Dhruv Rathee on CEC: సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ పై ధృవ్ రాఠీ సంచలన వీడియో…అసలు ఓట్ చోరీ కుంభకోణం ఎలా జరిగింది…

Dhruv Rathee on CEC: భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేష్ కుమార్ రాజ్యాంగ వ్యవస్థలను తుంగలో తొక్కి ప్రజాస్వామ్యాన్ని హాస్యాస్పదంగా మార్చారంటూ ఆయన తీవ్ర ఆరోపణలు చేశారు. ధృవ్ రాఠీ వెల్లడించిన ఈ సంచలనాత్మక అంశాల పూర్తి వివరాలు, ఈ కుంభకోణం ఆరోపణల వెనుక ఉన్న సాంకేతిక, పరిపాలనాపరమైన లోపాలు సాధారణ పాఠకుడికి అర్థమయ్యే రీతిలో కింద వివరించబడ్డాయి.

Dhruv Rathee on CEC: ప్రముఖ యూట్యూబర్ ధృవ్ రాఠీ ఇటీవల విడుదల చేసిన ఒక వీడియో దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర సంచలనం సృష్టిస్తోంది. భారత ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) జ్ఞానేష్ కుమార్ రాజ్యాంగ వ్యవస్థలను తుంగలో తొక్కి ప్రజాస్వామ్యాన్ని హాస్యాస్పదంగా మార్చారంటూ ఆయన తీవ్ర ఆరోపణలు చేశారు. పత్రికా పరిశోధనలు, సీనియర్ పాత్రికేయుల నివేదికలను ఉటంకిస్తూ ధృవ్ రాఠీ వెల్లడించిన ఈ సంచలనాత్మక అంశాల పూర్తి వివరాలు, ఈ కుంభకోణం ఆరోపణల వెనుక ఉన్న సాంకేతిక, పరిపాలనాపరమైన లోపాలు సాధారణ పాఠకుడికి అర్థమయ్యే రీతిలో కింద వివరించబడ్డాయి.

రాజ్యాంగం ఏం చెబుతోంది? ఈసీఐ ఎలా పనిచేయాలి?

భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 324 ప్రకారం ‘ఎలక్షన్ కమిషన్ ఆఫ్ ఇండియా’ (ECI) ఒక స్వతంత్ర రాజ్యాంగ సంస్థ.

• ఈ కమిషన్‌లో ఒక ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ (CEC) మరియు ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు (ECs) ఉంటారు. ప్రస్తుతం జ్ఞానేష్ కుమార్ సీఈసీగా ఉండగా, సుఖ్బీర్ సింగ్ సంధు, వివేక్ జోషీలు ఎన్నికల కమిషనర్లుగా ఉన్నారు.
• రాజ్యాంగ రీత్యా ముగ్గురు కమిషనర్లకు సమాన హక్కులు, అధికారాలు ఉంటాయి. సీఈసీ కేవలం “సమానులలో మొదటి వ్యక్తి” (First among equals) మాత్రమే.
• కమిషన్ తీసుకునే ఏ నిర్ణయమైనా ముగ్గురి ఏకాభిప్రాయంతో లేదా మెజారిటీ ఓటు ప్రాతిపదికన జరగాలి. ఏ ఒక్కరూ ఏకపక్ష నిర్ణయాలు తీసుకోకూడదు.

అయితే, ‘ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ రెసిడెంట్ ఎడిటర్ రితికా చోప్రా దర్యాప్తు ప్రకారం—మిగతా ఇద్దరు కమిషనర్ల విజ్ఞప్తులను, ఆక్షేపణలను పక్కనపెట్టి సీఈసీ జ్ఞానేష్ కుమార్ ఏకపక్షంగా నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నారని ఆరోపణలు వెలువడ్డాయి.

