ప్రత్యేక హోదా ఏపీకి అవసరం లేదా..? ఆంధ్రను అనాథగా మారుస్తున్న టీడీపీ, జనసేన, వైసీపీ..

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయాల్లో ఒకప్పుడు అత్యంత భావోద్వేగ అంశంగా నిలిచిన ప్రత్యేక హోదా ఇప్పుడు దాదాపు చర్చల్లో కనిపించడం లేదు. రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఎన్నో ఉద్యమాలు, ధర్నాలు, పార్లమెంట్ ఆందోళనలు, ఎన్నికల హామీలకు కేంద్రబిందువైన ఈ అంశం ప్రస్తుతం అధికార, ప్రతిపక్ష పార్టీల అజెండాలో పెద్దగా వినిపించడం లేదు. ఒకప్పుడు ప్రత్యేక హోదా లేకుండా రాష్ట్ర అభివృద్ధి అసాధ్యమని వాదించిన రాజకీయ నాయకులే ఇప్పుడు ఆ అంశాన్ని ప్రస్తావించకపోవడం ప్రజల్లో కొత్త చర్చకు దారితీస్తోంది.

2014 ఎన్నికల సమయంలో తిరుపతిలో జరిగిన సభలో ప్రధాని అభ్యర్థిగా ఉన్న నరేంద్ర మోదీ ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు అన్ని విధాలా అండగా ఉంటామని ప్రకటించారు. అదే సమయంలో బీజేపీతో పాటు ఇతర ఎన్డీఏ భాగస్వాములు కూడా రాష్ట్రానికి న్యాయం చేస్తామని హామీలు ఇచ్చారు. విభజన వల్ల జరిగిన నష్టాన్ని పూడ్చేందుకు ప్రత్యేక సహాయం అవసరమని అప్పట్లో అందరూ అంగీకరించారు. అయితే కాలక్రమంలో ఆ హామీల ప్రస్తావన తగ్గిపోయింది.

ప్రత్యేక హోదా కోసం వైసీపీ ప్రతిపక్షంలో ఉన్నప్పుడు పెద్ద ఎత్తున ఉద్యమాలు చేసింది. టీడీపీ కూడా కేంద్రంపై ఒత్తిడి తెచ్చే ప్రయత్నం చేసిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. జనసేన కూడా పలుమార్లు ప్రత్యేక హోదా అవసరాన్ని ప్రస్తావించింది. కానీ ప్రస్తుతం రాష్ట్రంలోని ప్రధాన రాజకీయ పార్టీలేవీ ఈ అంశాన్ని ప్రధాన రాజకీయ ఎజెండాగా ముందుకు తీసుకురావడం లేదు. దీంతో ఈ అంశం ఎందుకు పక్కకు వెళ్లిందనే ప్రశ్నలు వినిపిస్తున్నాయి.

రాజకీయ పరిశీలకులు చెబుతున్న ప్రధాన అంశం ఏమిటంటే… ప్రత్యేక హోదా డిమాండ్ బలహీనపడింది కాదు, దానిపై రాజకీయ ఒత్తిడి తగ్గిపోయింది. ప్రజల్లో ఇప్పటికీ ఆ అంశంపై సానుకూల అభిప్రాయం ఉన్నప్పటికీ, దాన్ని బలంగా ముందుకు తీసుకెళ్లే రాజకీయ నాయకత్వం కనిపించడం లేదని కొందరు విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఇప్పుడే సరైన సమయమా?
ప్రస్తుతం కేంద్రంలో ఎన్డీఏ ప్రభుత్వం అధికారంలో ఉన్నప్పటికీ, గత రెండు సార్ల మాదిరిగా బీజేపీకి స్వతంత్రంగా పూర్తి మెజారిటీ లేదు. ప్రభుత్వం భాగస్వామ్య పార్టీల మద్దతుతో కొనసాగుతోంది. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాధాన్యం పెరిగిందని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. అందువల్ల రాష్ట్ర ప్రయోజనాల కోసం బలంగా చర్చించే అవకాశం ఉందనే వాదన కూడా వినిపిస్తోంది.

ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు ప్రస్తుతం ఎన్డీఏలో కీలక భాగస్వామిగా ఉన్నారు. పార్లమెంట్‌లో టీడీపీ సభ్యుల సంఖ్య కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వానికి రాజకీయంగా ఉపయోగపడుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో రాష్ట్ర ప్రయోజనాల కోసం మరింత బలంగా చర్చలు జరపవచ్చనే అభిప్రాయం కొందరిలో వ్యక్తమవుతోంది. అయితే ఈ అంశంపై టీడీపీ అధికారికంగా ప్రత్యేక హోదా డిమాండ్‌ను మళ్లీ ముందుకు తీసుకురాలేదు.

రాజకీయంగా చూస్తే కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అవసరమైన సమయంలో మద్దతు ఇచ్చే ప్రాంతీయ పార్టీలు తమ రాష్ట్రాలకు ప్రత్యేక ప్యాకేజీలు, ప్రాజెక్టులు, ఆర్థిక ప్రయోజనాలు సాధించుకున్న ఉదాహరణలు గతంలో ఉన్నాయి. అందుకే ఇప్పుడు కూడా ఆంధ్రప్రదేశ్ తన బేరసారాల శక్తిని ఉపయోగించుకోవచ్చని కొందరు రాజకీయ విశ్లేషకులు సూచిస్తున్నారు.

అయితే మరోవైపు ప్రత్యేక హోదా అంశంపై కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో పలుమార్లు తన వైఖరిని స్పష్టం చేసింది. 14వ ఆర్థిక సంఘం సిఫార్సుల తర్వాత కొత్తగా ప్రత్యేక హోదా ఇవ్వడం సాధ్యం కాదని పార్లమెంట్‌లో పలుమార్లు తెలిపింది. అందువల్ల ఈ అంశాన్ని మళ్లీ తెరపైకి తీసుకొచ్చినా కేంద్రం వైఖరిలో మార్పు వస్తుందా లేదా అన్నది పెద్ద ప్రశ్నగా మిగిలింది.

ఇక్కడ మరో ఆసక్తికరమైన అంశం కూడా ఉంది. ప్రత్యేక హోదా రాకపోయినా, కేంద్రం నుంచి భారీ పెట్టుబడులు, పారిశ్రామిక ప్రోత్సాహకాలు, ప్రత్యేక ఆర్థిక ప్యాకేజీలు, జాతీయ ప్రాజెక్టులు, మౌలిక వసతుల నిధులు సాధించే దిశగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వం చర్చలు జరపవచ్చని కొందరు ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అంటే ప్రత్యేక హోదా పేరుతో కాకపోయినా, దానికి సమానమైన ప్రయోజనాలు పొందే మార్గాలపై దృష్టి పెట్టవచ్చని వారు సూచిస్తున్నారు.

రాజకీయ సంకల్పం ఉంటేనే సాధ్యం?
ప్రత్యేక హోదా వంటి అంశాల్లో కేవలం సంఖ్యాబలం సరిపోదని రాజకీయ పరిశీలకులు అంటున్నారు. కేంద్రంపై నిరంతర రాజకీయ ఒత్తిడి, అన్ని పార్టీల ఏకాభిప్రాయం, ప్రజా ఉద్యమం, పార్లమెంట్‌లో నిరంతర పోరాటం వంటి అంశాలు కలిసొస్తేనే ఫలితం సాధ్యమవుతుందని వారు విశ్లేషిస్తున్నారు. ప్రస్తుతం అలాంటి వాతావరణం కనిపించడం లేదని కూడా అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ప్రస్తుతం అధికార, ప్రతిపక్ష పార్టీల మధ్య తీవ్ర రాజకీయ పోటీ కొనసాగుతోంది. ఈ పరిస్థితిలో రాష్ట్ర ప్రయోజనాల వంటి అంశాలపై ఉమ్మడి తీర్మానం లేదా ఏకగ్రీవ పోరాటం కనిపించడం లేదు. ప్రత్యేక హోదా వంటి డిమాండ్ విజయవంతం కావాలంటే రాజకీయ విభేదాలను పక్కన పెట్టి అందరూ ఒకే వేదికపై నిలవాల్సిన అవసరం ఉందని పలువురు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు.

