CEC Gyanesh Kumar Row: CEC జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను సస్పెండ్ చేయాలన్న పిటిషన్లపై విచారణ.. కేంద్రం, ఎన్నికల సంఘానికి సుప్రీంకోర్టు నోటీసులు..

CEC Gyanesh Kumar Row: కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ECI), ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేశ్ కుమార్ వ్యవహారశైలిని సవాల్ చేస్తూ దాఖలైన ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యాలపై సుప్రీంకోర్టు సోమవారం విచారణ చేపట్టింది. జ్ఞానేశ్ కుమార్ ఇతర ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధూ, వివేక్ జోషీల అనుమతి లేకుండా పలు కీలక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారన్న ఆరోపణలపై వివరణ కోరుతూ కేంద్ర ప్రభుత్వం, ఎన్నికల సంఘం సహా సంబంధిత అధికారులకు నోటీసులు జారీ చేసింది. అయితే జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను తక్షణం సీఈసీ పదవి నుంచి సస్పెండ్ చేయాలన్న మధ్యంతర అభ్యర్థనను సుప్రీంకోర్టు ఈ దశలో తిరస్కరించింది.

చీఫ్ జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జోయ్‌మాల్యా బాగ్చీ, జస్టిస్ వీ. మోహనతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ పిటిషన్లను విచారించింది. జ్ఞానేశ్ కుమార్‌తో పాటు ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధూ, వివేక్ జోషి, ఎన్నికల సంఘం డైరెక్టర్ జనరల్ (ఐటీ) సీమా ఖన్నా, సీనియర్ డిప్యూటీ ఎన్నికల కమిషనర్ మానేశ్ గార్గ్‌లను కూడా తమ వాదనలపై సమాధానాలు దాఖలు చేయాలని కోర్టు కోరింది. కేంద్రం, ఎన్నికల సంఘం నుంచి వారం రోజుల్లో స్పందన కోరినట్లు పీటీఐ నివేదించింది.

ఈ పిటిషన్లకు నేపథ్యం సెప్టెంబర్‌లో వెలుగులోకి వచ్చిన ఒక నివేదిక. 2025 అక్టోబర్ నుంచి 2026 ఆగస్టు మధ్య ఎన్నికల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)కు సంబంధించిన సుమారు 14 నిర్ణయాలపై ఎన్నికల కమిషనర్లు సుఖ్‌బీర్ సింగ్ సంధూ, వివేక్ జోషి అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారని ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ఆ నిర్ణయాలు తమ సమ్మతి లేకుండా తీసుకున్నవేనని పిటిషనర్లు ఆరోపిస్తున్నారు. అయితే ఎన్నికల సంఘం మాత్రం ఈ వ్యవహారంపై భిన్నమైన వివరణ ఇచ్చింది.

పిటిషనర్ రాకేశ్ కుమార్ సింగ్ దాఖలు చేసిన వ్యాజ్యంలో, రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 ప్రకారం ఎన్నికల సంఘం బహుళ సభ్యుల సంస్థగా వ్యవహరించాల్సి ఉండగా, సీఈసీ వ్యక్తిగతంగా ఆ అధికారాలను వినియోగించారా అనే అంశాన్ని పరిశీలించాలని కోరారు. మరో పిటిషన్‌లో సైతం సీఈసీ తీసుకున్నట్లు ఆరోపిస్తున్న 14 నిర్ణయాలను రద్దు చేయడంతో పాటు, ఈ వ్యవహారంపై స్వతంత్ర విచారణ లేదా ప్రత్యేక దర్యాప్తు బృందం ఏర్పాటు చేయాలని అభ్యర్థించారు.

SIR ప్రక్రియలో ఓటర్ల నమోదు, ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపు, ఎన్నికల డేటా, ఫారమ్-6లో మార్పులు వంటి అంశాలకు సంబంధించిన నిర్ణయాలపై కూడా పిటిషన్లలో ప్రశ్నలు లేవనెత్తారు. ముఖ్యంగా ఫారమ్-6కు సంబంధించిన మార్పులు చట్టపరమైన విధానాలకు అనుగుణంగా జరిగాయా అనే అంశాన్ని కూడా కోర్టు పరిశీలనకు తీసుకుంది. అయితే ఈ ఆరోపణల్లో ఏదీ సుప్రీంకోర్టు ఇప్పటివరకు నిజమని నిర్ధారించలేదు.

ఇదిలా ఉండగా, సీనియర్ న్యాయవాది వికాస్ సింగ్ సీఈసీ జ్ఞానేశ్ కుమార్ విధులను తాత్కాలికంగా నిలిపివేయాలని కోర్టును కోరారు. అయితే కేవలం మీడియా కథనాల ఆధారంగా వెంటనే మధ్యంతర ఆదేశాలు జారీ చేయలేమని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. ఎన్నికల సంఘం నుంచి పూర్తి వివరణ తీసుకున్న తర్వాతే ఆరోపణలపై తదుపరి పరిశీలన చేస్తామని పేర్కొంది. దీంతో ఈ దశలో సీఈసీ విధులపై ఎలాంటి ఆంక్షలు విధించలేదు.

ఎన్నికల సంఘం తీసుకునే నిర్ణయాలు ఏకగ్రీవంగా లేదా మెజారిటీ ఆధారంగా ఉండాలని సుప్రీంకోర్టు పేర్కొంది. ఒకవేళ సంబంధిత నిర్ణయాలు చట్టానికి అనుగుణంగా తీసుకోలేదని విచారణ అనంతరం తేలితే వాటిని రద్దు చేసే అధికారాన్ని కోర్టు వినియోగించవచ్చని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది. అంటే, ప్రస్తుతం కోర్టు ఎలాంటి నిర్ణయాన్ని అక్రమమని ప్రకటించలేదు; ఎన్నికల సంఘం సమాధానం వచ్చిన తర్వాత సంబంధిత నిర్ణయాలను పరిశీలించనున్నట్లు తెలిపింది.

SIR ప్రక్రియకు సంబంధించి ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపుపైనా దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ, ప్రజా చర్చ కొనసాగుతోంది. వివిధ వర్గాలు ఓటర్ల జాబితా సవరణలో అక్రమాలు జరిగాయని ఆరోపిస్తుండగా, ఎన్నికల సంఘం మాత్రం అర్హత లేని, డూప్లికేట్ లేదా ఇతర కారణాలతో చెల్లని నమోదులను తొలగించేందుకు SIR చేపట్టినట్లు చెబుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో సీఈసీ నిర్ణయ ప్రక్రియపై దాఖలైన పిటిషన్లపై సుప్రీంకోర్టు విచారణ ప్రాధాన్యం సంతరించుకుంది.

ప్రస్తుతం సుప్రీంకోర్టు ముందు ఉన్న ప్రధాన అంశం.. ఎన్నికల సంఘంలోని నిర్ణయాలు చట్టపరమైన విధానాలకు, బహుళ సభ్యుల సంస్థగా తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయ ప్రక్రియకు అనుగుణంగా ఉన్నాయా లేదా అన్నదే. కేంద్రం, ఎన్నికల సంఘం, సంబంధిత అధికారుల సమాధానాలు అందిన తర్వాత ఈ అంశాలపై కోర్టు తదుపరి విచారణ చేపట్టనుంది. కాబట్టి జ్ఞానేశ్ కుమార్‌పై వచ్చిన ఆరోపణలు నిర్ధారణ అయినట్లు ఇప్పుడే చెప్పడానికి వీల్లేదు.