ప్రధాన లోపాలు మరియు కుంభకోణం జరిగిన విధానం

1. ECI-Net సాఫ్ట్‌వేర్ – అధికారాల కేంద్రీకరణ

చట్టం (Representation of the People Act, 1950) ప్రకారం అసెంబ్లీ నియోజకవర్గాల ఓటర్ల జాబితాను రూపొందించే, మార్చే పూర్తి అధికారం స్థానిక ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ERO – సాధారణంగా ఆ ప్రాంత SDM) కి మాత్రమే ఉంటుంది. కేంద్రీకృత వ్యవస్థల ద్వారా ఓట్ల తొలగింపు జరగకుండా నిరోధించడానికే ఈ వ్యవస్థను రూపొందించారు.

• ఏం జరిగింది?: 2026 జనవరి 22న ఈసీఐ ఐటీ విభాగాధిపతి సీమా ఖన్నా ‘ECI-Net’ అనే సాఫ్ట్‌వేర్‌ను ప్రారంభించారు.
• లోపం: ఈ సాఫ్ట్‌వేర్ నియంత్రణ మొత్తం ఢిల్లీలోని అధికారుల చేతుల్లోకి వెళ్లిపోయింది. క్షేత్రస్థాయి EROలకు ఓటర్ల పేర్లు చేర్చడానికి లేదా తొలగించడానికి ఉన్న డిజిటల్ యాక్సెస్‌ను నిలిపివేశారు.
• గోవా ఉదంతం: గోవాలో 97 మంది నిజమైన ఓటర్లను సిస్టమ్ పొరపాటున తొలగించింది. వారు అర్హులేనని ERO నిర్ధారించి, వారి పేర్లను మళ్లీ చేర్చడానికి సిస్టమ్‌లో అనుమతి (Access) ఇవ్వాలని గోవా చీఫ్ ఎలక్టోరల్ ఆఫీసర్ 2026 ఫిబ్రవరి 11 నుండి 17 మధ్య ఢిల్లీకి 8 ఈమెయిళ్లు పంపారు. కానీ ఢిల్లీ నుండి ఎలాంటి స్పందన రాకపోవడంతో ఆ 97 మంది పౌరుల ఓటు హక్కు శాశ్వతంగా తొలగించబడింది.

2. ఫామ్-6 లో చట్టవిరుద్ధమైన మార్పులు

కొత్తగా ఓటు హక్కు కోసం నమోదు చేసుకునేందుకు ‘ఫామ్-6’ ఉపయోగిస్తారు. నిబంధనల ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి, నోటిఫికేషన్ లేకుండా ఈ ఫామ్‌ను మార్చకూడదు.

• ఏం జరిగింది?: మే 2026లో ఫామ్-6 లో ఒక కొత్త ప్రశ్నను తప్పనిసరి చేశారు. దరఖాస్తుదారు తన పేరు లేదా తల్లిదండ్రుల/తాతముత్తాతల పేర్లు అంతకుముందు జరిగిన ‘SIR’ (Special Intensive Revision) జాబితాలో ఉన్నాయో లేదో ఎంచుకోవాలని నిబంధన పెట్టారు.
• సమస్య ఇదే: గతంలో జరిగిన SIR ప్రక్రియలో దాదాపు 13 కోట్ల (130 మిలియన్) మంది ఓటర్ల పేర్లు డ్రాఫ్ట్ జాబితా నుండి తొలగించబడ్డాయి. ఇప్పుడు ఫామ్-6 లో తెచ్చిన ఈ కొత్త నిబంధన వల్ల, ఆ 13 కోట్ల మంది పిల్లలు భవిష్యత్తులో ఓటరుగా నమోదు కాకుండా అడ్డుకునే ప్రమాదం ఏర్పడింది.

3. పశ్చిమ బెంగాల్ – 16 లక్షల అప్పీళ్ల మిస్టరీ

పశ్చిమ బెంగాల్‌లో SIR సమయంలో దాదాపు 60 లక్షల మంది ఓటర్ల పేర్లను తొలగించారు.

