అమెరికా హైటెక్‌ పోటీకి కొత్త వేదిక షాంఘై

– రచయిత: నిత్యా చక్రవర్తి

చైనాలోని షాంఘై నగరంలో ఈనెల 17 నుంచి 20 వరకు జరగనున్న ప్రపంచ కృత్రిమ మేధస్సు సదస్సు (వరల్డ్‌ అర్టిఫిషియల్‌ ఇంటెలిజెన్స్‌ కాన్ఫరెన్స్‌/డబ్ల్యుఎఐసి) 2026 ప్రపంచ సాంకేతిక రంగంలో అత్యంత ప్రాధాన్యమైన సమావేశంగా భావిస్తున్నారు. ఈ సదస్సు కేవలం కొత్త కృత్రిమ మేధస్సు (ఎఐ) సాంకేతికతలను ప్రదర్శించే వేదిక మాత్రమే కాదు. కృత్రిమ మేధస్సు (ఎఐ) నిర్వహణ, అంతర్జాతీయ సహకారం, సాంకేతిక ప్రమాణాలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఎఐ సాంకేతికత అందుబాటు వంటి కీలక అంశాలపై భవిష్యత్‌ దిశను నిర్దేశించే సమావేశంగా ప్రపంచ దేశాలు దీనిని చూస్తున్నాయి.

భారతదేశంతో పాటు ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల ప్రభుత్వ ప్రతినిధులు, శాస్త్రవేత్తలు, పారిశ్రామికవేత్తలు, పెట్టుబడిదారులు ఈ సమావేశంలో పాల్గొననున్నారు. ప్రస్తుతం ప్రపంచ సాంకేతిక రంగంలో అమెరికా, చైనా మధ్య తీవ్రమైన ఆధిపత్య పోటీ కొనసాగుతోంది. సెమీకండక్టర్లు, సూపర్‌ కంప్యూటర్లు, క్లౌడ్‌ కంప్యూటింగ్‌, ఎఐ మోడళ్లు, డేటా సెంటర్లు, రోబోటిక్స్‌ వంటి రంగాల్లో రెండు దేశాలు భారీ పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. అందువల్ల షాంఘై సదస్సు ప్రపంచ ఎఐ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే ఒక దౌత్య, సాంకేతిక వేదికగా కూడా మారింది.

సుమారు ఇరవై ఆరు సంవత్సరాల క్రితం ఇదే షాంఘై నగరంలో జరిగిన కంప్యూటర్‌ సదస్సు డాట్‌కామ్‌ సంక్షోభం తర్వాత ఐటి పరిశ్రమ ఎదుర్కొన్న సవాళ్లపై చర్చించింది. ఆ సంక్షోభం నుంచి ప్రపంచ ఐటి రంగం క్లౌడ్‌ కంప్యూటింగ్‌, మొబైల్‌ టెక్నాలజీ, సోషల్‌ మీడియా, బిగ్‌ డేటా వంటి దశలను దాటి ఇప్పుడు ఎఐ యుగంలోకి ప్రవేశించింది. ప్రస్తుతం ఎఐ రంగంలో భారీ పెట్టుబడుల ప్రవాహం కొనసాగుతున్నది. అయితే, ఈ పెట్టుబడులకు తగిన లాభాలు వస్తాయా? లేదా? అనే సందేహాలు కూడా అదే స్థాయిలో పెరుగుతున్నాయి.

కొందరు నిపుణులు 2000 సంవత్సరంలోని ‘డాట్‌కామ్‌ బుడగ’ మాదిరిగానే ఎఐ రంగంలో కూడా అతిగా పెట్టుబడులు పెరిగి, భవిష్యత్తులో ఆర్థిక ఒత్తిడులు ఏర్పడే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. అమెరికా ఇప్పటికీ ప్రపంచ ఎఐ రంగంలో అగ్రస్థానంలో ఉంది. భారీ పెట్టుబడులు, అత్యాధునిక పరిశోధన, ప్రపంచ ప్రఖ్యాత సాంకేతిక సంస్థలు, అత్యుత్తమ విశ్వవిద్యాలయాలు ఈ రంగంలో అమెరికా బలాన్ని పెంచుతున్నాయి. అయితే, ఎఐ రంగంలో అమెరికా సంస్థల మార్కెట్‌ విలువలు అసాధారణంగా పెరగడం వల్ల భవిష్యత్తులో పెట్టుబడిదారులకు ప్రమాదాలు ఎదురయ్యే అవకాశాన్ని ఆర్థిక విశ్లేషకులు ఊహిస్తున్నారు. ఎఐ రంగంపై అత్యధికంగా ఆధారపడటం నాస్‌డాక్‌ వంటి సాంకేతిక షేర్‌ మార్కెట్లపై కూడా ప్రభావం చూపవచ్చని అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

