Thousand Pillar Temple: వేయి స్తంభాల గుడి వెనుక దాగిన రహస్యాలు.. ఇప్పటికీ ఎవరికీ అర్థంకానిది అదొక్కటే..

Prajapaksham 18 Aug 2026 1 నిమిషాల పఠనం తెలంగాణ

Thousand Pillar Temple

Thousand Pillar Temple: తెలంగాణ చరిత్ర అనగానే కాకతీయుల వైభవం గుర్తుకొస్తుంది. వరంగల్‌ కోట, రామప్ప దేవాలయం, కాకతీయుల చెరువులు ఇప్పటికే ప్రపంచవ్యాప్తంగా గుర్తింపు పొందాయి. అయితే వరంగల్‌-హనుమకొండలో ఉన్న మరో అద్భుత కట్టడం వెనుక దాగి ఉన్న ఇంజినీరింగ్‌ విశేషాలు మాత్రం చాలామందికి తెలియవు. అదే వెయ్యి స్తంభాల గుడి.

హనుమకొండలో ఉన్న ఈ చారిత్రక ఆలయం కాకతీయుల నిర్మాణ నైపుణ్యానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది. దీనిని సాధారణంగా వెయ్యి స్తంభాల గుడి అని పిలుస్తారు. అయితే ఈ పేరు విన్న వెంటనే ఆలయంలో అచ్చంగా వెయ్యి స్తంభాలు ఉన్నాయని అనుకోవడం సరైంది కాదు. ఆలయ నిర్మాణంలోని అనేక స్తంభాలు, శిల్పాలు, నిర్మాణ భాగాలు కలిపి ఏర్పడిన అద్భుతమైన శిల్పకళ కారణంగానే ఈ పేరు ప్రాచుర్యంలోకి వచ్చింది.

చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఈ ఆలయాన్ని కాకతీయ రాజు రుద్రదేవుడి కాలంలో నిర్మించారు. సుమారు 12వ శతాబ్దంలో నిర్మించిన ఈ ఆలయం అప్పటి వాస్తుశిల్పం ఎంత అభివృద్ధి చెందిందో తెలియజేస్తుంది. ఈ ఆలయం ప్రత్యేకత ఏమిటంటే.. ఒకే ప్రాంగణంలో శివుడు, విష్ణువు, సూర్యుడు వంటి దేవతలకు సంబంధించిన ఆరాధనా సంప్రదాయాలను ప్రతిబింబించే నిర్మాణ లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. అందువల్ల దీనిని త్రికూటాలయ నిర్మాణ సంప్రదాయంతో కూడా అనుసంధానిస్తారు.

ఈ ఆలయంలోని అత్యంత ఆసక్తికరమైన అంశాల్లో ఒకటి దీని త్రికూట నిర్మాణం. మూడు ఆలయాలను ఒకే వేదికపై నిర్మించే విధానాన్ని కాకతీయ శిల్పులు ఉపయోగించారు. ఇది కేవలం ఆధ్యాత్మిక ఆలోచన మాత్రమే కాదు.. నిర్మాణపరంగానూ ప్రత్యేకమైనది. ఆలయాన్ని ఎత్తైన వేదికపై నిర్మించడం వల్ల వర్షపు నీటి నుంచి ప్రధాన నిర్మాణానికి రక్షణ లభించడంతో పాటు, ఆలయానికి మరింత వైభవమైన రూపం వచ్చింది.

వెయ్యి స్తంభాల గుడి గురించి మాట్లాడేటప్పుడు ముందుగా గుర్తొచ్చేది దాని స్తంభాలే. ప్రతి స్తంభం ఒకే విధంగా ఉండదు. వాటిపై పూలు, జంతువులు, దేవతా మూర్తులు, నృత్య భంగిమలు, ఇతర అలంకారాలను అత్యంత సూక్ష్మంగా చెక్కారు. ఆ కాలంలో ఆధునిక యంత్రాలు లేకపోయినా ఇంతటి సున్నితమైన శిల్పాలను రాతిపై చెక్కడం నిజంగా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం.

కొన్ని శిల్పాలను పరిశీలిస్తే.. రాతిని ముందుగా కొలిచి, దానిపై ఆకృతిని రూపొందించి, అనంతరం అత్యంత జాగ్రత్తగా చెక్కినట్లు తెలుస్తుంది. ఒక చిన్న పొరపాటు జరిగినా మొత్తం శిల్పం దెబ్బతినే అవకాశం ఉండేది. ఈ ఆలయ ప్రాంగణంలోని నంది విగ్రహం కూడా ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఒకే రాతితో చెక్కిన ఈ నంది శిల్పంలో శరీర నిర్మాణం, ఆభరణాలు, ముఖ కవళికలు వంటి అంశాలను అద్భుతంగా తీర్చిదిద్దారు. నందిని కేవలం ఒక మతపరమైన ప్రతీకగా కాకుండా.. శిల్పుల కళా నైపుణ్యానికి ఉదాహరణగా కూడా చూడవచ్చు.

అసలు రహస్యం.. రాళ్లను ఎలా అమర్చారు?

ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో ఉపయోగించిన రాళ్లను ఎలా తరలించారు? భారీ రాళ్లను అంత ఎత్తుకు ఎలా తీసుకెళ్లారు? వాటిని ఎలా అమర్చారు? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పటికీ ఆసక్తిని కలిగిస్తాయి. ఆ కాలంలో భారీ నిర్మాణాల కోసం మట్టి ర్యాంపులు, చెక్క ఆధారాలు, తాళ్లు, మానవ శ్రమ వంటి పద్ధతులను ఉపయోగించి ఉండవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. అంటే ఆధునిక క్రేన్లు లేకపోయినా అప్పటి శిల్పులు తమకు అందుబాటులో ఉన్న సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో భారీ నిర్మాణాలను పూర్తి చేశారు.

కాలాన్ని తట్టుకుని నిలిచిన కళ

శతాబ్దాలు గడిచిపోయినా ఈ ఆలయ నిర్మాణంలో కనిపించే శిల్పాలు కాకతీయుల కళా వైభవాన్ని మనకు గుర్తుచేస్తున్నాయి. కాలక్రమంలో ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, యుద్ధాలు, మానవ జోక్యం వంటి కారణాలతో నిర్మాణానికి నష్టం జరిగినప్పటికీ.. మిగిలిన శిల్పాలు అప్పటి వైభవాన్ని అర్థం చేసుకునేలా చేస్తున్నాయి. ఈ ఆలయం కేవలం ఒక పుణ్యక్షేత్రం కాదు. తెలంగాణలో శిల్పకళ, వాస్తుశాస్త్రం, నిర్మాణ సాంకేతికత ఎంత ఉన్నత స్థాయిలో ఉండేదో చెప్పే చారిత్రక పత్రం లాంటిది.

వెయ్యి స్తంభాల గుడి మనకు చెప్పే విషయం ఒక్కటే. తెలంగాణ చరిత్ర అంటే కేవలం రాజులు, యుద్ధాలు కాదు. రాతిలో చెక్కిన శిల్పాలు, చెరువులు, కోటలు, దేవాలయాలు, నీటి కాలువలు.. వీటి వెనుక మన పూర్వీకుల ఆలోచనా విధానం దాగి ఉంది. ఒకప్పుడు ఆధునిక యంత్రాలు లేని కాలంలోనే ఇంతటి అద్భుత నిర్మాణాలను సృష్టించిన కాకతీయుల ప్రతిభకు వెయ్యి స్తంభాల గుడి నేటికీ సజీవ సాక్ష్యంగా నిలుస్తోంది.