• ఫిబ్రవరి 2026లో సుప్రీంకోర్టు ఆదేశాల మేరకు జ్యుడీషియల్ అధికారులు పత్రాలను పరిశీలించి 33 లక్షల మందిని మళ్లీ అర్హులైన ఓటర్లుగా గుర్తించి జాబితాలో చేర్చారు.
• అయితే, ఈసీఐ పేరుతో ఎవరో అజ్ఞాతంగా అప్పీలు చేసి, ఆ 33 లక్షల మందిలో 16 లక్షల మంది ఓటర్ల పేర్లను మళ్లీ తొలగించాలని పిటిషన్లు వేశారు.
• ఈ 16 లక్షల అప్పీళ్లు ఎవరు వేశారు? కమిషనర్లు సుఖ్బీర్ సంధు, వివేక్ జోషీలకు గానీ, పశ్చిమ బెంగాల్ చీఫ్ ఎలక్టోరల్ ఆఫీసర్‌కు గానీ ఈ విషయం తెలియకపోవడం గమనార్హం.

4. ‘VIP ఓటర్ల’ వర్గీకరణ

‘రిపోర్టర్స్ కలెక్టివ్’ (ఆయుషి కర్, శుభాంగి, సుమేధా మిత్తల్, దీక్షా కోయిరాలా) పరిశోధన ప్రకారం:

• రాజకీయ నాయకులు, మంత్రులు, ఐఏఎస్, ఐపీఎస్ అధికారులు, సెలబ్రిటీల పేర్లు ఓటర్ల జాబితా నుండి తొలగించబడితే మీడియాలో రగడ అవుతుందనే ఉద్దేశంతో ఈసీఐ సాఫ్ట్‌వేర్‌లో వారిని ‘VIP ఓటర్లు’గా మార్క్ చేసే ప్రత్యేక మాడ్యూల్ అమలు చేశారు.
• రాజ్యాంగం ప్రసాదించిన “సమాన ఓటు హక్కు” (Universal Adult Franchise) సూత్రానికి ఇది పూర్తిగా విరుద్ధం.

5. యువ ఓటర్ల (Gen Z) నమోదు నిలిపివేత

‘ఎకనామిక్ టైమ్స్’ నివేదిక ప్రకారం—18 ఏళ్లు నిండిన కొత్త ఓటర్లను చేర్చుకునే ‘స్పెషల్ సమ్మరీ రివిజన్’ (SSR) ప్రక్రియను 2024 తర్వాత సరిగ్గా నిర్వహించలేదు. దీనిపై చర్యలు తీసుకోవాలని ఇద్దరు కమిషనర్లు కోరినా సీఈసీ నిర్ణయాన్ని వాయిదా వేస్తూ వచ్చారు.

నాటకీయ పరిణామాల కాలక్రమం (Timeline of Events)

రాజకీయ దుమారం మరియు డిమాండ్లు

ఈ ఆరోపణలు వెలుగులోకి వచ్చిన వెంటనే దేశ రాజకీయాల్లో తీవ్ర ప్రకంపనలు సృష్టించాయి:

• రాహుల్ గాంధీ డిమాండ్: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేష్ కుమార్ వెంటనే రాజీనామా చేయాలని, ఈ పరిణామాల వెనుక ఉన్న ఉన్నతాధికారులపై విచారణ జరిపించాలని కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ డిమాండ్ చేశారు.
• పార్టీల అల్టిమేటం: జ్ఞానేష్ కుమార్ రాజీనామా చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ (CJP) 48 గంటల అల్టిమేటం జారీ చేసింది. అక్టోబర్ 02 నుండి దేశవ్యాప్త ఆందోళన చేపట్టనున్నట్లు ప్రకటించింది.

ముగింపు :

ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజలు ప్రభుత్వాన్ని ఎన్నుకోవాలి కానీ, ప్రభుత్వం తమకు అనుకూలమైన ఓటర్లను ఎన్నుకోకూడదు. ఎన్నికల సంఘం పారదర్శకతను పునరుద్ధరించాలంటే, భవిష్యత్తులో ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామకం ప్రధానమంత్రి, ప్రతిపక్ష నేత, మరియు సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) లతో కూడిన త్రైసభ్య కమిటీ ద్వారా మాత్రమే జరగాలని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.