మరోవైపు చైనా పూర్తిగా భిన్నమైన వ్యూహాన్ని అనుసరిస్తోంది. తక్కువ పెట్టుబడులతో, దేశీయ సాంకేతిక సామర్థ్యాన్ని పెంపొందిస్తూ, ఓపెన్‌ సోర్స్‌ ఎఐ నమూనాలను అభివృద్ధి చేస్తోంది. ‘డీప్‌సీక్‌’, ‘క్వెన్‌’ వంటి చైనా అభివృద్ధి చేసిన ఎఐ మోడళ్లు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల్లో వేగంగా ఆదరణ పొందుతున్నాయి. వీటిని ఉపయోగించడానికి అయ్యే వ్యయం తక్కువగా ఉండటంతో చిన్న సంస్థలు, విద్యా సంస్థలు, పరిశోధనా కేంద్రాలకు కూడా ఎఐ అందుబాటులోకి వస్తోంది. చైనా అభిప్రాయం ప్రకారం, కృత్రిమ మేధస్సు కొద్ది దేశాల ఆధిపత్య సాధనంగా కాకుండా ప్రపంచవ్యాప్తంగా అందరికీ ఉపయోగపడే ప్రజా సాంకేతిక వనరుగా మారాలి.

‘ఉజ్వల భవిష్యత్తు కోసం ఎఐ భాగస్వామ్యం’ అనేది ఈ ఏడాది డబ్ల్యుఎఐసి ప్రధాన అంశం. దీని ద్వారా సాంకేతిక పోటీతో పాటు అంతర్జాతీయ సహకారాన్ని కూడా ప్రోత్సహించాలనే లక్ష్యాన్ని చైనా ప్రకటించింది. ప్రపంచ ఎఐ పాలన, భద్రతా ప్రమాణాలు, డిజిటల్‌ అసమానత తగ్గింపు, ఎఐ పరిశ్రమలో న్యాయమైన వాణిజ్యం, హ్యూమనాయిడ్‌ రోబోటిక్స్‌, డిజిటల్‌ ఆస్తుల నియంత్రణ వంటి అనేక అంశాలపై చర్చలు జరగనున్నాయి.

ఈ సదస్సులో 1,400 మందికి పైగా ప్రముఖులు, వెయ్యికి పైగా కంపెనీలు పాల్గొననున్నాయి. మూడు వేలకుపైగా అత్యాధునిక ఎఐ ఉత్పత్తులు, మూడు వందలకుపైగా కొత్త సాంకేతిక పరిష్కారాలు తొలిసారిగా ప్రపంచానికి పరిచయం కానున్నాయి. మేధో గణన (ఇంటెలిజెన్స్‌ కంప్యూటింగ్‌), ఎంబాడీడ్‌ ఎఐ, రోబోటిక్స్‌ వంటి విభాగాల్లో వందలాది సంస్థలు తమ ఆవిష్కరణలను ప్రదర్శిస్తాయి.

అమెరికా పోటీకి ఇటీవల జరిగిన ఒక పరిణామం కొత్త ఊపునిచ్చింది. జర్మనీలో నిర్వహించిన అంతర్జాతీయ సూపర్‌ కంప్యూటింగ్‌ సదస్సులో చైనా తయారు చేసిన ‘లైన్‌షైన్‌’ సూపర్‌ కంప్యూటర్‌ ప్రపంచంలోనే అత్యుత్తమ సూపర్‌ కంప్యూటర్‌గా గుర్తింపు పొందింది. అమెరికా తయారు చేసిన ‘ఎల్‌ కాపిటాన్‌’ను అధిగమిస్తూ ఈ కంప్యూటర్‌ సుమారు 20 శాతం అధిక పనితీరును కనబరిచినట్టు నిర్వహకులు ప్రకటించారు. ఈ విజయంతో అమెరికా సాంకేతిక ఆధిపత్యానికి గట్టి సవాలు ఎదురైంది.

లైన్‌షైన్‌ను చైనా పూర్తిగా దేశీయ సాంకేతికతతో అభివృద్ధి చేసింది. అమెరికా విధించిన అధునాతన చిప్‌లు, జిపియుల ఎగుమతి ఆంక్షల మధ్య కూడా చైనా స్వదేశీ చిప్‌లు, నిల్వ వ్యవస్థలు, ఇంటర్‌కనెక్ట్‌ సాంకేతికత, శీతలీకరణ వ్యవస్థలను ఉపయోగించి ఈ సూపర్‌ కంప్యూటర్‌ను రూపొందించింది. అంతేకాదు, ప్రస్తుతం ప్రపంచంలోని అధిక భాగం సూపర్‌ కంప్యూటర్లు జిపియులపై ఆధారపడుతుండగా, లైన్‌షైన్‌ మాత్రం సిపియుల ఆధారంగానే ఎక్సాస్కేల్‌ స్థాయి పనితీరును సాధించడం విశేషం. ఇది చైనా సాంకేతిక స్వావలంబనకు నిదర్శనంగా నిలిచింది.

ఎఐ రంగంలో పెట్టుబడుల పరంగా అమెరికా ఇప్పటికీ భారీ ఆధిక్యంలో ఉంది. గత కొన్ని సంవత్సరాల్లో అమెరికా ట్రిలియన్ల డాలర్ల స్థాయిలో ఎఐ మౌలిక వసతులపై పెట్టుబడులు ప్రకటించింది. యూరప్‌, సౌదీ అరేబియా వంటి దేశాలు కూడా భారీగా పెట్టుబడులు పెడుతున్నాయి. అయితే, ఎక్కువ పెట్టుబడుల కంటే తక్కువ ఖర్చుతో విస్తృత వినియోగాన్ని పెంచడంపై చైనా దృష్టి పెట్టింది.

