనిమిది కంపెనీలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించేందుకు ముందుకు వచ్చినట్లు అప్పటి అధికారులు వెల్లడించారు. అయితే 2024 డిసెంబర్‌లో వెలువడిన నివేదిక ప్రకారం గతంలో తొమ్మిది కంపెనీలు పనిచేసిన ఈ టవర్‌లో అప్పటికి కేవలం రెండు కంపెనీలే కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నట్లు కథనం పేర్కొంది. అంటే కంపెనీలను తీసుకురావడమే కాకుండా అవి నిరంతరం కొనసాగేందుకు అవసరమైన ప్రోత్సాహం, మద్దతు కూడా కీలకమని ఈ పరిణామం సూచిస్తోంది.

నిజామాబాద్, నల్గొండ, సిద్దిపేటలో ఐటీ టవర్ల పరిస్థితి ఏమిటి?
తెలంగాణలో ఐటీ రంగాన్ని మరిన్ని పట్టణాలకు విస్తరించాలనే లక్ష్యంతో నిజామాబాద్, నల్గొండ, సిద్దిపేట, సూర్యాపేట ప్రాంతాల్లో కూడా ఐటీ టవర్లను ఏర్పాటు చేశారు. అయితే వీటి పనితీరుపై 2026 సెప్టెంబర్‌లో తెలంగాణ అసెంబ్లీలో ఆసక్తికరమైన చర్చ జరిగింది.

• నిజామాబాద్: ఐటీ టవర్‌లో మొత్తం 881 సీట్ల సామర్థ్యం ఉండగా, 338 సీట్లు మాత్రమే వినియోగంలో ఉన్నాయని ఐటీ శాఖ మంత్రి దుద్దిళ్ల శ్రీధర్‌బాబు వెల్లడించారు. మరో 400 మంది వరకు ఉద్యోగులకు అవకాశం కల్పించే సామర్థ్యం ఉందని తెలిపారు.
• నల్గొండ: సుమారు రూ.100 కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఐటీ టవర్‌లో కొన్ని కంపెనీలు మాత్రమే కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయని, ఎక్కువ భాగం ఖాళీగా ఉంటోందని అసెంబ్లీలో చర్చ జరిగింది.
• సిద్దిపేట: ఐటీ టవర్ వినియోగం ఆశించిన స్థాయిలో లేదని, భవనం పరిసరాల్లో రైతులు ధాన్యం ఆరబెడుతున్నారని ఇటీవల పలు వార్తా కథనాల్లో పేర్కొన్నారు.

ఈ పరిణామాలు ఐటీ టవర్ల నిర్మాణం జరిగినంత మాత్రాన ఉద్యోగాలు వాటంతట అవే రావని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

మొత్తం ఎన్ని కంపెనీలు వచ్చాయి? ఎంతమందికి ఉద్యోగాలు లభించాయి?

తెలంగాణలో జిల్లా కేంద్రాల్లో ఏర్పాటు చేసిన ఐటీ టవర్లకు సంబంధించి గతంలో ప్రభుత్వం వెల్లడించిన గణాంకాలు ఆసక్తికరంగా ఉన్నాయి. 2023 అక్టోబర్‌లో వెలువడిన నివేదిక ప్రకారం రాష్ట్రంలోని వివిధ ఐటీ టవర్లలో అప్పటికి సుమారు 75 కంపెనీలు కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. వీటి ద్వారా దాదాపు 12,500 మంది యువతకు ఉపాధి లభించినట్లు అప్పటి ఐటీ పెట్టుబడుల విభాగం అధికారులు వెల్లడించారు. ఇది జిల్లా స్థాయి ఐటీ విస్తరణలో ఒక ముఖ్యమైన మైలురాయి. అయితే ఇది 2023 నాటి గణాంకం మాత్రమే. 2026 నాటికి ప్రస్తుతం ఎన్ని కంపెనీలు పనిచేస్తున్నాయి? ఎంతమంది ఉద్యోగులు కొనసాగుతున్నారు? అనే అంశాలపై తాజా సమగ్ర అధికారిక గణాంకాలు అందుబాటులో లేవు. అందువల్ల 12,500 ఉద్యోగాలను ప్రస్తుత ఉద్యోగుల సంఖ్యగా చెప్పడం సరైనది కాదు.

స్టార్టప్ కంపెనీలకు ఐటీ టవర్లు ఎంతవరకు ఉపయోగపడ్డాయి?
ఐటీ టవర్ల ప్రధాన ఉద్దేశం కేవలం పెద్ద సాఫ్ట్‌వేర్ కంపెనీలను తీసుకురావడం మాత్రమే కాదు. స్థానికంగా కొత్త స్టార్టప్ కంపెనీలు ఏర్పడటానికి కూడా అనుకూల వాతావరణాన్ని సృష్టించడం. ఈ దిశగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం RICH (Research and Innovation Circle of Hyderabad) వంటి సంస్థల ద్వారా వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్ ప్రాంతాల్లో ఐటీ ఇంక్యుబేషన్ సదుపాయాలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది. వీటి ద్వారా కొత్త ఆలోచనలు ఉన్న యువతకు మార్గదర్శకత్వం, పరిశ్రమలతో అనుసంధానం, వ్యాపార అభివృద్ధికి అవసరమైన సహకారం అందించే అవకాశం ఉంది. అయితే ఈ ఐటీ టవర్ల నుంచి ఇప్పటివరకు ఎన్ని స్టార్టప్ కంపెనీలు పుట్టుకొచ్చాయి? వాటిలో ఎన్ని విజయవంతంగా కొనసాగుతున్నాయి? ఎంత పెట్టుబడులు సమీకరించాయి? అనే అంశాలకు సంబంధించి జిల్లా వారీగా ధ్రువీకరించిన సమగ్ర గణాంకాలు అందుబాటులో లేవు. కాబట్టి స్టార్టప్‌ల విజయాన్ని అంచనా వేయడానికి ప్రత్యేకంగా వాటి పనితీరును పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉంది.