ప్రత్యేక హోదా అంశం ఎన్నికల సమయంలో మాత్రమే గుర్తుకు వచ్చి, ఎన్నికల తర్వాత చర్చ నుంచి మాయమవుతుందనే విమర్శ కూడా చాలా కాలంగా వినిపిస్తోంది. గత మూడు సాధారణ ఎన్నికల్లో ఈ అంశం ప్రధాన ప్రచార అస్త్రంగా ఉపయోగించబడినప్పటికీ, అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత అదే స్థాయిలో ప్రాధాన్యం ఇవ్వలేదని రాజకీయ ప్రత్యర్థులు ఒకరిపై ఒకరు విమర్శలు చేసుకుంటూ వచ్చారు.

చంద్రబాబు నాయుడు ప్రస్తుతం కేంద్రంతో సత్సంబంధాలను కొనసాగిస్తూ రాష్ట్రానికి అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు, పెట్టుబడులు, మౌలిక వసతుల నిధులు తీసుకురావడంపై దృష్టి పెట్టినట్లు ప్రభుత్వం చెబుతోంది. అయితే మరోవైపు, ఇలాంటి రాజకీయ అనుకూల పరిస్థితి ఉన్నప్పుడే ప్రత్యేక హోదా వంటి కీలక అంశాన్ని కూడా మళ్లీ చర్చలోకి తీసుకురావాల్సిందని కొందరు రాజకీయ పరిశీలకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

ప్రత్యేక హోదా… ముగిసిన అధ్యాయమా?
ప్రత్యేక హోదా అంశం పూర్తిగా ముగిసిపోయిందని చెప్పడం కష్టమే. ఎందుకంటే ఇది కేవలం రాజకీయ హామీ మాత్రమే కాదు, రాష్ట్ర విభజన తర్వాత ఇచ్చిన హామీల అమలుతో ముడిపడిన అంశం కూడా. అందువల్ల అవసరమైతే భవిష్యత్తులో మళ్లీ ఈ డిమాండ్ రాజకీయంగా ప్రాధాన్యం పొందే అవకాశం ఉందని కొందరు విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

చివరికి ప్రధాన ప్రశ్న మాత్రం ఒకటే. ప్రస్తుతం ఎన్డీఏ ప్రభుత్వంలో కీలక భాగస్వామిగా ఉన్న టీడీపీ, కేంద్ర రాజకీయాల్లో చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభావం, పార్లమెంట్‌లో ప్రాంతీయ పార్టీల ప్రాధాన్యం వంటి అంశాలు కలిసి ప్రత్యేక హోదా డిమాండ్‌ను మళ్లీ ముందుకు తీసుకెళ్లే అవకాశాన్ని కల్పిస్తాయా? లేక రాష్ట్రానికి ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక ప్రయోజనాలకే ప్రభుత్వం ప్రాధాన్యం ఇస్తుందా? దీనికి సమాధానం రానున్న కాలంలో కేంద్ర-రాష్ట్ర రాజకీయాల దిశను బట్టి స్పష్టమయ్యే అవకాశం ఉంది. ప్రస్తుతం మాత్రం ప్రత్యేక హోదా అనే అంశం మళ్లీ ప్రజా చర్చలోకి రావాల్సిన అవసరం ఉందనే అభిప్రాయం వివిధ వర్గాల్లో వినిపిస్తోంది.