Marriage or Independence? పెళ్లి అవసరం లేదంటున్న భారత మహిళలు .. మారుతున్న ఆలోచనలపై డేటా ఏమి చెబుతోంది..

jagan 31 Aug 2026 1 నిమిషాల పఠనం జాతీయం

No Bride After 9 Years: 9 ఏళ్లయినా పెళ్లి కాలేదని మ్యారేజ్‌ బ్యూరోపై కేసు.. పరిహారం చెల్లించాలని వినియోగదారుల కమిషన్ సంచలన తీర్పు

Marriage or Independence? మహిళలు పెళ్లిని ఆలస్యం చేయడం లేదా వద్దనుకోవడం వెనుక కారణాలేంటి.. వారు తీసుకున్న కఠిన నిర్ణయం వెనుక ఉన్న చేదు నిజాలు ఏమిటి..

Marriage or Independence? భారతీయ సమాజంలో ఎంతో కాలంగా ఒక తప్పనిసరి బాధ్యతగా కొనసాగుతున్న ‘వివాహ వ్యవస్థ’ పట్ల మహిళల ఆలోచనా ధోరణిలో గణనీయమైన మార్పులు వస్తున్నాయి. పెళ్లి చేసుకోకుండా ఒంటరిగా ఉండటానికి మొగ్గు చూపుతున్న భారతీయ మహిళల సంఖ్య ఏటికేటా పెరుగుతోందని జాతీయ గణాంకాల కార్యాలయం (NSSO) డేటా స్పష్టం చేస్తోంది. 2011లో దేశంలో పెళ్లికాని మహిళల వాటా 13.5 శాతంగా ఉండగా.. 2021 నాటికి అది 19.9 శాతానికి చేరింది. ఈ మార్పు వెనుక కేవలం వృత్తిపరమైన ఆశయాలే కాకుండా.. ఆర్థిక స్వాతంత్ర్యం, ఉన్నత విద్య, గృహ బాధ్యతలలో సమానత్వం లేకపోవడం వంటి అనేక సామాజిక అంశాలు ఉన్నాయి.

మహిళల్లో విద్యావంతుల సంఖ్య పెరగడమే ఈ మార్పుకు ప్రధాన మూలస్తంభంగా నిలుస్తోంది. ఆల్ ఇండియా సర్వే ఆన్ హయ్యర్ ఎడ్యుకేషన్ (AISHE) నివేదిక ప్రకారం.. ఉన్నత విద్యలో మహిళల నమోదు 2014-15లో 1.57 కోట్లు ఉండగా.. అది 2021-22 నాటికి 2.07 కోట్లకు పెరిగింది. ఉన్నత చదువులు పూర్తి చేసి సొంతంగా సంపాదించడం వల్ల ఒకప్పుడు ఆర్థిక భద్రత కోసం వివాహంపై ఆధారపడే పరిస్థితి క్రమంగా తుడిచిపెట్టుకుపోయింది. దీనివల్ల పెళ్లికంటే ముందే మహిళలకు తమ జీవితాన్ని స్వతంత్రంగా నిర్మించుకునే సమయం, అవకాశాలు లభిస్తున్నాయి.

ఆర్థికంగా స్థిరపడినప్పటికీ, పెళ్లి తర్వాత ఎదురయ్యే సాంప్రదాయ కుటుంబ బాధ్యతలు చాలామందిని ఆలోచనలో పడేస్తున్నాయి. ‘టైమ్ యూజ్ సర్వే 2019’ నివేదిక ప్రకారం.. భారతదేశంలో పురుషులు రోజుకు సగటున 97 నిమిషాలు వేతనం లేని గృహ సేవలకు కేటాయిస్తుండగా.. మహిళలు ఏకంగా 299 నిమిషాలు కేటాయిస్తున్నారు. అలాగే సంరక్షణ పనుల్లో మహిళలు 134 నిమిషాలు గడుపుతుంటే, పురుషులు కేవలం 76 నిమిషాలే వెచ్చిస్తున్నారు. ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పటికీ వంట, శుభ్రం చేయడం, పిల్లలు, అత్తమామల సంరక్షణ బాధ్యతలు తమపైనే పడుతుండటంతో, స్వాతంత్ర్యాన్ని కోల్పోవడం కంటే ఒంటరిగా ఉండటమే మేలని పలువురు భావిస్తున్నారు.

జాతీయ కుటుంబ ఆరోగ్య సర్వే (NFHS) ప్రకారం, 1992-93లో భారతీయ మహిళల మొదటి వివాహ సగటు వయస్సు 16.2 ఏళ్లుగా ఉండగా, 2019-21 నాటికి అది 19.2 ఏళ్లకు పెరిగింది. బాల్య వివాహాలు తగ్గడంతో మహిళలు తమ యవ్వనంలో విద్య, ఉద్యోగాలపై దృష్టి పెట్టగలుగుతున్నారు. దీనికితోడు భాగస్వామి ఎంపిక విషయంలోనూ స్పష్టత పెరుగుతోంది. 2024లో చేసిన ఒక అధ్యయనం ప్రకారం.. 64 శాతం మంది మహిళలు తమ భాగస్వామి విషయంలో రాజీపడేందుకు సిద్ధంగా లేరని తేలింది.

వృద్ధాప్యంలో భద్రత కోసం కుటుంబంపైనే ఆధారపడకుండా పొదుపు, ఆస్తి, ఇన్సూరెన్స్, ‘ఎంచుకున్న స్నేహితుల సమూహాల’ (Chosen Families) ద్వారా సొంత మద్దతు వ్యవస్థను మహిళలు సిద్ధం చేసుకుంటున్నారు. ఒకప్పుడు ‘వివాహం చేసుకోకపోవడం’ అనేది ఒక సామాజిక లోపంగా చూసేవారని.. కానీ నేటి తరం మహిళలకు అది ఒక స్పష్టమైన మరియు స్వేచ్ఛాయుతమైన జీవన ఎంపికగా మారుతోందని సామాజిక విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.