ప్రజలు మేల్కొంటేనే ప్రజాస్వామ్యం మేల్కొంటుంది

కమల హాసన్‌ తుమ్మ.

‘యథా రాజా తథా ప్రజా‘ అని పురాణాలు చెబుతాయి. కానీ ప్రజాస్వామ్యంలో ‘యథా ప్రజా తథా రాజా’ అనేదే నిజమైన సత్యం.

నీట్‌ (NEET) పరీక్ష నిర్వహణలో జరిగిన అక్రమాలపై దేశవ్యాప్తంగా వ్యక్తమైన ఆందోళనలు కేవలం ఒక పరీక్షకు సంబంధించిన అసంతృప్తి కాదు. అది భారత యువతలో పెరుగుతున్న ఆవేదనకు, విద్యా వ్యవస్థపై తగ్గుతున్న నమ్మకానికి, పాలనలో పారదర్శకత కోరుతున్న ప్రజాస్వామ్య స్వరానికి ప్రతిబింబం.

లక్షలాది మంది విద్యార్థులు సంవత్సరాల పాటు కష్టపడి చదువుతారు. వారి భవిష్యత్తును నిర్ణయించే పరీక్షలో అవకతవకలు జరిగాయని ఆరోపణలు వచ్చినప్పుడు, ప్రభుత్వం వెంటనే స్పందించి, ప్రజల సందేహాలను నివృత్తి చేయాల్సిన బాధ్యత కలిగి ఉంటుంది. కానీ విద్యార్థులు, తల్లిదండ్రులు, విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులు దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు వ్యక్తం చేసి, అనేక వారాలు గడిచిన తర్వాత మాత్రమే బాధ్యత వహించిన వ్యక్తుల రాజీనామాలు జరిగితే, ప్రజల్లో సహజంగానే కొన్ని ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయి.

రాజీనామా అనేది వ్యక్తిగత చర్య మాత్రమే కాదు; అది పాలనా బాధ్యతకు సంకేతం కూడా కావాలి. అయితే ప్రజల ఒత్తిడి అత్యున్నత స్థాయికి చేరుకున్న తర్వాత మాత్రమే అలాంటి చర్యలు కనిపిస్తే, ‘ప్రజల స్వరం వినిపించాలంటే ఇంతకాలం వేచి చూడాలా?’ అనే సందేహం కలగడం సహజం.

ప్రజాస్వామ్యంలో పారదర్శకత ఎందుకు అత్యవసరం?

ప్రజాస్వామ్యానికి మూలాధారం విశ్వాసం. ఎన్నికల్లో ఓటు వేసిన ప్రజలు తమ తరఫున నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారాన్ని నాయకులకు అప్పగిస్తారు. ఆ విశ్వాసాన్ని నిలబెట్టేది పారదర్శకత, జవాబుదారీతనం, వేగవంతమైన స్పందన.

రామాయణంలో శ్రీరాముడు ప్రజల అభిప్రాయాన్ని అత్యంత ప్రాధాన్యంగా భావించాడు. వ్యక్తిగతంగా కఠినమైన నిర్ణయాలైనా, రాజధర్మం కోసం తీసుకున్నాడనే భావన భారతీయ ఆలోచనలో తరచూ ప్రస్తావించబడుతుంది. పాలకునికి ప్రజాభిప్రాయం ఎంత ముఖ్యమో ఈ కథనం గుర్తు చేస్తుంది.

యువత ఎందుకు రోడ్డెక్కుతోంది?

ఉద్యోగ అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయి. పోటీ పరీక్షలు పెరుగుతున్నాయి. ఒక సీటు కోసం వేల మంది పోటీ పడుతున్నారు. అలాంటి పరిస్థితిలో పరీక్షలపై నమ్మకం దెబ్బతింటే, అది కేవలం ఒక పరీక్ష సమస్య కాదు; దేశ భవిష్యత్తుపై ప్రభావం చూపే అంశం. ఈ రోజు యువత సమాచార యుగంలో జీవిస్తోంది. నిజాన్ని తెలుసుకునే సాధనాలు వారి చేతుల్లో ఉన్నాయి. అందువల్ల ప్రశ్నించడం, జవాబులు కోరడం ప్రజాస్వామ్య విరోధం కాదు; ప్రజాస్వామ్య బలం.

ప్రజలలో చైతన్యం ఎందుకు అవసరం?

ఓటు వేయడం ప్రజాస్వామ్యానికి ప్రారంభం మాత్రమే; ముగింపు కాదు. ఎన్నికల తర్వాత కూడా ప్రజలు ప్రశ్నించాలి, ప్రభుత్వ పనితీరును గమనించాలి, విధానాలను విశ్లేషించాలి, చట్టబద్ధమైన మార్గాల్లో తమ అభిప్రాయాన్ని వ్యక్తపరచాలి. మంచి పాలన కూడా ప్రజల చైతన్యం, నాయకుల బాధ్యత కలిసి పనిచేసినప్పుడే సాధ్యమవుతుంది.

రాజకీయ నాయకులు మారాల్సిన సమయం

ఈ కాలంలో నాయకత్వం అంటే కేవలం ఎన్నికల్లో గెలవడం కాదు. తప్పు జరిగితే వెంటనే అంగీకరించడం, విచారణను పారదర్శకంగా నిర్వహించడం, ప్రజల నమ్మకాన్ని పునరుద్ధరించడం నిజమైన నాయకత్వ లక్షణాలు. కృత్రిమ మేధస్సు (Artificial Intelligence), డిజిటల్‌ యుగం, సోషల్‌ మీడియా కాలంలో ఏ సమాచారమూ ఎక్కువ కాలం దాచిపెట్టడం సాధ్యంకాదు. అందువల్ల ఆలస్యంగా స్పందించడం కంటే, వెంటనే పారదర్శకంగా వ్యవహరించడం ప్రభుత్వాల విశ్వసనీయతను పెంచుతుంది.

ప్రజల బాధ్యత కూడా అంతే గొప్పది

ప్రజలు నాయకులను వ్యక్తులుగా కాక, విధానాల ఆధారంగా అంచనా వేయాలి. కులం, మతం, ప్రాంతం, భావోద్వేగాల కంటే నిజాయితీ, సామర్థ్యం, జవాబుదారీతనం, ప్రజాహితం వంటి విలువలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి. ప్రజాస్వామ్యంలో చివరి తీర్పు ప్రజలదే. భారతదేశ భవిష్యత్తు యువత చేతుల్లో ఉంది. యువత భవిష్యత్తు విద్యా వ్యవస్థ చేతుల్లో ఉంది. విద్యా వ్యవస్థపై ప్రజల విశ్వాసాన్ని కాపాడటం ప్రతి ప్రభుత్వానికీ అత్యున్నత బాధ్యత.

‘ప్రజలు నిద్రిస్తే అధికారం అహంకారమవుతుంది; ప్రజలు మేల్కొంటే అధికారం బాధ్యతగా మారుతుంది.’