2003 ఓటరు జాబితాలో పేరుంటే మళ్లీ ఎందుకు విచారణ? ఎస్‌ఐఆర్‌ లో ‘లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ’ సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్య
Jantar Mantar Violence: జంతర్ మంతర్ హింసపై ఫిర్యాదులకు ప్రత్యేక పోర్టల్.. బాధితులకు అవకాశం..
ఓటరు జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్‌ఐఆర్‌) ప్రక్రియలో ఎన్నికల సంఘం ఉపయోగిస్తున్న ‘లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ’ విధానంపై సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది. ఈ విధానం చట్టబద్ధతపై ఇంకా తుది నిర్ణయం తీసుకోలేదని న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ జాయ్‌మాల్య బాగ్చి స్పష్టం చేశారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఈ విధానాన్ని తాత్కాలిక ఏర్పాటుగా మాత్రమే అనుమతించినట్లు పేర్కొన్నారు. దీంతో ఓటరు జాబితాల పరిశీలనలో ఈ విధానాన్ని ఎలా ఉపయోగిస్తున్నారు? ఇతర రాష్ట్రాల్లోనూ ఇదే పద్ధతిని అనుసరిస్తున్నారా? అనే ప్రశ్నలు మరోసారి తెరపైకి వచ్చాయి.
బుధవారం, అక్టోబర్‌ 28న జరిగిన విచారణలో ఎన్నికల సంఘం తరఫు న్యాయవాది ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియను, దాని కింద చేపట్టిన చర్యలను సుప్రీంకోర్టు సమర్థించిందని వాదించారు. దీనిపై జస్టిస్‌ బాగ్చి స్పందిస్తూ, బిహార్‌లో నిర్వహించిన ఎస్‌ఐఆర్‌కు కోర్టు అనుమతి ఇచ్చినప్పటికీ, అక్కడ ఉపయోగించని ‘లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ’ కేటగిరీకి కూడా అదే ఆమోదం లభించిందని చెప్పలేమని పేర్కొన్నారు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మాత్రమే ఈ విధానాన్ని మధ్యంతర ఏర్పాటుగా అనుమతించినట్లు వివరించారు.
బెంగాల్‌లో 1.2 కోట్ల మంది ఓటర్ల వివరాలపై అభ్యంతరాలు
ఎన్నికల సంఘం ఉపయోగించిన సాఫ్ట్‌వేర్‌ పశ్చిమ బెంగాల్‌లో సుమారు 1.2 కోట్ల మంది ఓటర్ల వివరాల్లో లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీలను గుర్తించినట్లు కథనంలో పేర్కొన్నారు. ఈ జాబితాలో పేర్లు ఉన్నవారిని విచారణకు హాజరై, తమ ఓటు హక్కుకు అర్హతను నిరూపించే పత్రాలు సమర్పించాలని కోరారు.
ఈ ప్రక్రియలో సుమారు సగం మంది ఓటర్లకు సంబంధించిన సందేహాలు పరిష్కారమయ్యాయి. మిగిలిన 60 లక్షల మంది ఓటర్ల వివరాలను సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు న్యాయాధికారులు పరిశీలించారు.
ఈ పరిశీలన అనంతరం 33 లక్షల మంది పేర్లను ఓటరు జాబితాల్లో తిరిగి చేర్చగా, 27 లక్షల మందిని జాబితాల నుంచి తొలగించినట్లు కథనం వెల్లడించింది. అయితే, తొలగింపునకు స్పష్టమైన కారణాలు పేర్కొనలేదని, నిర్ణయాలకు సంబంధించిన వివరణాత్మక ఉత్తర్వులు జారీ చేయలేదని అందులో ఆరోపించారు.
అప్పీళ్లపై ఎన్నికల సంఘం వెల్లడించిన వివరాలివే
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఓటరు జాబితాలకు సంబంధించిన అప్పీళ్లపై కూడా సుప్రీంకోర్టులో ప్రస్తావన వచ్చింది. ఆగస్టులో ఎన్నికల సంఘం వెల్లడించిన వివరాల ప్రకారం, రాష్ట్రంలోని 19 అప్పీలేట్ ట్రైబ్యునళ్ల వద్ద 38 లక్షల అప్పీళ్లు పెండింగ్‌లో ఉన్నాయి.
వీటిలో 22 లక్షల అప్పీళ్లు ఓటరు జాబితాల్లో పేర్లు చేర్చాలన్న అభ్యర్థనలకు సంబంధించినవి కాగా, మరో 16 లక్షల అప్పీళ్లు పరిశీలన అనంతరం అర్హులుగా గుర్తించిన ఓటర్ల పేర్లను తొలగించాలన్న అభ్యర్థనలకు సంబంధించినవని ఎన్నికల సంఘం తెలిపింది.
ఈ తొలగింపు అప్పీళ్లను పశ్చిమ బెంగాల్‌ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి కార్యాలయంలోని అధికారులు దాఖలు చేసినట్లు తాజాగా కోర్టుకు వెల్లడించింది. అయితే, ఈ చర్యకు ఎవరు అనుమతి ఇచ్చారనే అంశంపై ఎన్నికల సంఘంలోనే ప్రశ్నలు తలెత్తినట్లు ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ గతంలో నివేదించింది.