ఐటీ టవర్ల వల్ల స్థానిక యువతకు ఎలాంటి ప్రయోజనాలు కలుగుతున్నాయి?
ఐటీ టవర్ల నిర్మాణం వల్ల స్థానిక యువతకు ప్రధానంగా కొన్ని ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి.

• స్థానికంగానే ఉద్యోగాలు: హైదరాబాద్‌కు వెళ్లకుండానే సొంత జిల్లాలో ఐటీ ఉద్యోగం చేసే అవకాశం.
• వలసలు తగ్గింపు: ఉద్యోగాల కోసం కుటుంబాలకు దూరంగా ఉండాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది.
• మహిళలకు అవకాశాలు: సొంత ప్రాంతంలో ఉద్యోగాలు లభిస్తే మహిళలు కూడా ఐటీ రంగంలో ఎక్కువగా చేరేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.
• స్థానిక ఆర్థిక అభివృద్ధి: ఉద్యోగుల ఆదాయం పెరగడంతో అద్దె ఇళ్లు, హోటళ్లు, రవాణా, ఇతర వ్యాపారాలకు డిమాండ్ పెరుగుతుంది.
• కొత్త వ్యాపారాలకు ప్రోత్సాహం: స్థానికంగా ఐటీ సేవలు అందించే చిన్న కంపెనీలు, స్టార్టప్‌లు ఏర్పడేందుకు అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే ఈ ప్రయోజనాలు పూర్తిస్థాయిలో అందాలంటే కంపెనీలు నిరంతరం కార్యకలాపాలు నిర్వహించాలి. స్థానిక యువతకు అవసరమైన నైపుణ్యాలపై శిక్షణ కూడా అందించాలి.

ఐటీ టవర్లు విజయవంతం కావాలంటే ప్రభుత్వం ఏం చేయాలి?
తెలంగాణలో జిల్లా కేంద్రాల్లో ఐటీ టవర్ల నిర్మాణం మంచి ఆలోచనే అయినప్పటికీ వాటిని పూర్తిస్థాయిలో వినియోగించుకోవడంలో కొన్ని సవాళ్లు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా కంపెనీలను ఆకర్షించడం, వాటికి అవసరమైన మౌలిక సదుపాయాలు కల్పించడం, స్థానిక యువతకు పరిశ్రమలకు అవసరమైన నైపుణ్యాల్లో శిక్షణ ఇవ్వడం కీలకం. అదేవిధంగా ఐటీ టవర్లలో ఖాళీగా ఉన్న సీట్లను గుర్తించి కొత్త కంపెనీలకు కేటాయించాలి. చిన్న స్టార్టప్‌లకు తక్కువ అద్దెకు కార్యాలయ స్థలం, ఇంక్యుబేషన్ సదుపాయాలు కల్పించాలి. కంపెనీలు ప్రారంభించిన తర్వాత కూడా వాటి కార్యకలాపాలను పర్యవేక్షించాలి. అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా ప్రతి ఐటీ టవర్‌కు సంబంధించి ఎన్ని కంపెనీలు ఉన్నాయి? ఎంతమంది ఉద్యోగులు పనిచేస్తున్నారు? స్థానికులకు ఎన్ని ఉద్యోగాలు వచ్చాయి? ఎన్ని స్టార్టప్‌లు ఏర్పడ్డాయి? అనే వివరాలను ప్రభుత్వం ఎప్పటికప్పుడు ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలి.

చివరిగా.. ఐటీ టవర్లు ఉపయోగపడుతున్నాయా? లేదా?
తెలంగాణలో జిల్లా కేంద్రాలకు ఐటీ రంగాన్ని విస్తరించే ప్రయత్నం వల్ల కొంతమేరకు సానుకూల ఫలితాలు వచ్చాయనడంలో సందేహం లేదు. వరంగల్, ఖమ్మం, కరీంనగర్ వంటి ప్రాంతాల్లో కంపెనీలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించడం, వేలాది మందికి ఉపాధి అవకాశాలు ఏర్పడటం దీనికి ఉదాహరణ. అయితే మరోవైపు కొన్ని ఐటీ టవర్లలో సీట్లు ఖాళీగా ఉండటం, కంపెనీలు కార్యకలాపాలు నిలిపివేయడం, స్టార్టప్‌ల అభివృద్ధికి సంబంధించి స్పష్టమైన గణాంకాలు లేకపోవడం వంటి అంశాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. ఐటీ టవర్లు నిర్మించడం అభివృద్ధికి తొలి అడుగు మాత్రమే. వాటిలో కంపెనీలు రావాలి, స్థానిక యువతకు ఉద్యోగాలు రావాలి, కొత్త స్టార్టప్‌లు పుట్టుకురావాలి. అప్పుడే హైదరాబాద్ స్థాయి కాకపోయినా జిల్లా కేంద్రాల్లోనూ బలమైన ఐటీ ఎకోసిస్టమ్ ఏర్పడుతుంది.