Saddula Bathukamma History: అసలు బతుకమ్మ పండుగ ఎందుకు జరుపుకుంటారు?..: ‘ఒక్కేసి పువ్వేసి చందమామ’ వెనుక ఉన్న కన్నీటి కథ ఇదే..

తెలంగాణ సంస్కృతికి, ఆడపడుచుల ఆత్మగౌరవానికి ప్రతీక బతుకమ్మ పండుగ. పూలనే దైవంగా భావించి ఆరాధించే ఈ విశిష్ట ఉత్సవం వెనుక ప్రకృతి ప్రేమే కాకుండా, ఎన్నో పౌరాణిక, చారిత్రక కథలు మరియు గ్రామీణ ఆడపడుచుల జీవిత అనుభవాలు దాగి ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా బతుకమ్మ ఆడేటప్పుడు పాడే “ఒక్కేసి పువ్వేసి చందమామ ” అనే పాట వినని తెలంగాణ గుండె ఉండదు. అయితే ఈ పాట వెనుక ఒక కన్నీటి కథ ఉందనే విషయం చాలామందికి తెలియదు.

అసలు బతుకమ్మ పండుగ ఎందుకు జరుపుకుంటారు?

బతుకమ్మ పండుగ జరుపుకోవడానికి పౌరాణికంగా, చారిత్రకంగా అనేక కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి.

• పౌరాణిక కథనం: పూర్వం ధర్మాంగదుడు అనే చోళ రాజుకు వందమంది కుమారులు పుట్టి మరణించారు. ఆ తర్వాత లక్ష్మీదేవి కృపతో ఒక కుమార్తె జన్మించింది. అనేక గండాల నుంచి బయటపడి బతికిన ఆ చిన్నారిని “బతుకమ్మా” అని దీవించారు. ఆ రాజకుమారియే కాలక్రమంలో అమ్మవారి రూపంగా మారి పూజలందుకుంటోందని విశ్వసిస్తారు.
• మహిషాసుర మర్దని కథ: మహిషాసురుడిని వధించిన తర్వాత అలసిపోయిన జగన్మాత ఆశ్వయుజ అమావాస్య నాటికి విశ్రాంతి తీసుకుంది. దేవిని నిద్రలేపేందుకు, ఆమెకు పూజలు చేసేందుకు ఊరి మహిళలంతా రంగురంగుల పూలతో అలంకరించి “బతుకమ్మా.. బతుకునివ్వు తల్లీ” అని వేడుకున్నారని ఒక కథనం.
• ప్రకృతి పరిరక్షణ: వర్షాకాలం ముగిసి శీతాకాలం వచ్చే వేళ చెరువులు నీటితో కళకళలాడుతుంటాయి. ఈ సమయంలో పూచే తంగేడు, గునుగు వంటి పూలకు నీటిని శుద్ధి చేసే ఔషధ గుణాలు ఉంటాయి. బతుకమ్మను చెరువులలో నిమజ్జనం చేయడం వల్ల నీరు శుద్ధి అవుతుందనే వైజ్ఞానిక కోణం కూడా దీని వెనుక ఉంది.

‘ఒక్కేసి పువ్వేసి చందమామ’ పాట వెనుక ఉన్న కన్నీటి కథ

బతుకమ్మ పాటలు కేవలం వినోదం కోసం పాడేవి కావు. పూర్వకాలంలో అత్తగారింటి ఆంక్షలు, పుట్టింటి మీద ఉండే మమకారం, ఆడపిల్లల కష్టసుఖాలు ఈ పాటల్లో స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ‘ఒక్కేసి పువ్వేసి చందమామ’ అనే పాటలో ఒక భావోద్వేగభరితమైన ఉమ్మడి కుటుంబ కథ దాగి ఉంది.

పూర్వం ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో ఏడుగురు అన్నదమ్ములు, ఒకే ఒక్క చెల్లెలు ఉండేది. అన్నదమ్ములకు చెల్లెలు అంటే ప్రాణం. కానీ వదినలకు మాత్రం ఆ చెల్లెలిపై అసూయ ఉండేది. అన్నలు పనిమీద వేరే ఊరికి వెళ్లిన సమయంలో, వదినలందరూ కుట్ర పన్ని ఆ చెల్లెలిని దారుణంగా చంపి, ఎవరికీ తెలియకుండా ఒక చెట్టు కింద పాతిపెడతారు.

పని ముగించుకుని తిరిగి వచ్చిన అన్నలు చెల్లెలు కనిపించకపోవడంతో ఆవేదనతో ఊరంతా వెతుకుతారు. చెల్లెలిని పాతిపెట్టిన చోట ఒక అందమైన పూల మొక్క మొలిచి, రంగురంగుల పూలు పూస్తుంది. అన్నలు ఆ పూలను కోయడానికి ప్రయత్నించగా, ఆ చెట్టు రూపంలో ఉన్న చెల్లెలు “నన్ను తాకకండి అన్నలారా.. నన్ను వదినలే చంపేశారు” అని రోదిస్తూ చెబుతుంది.

తన చెల్లెలు పూల రూపంలో మహాలక్ష్మిగా మారిందని తెలుసుకున్న అన్నలు, ఆ పూలనే సేకరించి బతుకమ్మగా పేర్చి ఆరాధించారని జానపద కథలు చెబుతాయి. అలా ఒక్కో పువ్వు పేరుస్తూ, తమ చెల్లెలి జ్ఞాపకాలను తలుచుకుంటూ పాడిన పాటనే “ఒక్కేసి పువ్వేసి చందమామ.. ఒక్క జాములాయె చందమామ.. ఏమేమి పువ్వొచ్చనే గౌరమ్మ.

స్త్రీల జీవిత దర్పణం బతుకమ్మ పాటలు

ఈ పాట ద్వారా ఆడపిల్లలకు జరిగే అన్యాయం, వారి అమాయకత్వం, పుట్టింటి ప్రేమ వ్యక్తమవుతాయి. బతుకమ్మ పాటల్లో చందమామను సాక్షిగా పెట్టుకుని స్త్రీలు తమ మనసులోని బాధలను, సంతోషాలను పంచుకుంటారు.

సద్దుల బతుకమ్మ రోజున మహిళలంతా ఒక్కటై ఈ పాటలు పాడుతూ గౌరమ్మను పూజించడం ద్వారా తమ కుటుంబాలకు ఆయురారోగ్యాలు, ఐశ్వర్యం కలగాలని ప్రార్థిస్తారు. పూలను దైవంగా భావించి పూజించే ఈ మహోత్సవం తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్రపంచస్థాయిలో ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకువచ్చింది.