స్టార్టప్‌లకు లభించే పెట్టుబడుల్లో కూడా అమెరికా ముందంజలో ఉంది. 2024లో అమెరికా ఎఐ సంస్థలు వంద బిలియన్‌ డాలర్లకు పైగా ప్రైవేట్‌ పెట్టుబడులను ఆకర్షించగా, చైనా సంస్థలకు వచ్చిన పెట్టుబడులు దానికంటే చాలా తక్కువ. అయినప్పటికీ, వినియోగదారుల వరకు ఎఐ సేవలను చేరవేయడంలో చైనా ప్రత్యేక విధానాన్ని అనుసరిస్తోంది. అమెరికాలో అనేక ఎఐ సేవలు నెలవారీ చందాలపై ఆధారపడితే, చైనాలోని అనేక సంస్థలు ఉచితంగా ఎఐ సేవలు అందించి, ప్రకటనలు, క్లౌడ్‌ సేవలు, వ్యాపార ఎపిఐల ద్వారా ఆదాయాన్ని సమకూర్చుకుంటున్నాయి.

పారిశ్రామిక రంగంలో ఎఐ వినియోగంలో చైనా మరింత వేగంగా ముందుకు సాగుతోంది. చైనా తయారీ పరిశ్రమల్లో మూడవ వంతుకు పైగా సంస్థలు ఇప్పటికే ఎఐని ఉత్పత్తి ప్రక్రియలో ఉపయోగిస్తుండగా, అమెరికాలో ఈ శాతం గణనీయంగా తక్కువగా ఉంది. అంటే, అమెరికా అత్యుత్తమ ఎఐ నమూనాల అభివృద్ధిలో ముందంజలో ఉంటే, చైనా వాటిని పారిశ్రామిక రంగంలో విస్తృతంగా అమలు చేయడంలో ముందుందని అర్థమవుతున్నది.

కాగా, నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం అమెరికా, చైనా రెండూ పూర్తి స్వయం సమృద్ధిని సాధించలేదు. ప్రతి దేశం కొన్ని రంగాల్లో ఇతర దేశాలపై ఆధారపడాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. ఈ పరస్పర ఆధారపడే వ్యవస్థలోనే భవిష్యత్‌ అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలు రూపుదిద్దుకోనున్నాయి. చిన్న దేశాలు కూడా తగిన మౌలిక వసతులు, చౌకైన విద్యుత్‌, అంతర్జాతీయ భాగస్వామ్యాలను ఉపయోగించుకొని ఎఐ రంగంలో తమకంటూ ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించగలవని విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు.

భారతదేశం కూడా ఎఐ రంగంలో వేగంగా ముందుకు సాగుతోంది. డేటా సెంటర్ల నిర్మాణం, డిజిటల్‌ మౌలిక వసతుల విస్తరణ, ఎఐ ఆధారిత పరిశోధనలకు ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇస్తోంది. భారతీయ ఐటి సంస్థలు ఉత్పాదకత పెంపు కోసం ఎఐని విస్తృతంగా వినియోగిస్తున్నాయి. అయితే, ఎఐ కారణంగా కొన్ని ఉద్యోగాలు తగ్గిపోవడం, కొత్త నైపుణ్యాల అవసరం పెరగడం వంటి సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి.

నిరుద్యోగం ఇప్పటికే పెద్ద సమస్యగా ఉన్న భారతదేశం వంటి దేశాల్లో ఎఐ విస్తరణతో పాటు నైపుణ్యాభివృద్ధి, ఉపాధి భద్రత వంటి అంశాలపై సమతుల్య విధానాలు అవసరం. మొత్తం మీద షాంఘై ప్రపంచ ఎఐ సదస్సు విజయవంతమైతే, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ఎఐ సాంకేతికతను మరింత అందుబాటులోకి తీసుకురావడానికి అంతర్జాతీయ కార్యాచరణ రూపొందే అవకాశం ఉంది.

ఆరోగ్యం, వ్యవసాయం, విద్య, విపత్తు నిర్వహణ, ప్రజాసేవల రంగాల్లో ఎఐను సమర్థంగా వినియోగించడం ద్వారా పేదరిక నిర్మూలన, ఆర్థికాభివృద్ధి, జీవన ప్రమాణాల మెరుగుదలకు దోహదం చేయవచ్చు. అమెరికా, చైనా వంటి మహాశక్తులు పోటీతో పాటు సహకారాన్ని కూడా ప్రోత్సహించి, ప్రపంచ ప్రయోజనాలను దృష్టిలో ఉంచుకుంటే ఎఐ నిజమైన మానవాభివృద్ధికి శక్తివంతమైన సాధనంగా మారుతుంది. ఈ దిశగా విధాన రూపకల్పనలో భారతదేశం కూడా నిర్మాణాత్మక పాత్ర పోషించే అవకాశం ఉంది.