ఆగస్టులో ఫైల్‌పై చేసిన వ్యాఖ్యల్లో ఎన్నికల కమిషనర్‌ సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధు, కమిషన్‌ తరఫున తొలగింపు అప్పీళ్లు దాఖలు చేయడానికి ఎవరు అనుమతించారని ప్రశ్నించినట్లు ఆ నివేదిక పేర్కొంది. ఈ వ్యవహారంపై పశ్చిమ బెంగాల్‌ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి తనకు తెలియదని చెప్పినట్లు కూడా అందులో వెల్లడించింది.
అసలు ‘లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ’ అంటే ఏమిటి?
ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియలో ఓటర్ల వివరాల్లో కనిపించే అసమానతలు, పొంతనలేని అంశాలను గుర్తించేందుకు ఎన్నికల సంఘం ఉపయోగించే ఒక కేటగిరీనే ‘లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ’.
ఉదాహరణకు, ఓటరు పేరు స్పెల్లింగ్‌లో తేడాలు ఉండటం, వయసుకు సంబంధించిన వివరాలు సరిపోకపోవడం లేదా రికార్డుల్లో ఇతర అసంగతతలు కనిపించడం వంటివి ఈ కేటగిరీ కింద పరిశీలనకు రావచ్చు. గత ఓటరు జాబితాతో వివరాలను అనుసంధానం చేయలేని ‘అన్‌మ్యాప్డ్’ ఓటర్లకు ఇది భిన్నమైనది. లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ కేసుల్లో పాత రికార్డులతో సంబంధం ఉన్నప్పటికీ, వివరాల్లో తేడాలు ఉన్నట్లు అధికారులు గుర్తిస్తారు.
అయితే, ఇలాంటి తేడాలను గుర్తించేందుకు ఉపయోగించే ప్రమాణాలు ఏమిటి? వాటి ఆధారంగా ఓటర్లను విచారణకు పిలవడం, జాబితాల నుంచి పేర్లను తొలగించడం ఎంతవరకు సమంజసం? అనే అంశాలే ఇప్పుడు చర్చకు వస్తున్నాయి.
2003 జాబితాలో పేరు ఉంటే.. ఇప్పుడు అనుమానం ఎందుకు?
విచారణ సందర్భంగా జస్టిస్‌ బాగ్చి మరో కీలకమైన ప్రశ్నను లేవనెత్తారు. 2003 ఓటరు జాబితాలోనే ఒక వ్యక్తి పేరు ఉన్నప్పుడు, ఇప్పుడు అతడిని లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ కేటగిరీలోకి ఎలా తీసుకొస్తారని ప్రశ్నించారు.
పిటిషనర్ల తరఫున వాదించిన న్యాయవాది ప్రశాంత్‌ భూషణ్‌ కూడా ఎన్నికల సంఘం లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీగా పరిగణించే అంశాలకు సంబంధించి స్పష్టమైన నిర్వచనం ఇవ్వలేదని కోర్టు దృష్టికి తీసుకెళ్లారు.
ఈ కేటగిరీ చట్టబద్ధతపై మరింత విస్తృతంగా విచారణ జరుపుతామని జస్టిస్‌ బాగ్చి పేర్కొన్నట్లు లైవ్‌లా నివేదించింది. ఢిల్లీలో ఓటర్లకు సంబంధించిన కేసులను ప్రస్తావిస్తూ, ఈ కేటగిరీలోకి వచ్చిన వారిలో 95 శాతం మందిని తిరిగి జాబితాల్లో చేర్చినట్లు ఎన్నికల సంఘం తరఫు సీనియర్‌ న్యాయవాది దామ శేషాద్రి నాయుడు తెలిపారు.
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో గుర్తించిన అసమానతలు వాస్తవమైనవేనని ఆయన వాదించారు. దీనిపై స్పందించిన జస్టిస్‌ బాగ్చి, వివరాల్లో కొన్ని నమూనాలు లేదా తేడాలను గుర్తించడం మాత్రమే సరిపోదని, వాటిని గుర్తించడంలో మానవ పరిశీలన, స్వతంత్రంగా ఆలోచించి తీసుకున్న నిర్ణయం ఎంతవరకు ఉందో పరిశీలించాల్సి ఉంటుందని వ్యాఖ్యానించారు.
ఇతర రాష్ట్రాల్లోనూ ఇదే విధానం అమలవుతోందా?
సుప్రీంకోర్టు తాజా వ్యాఖ్యలతో ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియలో లాజికల్ డిస్‌క్రెపెన్సీ కేటగిరీ వినియోగంపై పలు సందేహాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఈ విధానాన్ని బిహార్‌లో ఎందుకు ఉపయోగించలేదు? పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మాత్రమే ఎందుకు ప్రవేశపెట్టారు? ఇతర రాష్ట్రాల్లోనూ ఇదే ప్రమాణాలతో ఓటర్ల వివరాలను పరిశీలిస్తున్నారా? అనే ప్రశ్నలకు స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.
ప్రస్తుతం కోర్టు ఈ కేటగిరీ చట్టబద్ధతపై తుది తీర్పు ఇవ్వలేదు. కాబట్టి దీని వినియోగంపై పూర్తి న్యాయపరమైన స్పష్టత రావాలంటే తదుపరి విచారణలు కీలకం కానున్నాయి. అదే సమయంలో, ఓటరు జాబితాల నుంచి పేర్ల తొలగింపునకు సరైన కారణాలు వెల్లడించడం, బాధితులకు అప్పీల్‌ చేసుకునే అవకాశం కల్పించడం వంటి అంశాలు కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి.
సంబంధిత వార్తలు
