Dengue Alert: ముంచుకొస్తున్న డెంగీ ముప్పు.. ప్రమాదకరంగా వాతావరణ పరిస్థితులు.. తాజా అధ్యయనంలో సంచలన విషయాలు

Dengue Alert: వాతావరణ మార్పులు ప్రజారోగ్యంపై ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతున్నాయో అర్థం చేసుకునేందుకు శాస్త్రవేత్తలు చేస్తున్న పరిశోధనల్లో కీలక విషయాలు వెలుగులోకి వస్తున్నాయి. ఉష్ణోగ్రత, వర్షపాతం, తేమలో మార్పులతో పాటు పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఎల్‌నినో–లా నినా పరిస్థితులు కూడా డెంగీ వ్యాప్తిని ప్రభావితం చేయవచ్చని కేరళపై నిర్వహించిన తాజా అధ్యయనం వెల్లడించింది. ముఖ్యంగా వాతావరణ సమాచారాన్ని డెంగీ కేసుల గత గణాంకాలతో కలిపి విశ్లేషించడం ద్వారా వ్యాప్తి ముప్పును సీజన్ ప్రారంభానికి ముందే అంచనా వేసే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు సూచించారు. ఈ అధ్యయనం GeoHealth జర్నల్‌లో ప్రచురితమైంది.

2006-2019 డేటాతో పరిశోధన

ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ట్రాపికల్ మెటియరాలజీ (IITM), పుణెకు చెందిన పరిశోధకుల నేతృత్వంలోని బృందం కేరళలో 2006 నుంచి 2019 వరకు నమోదైన డెంగీ కేసులు, వాతావరణ వివరాలను విశ్లేషించింది. ఉష్ణోగ్రత, రుతుపవన వర్షపాతం, సాపేక్ష తేమ, ఎల్‌నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ (ENSO) వంటి అంశాలను పరిశీలించారు. పరిశోధకులు మెషిన్ లెర్నింగ్ నమూనాలను ఉపయోగించగా, XGBoost మోడల్ అత్యుత్తమ పనితీరు కనబరిచింది. ఈ మోడల్‌కు R² విలువ 0.72గా నమోదైంది.

కేరళలో డెంగీ కేసులు వర్షపాతం చక్రంతో బలమైన కాలానుగుణ సంబంధాన్ని చూపుతున్నట్లు అధ్యయనం గుర్తించింది. మే నెలలో కేసులు పెరగడం ప్రారంభమై, నైరుతి రుతుపవనాల సమయంలో జూన్–సెప్టెంబరు మధ్య అత్యధికంగా నమోదవుతున్నాయి. ముఖ్యంగా జూన్–జులైలో కేసుల ఉద్ధృతి కనిపిస్తోంది. అధ్యయన కాలంలో నమోదైన డెంగీ కేసుల్లో సుమారు 60 శాతం వరకు ఈ రుతుపవన కాలంలోనే నమోదైనట్లు పరిశోధకులు తెలిపారు.

వర్షపాతం కూడా కీలకమే

వర్షాలు ఎక్కువగా పడితే తప్పనిసరిగా డెంగీ కేసులు పెరుగుతాయని చెప్పలేం. వర్షపాతం, దోమల పెరుగుదల మధ్య సంబంధం కొంత సంక్లిష్టంగా ఉంటుందని అధ్యయనం పేర్కొంది. మితమైన వర్షపాతం దోమలు పెరగడానికి అనువైన నిల్వ నీటి ప్రదేశాలను సృష్టించవచ్చు. అయితే అత్యంత భారీ వర్షాలు కురిసినప్పుడు దోమల లార్వా కొట్టుకుపోయే అవకాశం ఉండటంతో వ్యాప్తి తగ్గే పరిస్థితి కూడా ఉంటుంది.

కేరళలో నెలకు సుమారు 180–450 మిల్లీమీటర్ల మధ్య ఉండే మోస్తరు నుంచి అధిక వర్షపాతం, వర్షాకాలంలో అధిక డెంగీ నమోదుతో సంబంధం చూపినట్లు అధ్యయనం తెలిపింది. అందువల్ల కేవలం వార్షిక వర్షపాతం మొత్తాన్ని కాకుండా, వర్షాల సమయం, తీవ్రత వంటి అంశాలను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.

ఏ ఉష్ణోగ్రత, తేమ వద్ద ముప్పు ఎక్కువ?

వర్షాకాలానికి ముందు కేరళలో ఉష్ణోగ్రతలు 30.5–32.5 డిగ్రీల సెల్సియస్ మధ్య, సాపేక్ష తేమ 66–79 శాతం మధ్య ఉన్నప్పుడు అధిక డెంగీ నమోదుతో సంబంధం కనిపించినట్లు పరిశోధకులు గుర్తించారు. ఈ పరిస్థితులు దోమల జీవచక్రం, వైరస్ అభివృద్ధి, వ్యాప్తికి అనుకూల వాతావరణాన్ని కల్పించే అవకాశం ఉంది.

ఇక్కడ ‘టైమ్ లాగ్’ కూడా ముఖ్యమైన అంశంగా పరిశోధనలో కనిపించింది. వాతావరణ పరిస్థితుల్లో వచ్చిన మార్పులు వెంటనే అదే సమయంలో డెంగీ కేసుల రూపంలో కనిపించకపోవచ్చు. ఉష్ణోగ్రత, తేమ, సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత వంటి సూచికలను ముందుగానే పరిశీలించడం ద్వారా వ్యాప్తికి సంబంధించిన హెచ్చరిక సంకేతాలను పొందే అవకాశం ఉంది.

ఎల్‌నినోతో డెంగీకి సంబంధం

పసిఫిక్ మహాసముద్రంలోని ఎల్‌నినో–సదరన్ ఆసిలేషన్ పరిస్థితులు కూడా కేరళలో డెంగీ వ్యాప్తిపై ప్రభావం చూపుతున్నట్లు అధ్యయనం సూచించింది. ఎల్‌నినో పరిస్థితుల్లో కేరళలో వర్షాకాలానికి ముందు సాధారణం కంటే వేడి, పొడి వాతావరణ పరిస్థితులు ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. ఇవి డెంగీ దోమల పెరుగుదలకు అనుకూల పరిస్థితులను సృష్టించవచ్చు. దీనికి విరుద్ధంగా లా నినా పరిస్థితులు తక్కువ డెంగీ నమోదుతో సంబంధం చూపించాయి.

పరిశోధనలో అధిక డెంగీ ఉన్న సంవత్సరాల్లో సగటున 40 శాతం సంవత్సరాలు ఎల్‌నినో పరిస్థితులతో అనుసంధానమయ్యాయి. మరోవైపు తక్కువ డెంగీ నమోదైన సంవత్సరాల్లో 57 శాతం లా నినా పరిస్థితులతో సంబంధం కనిపించింది. అయితే ఎల్‌నినో ఒక్కటే డెంగీ వ్యాప్తికి కారణమని అధ్యయనం చెప్పలేదు. ఇతర వాతావరణ, పర్యావరణ అంశాలు కూడా వ్యాధి వ్యాప్తిని ప్రభావితం చేస్తాయని పరిశోధకులు స్పష్టం చేశారు.

నెలల ముందే హెచ్చరిక సాధ్యమా?

ఈ పరిశోధనలోని ముఖ్యమైన ఉపయోగం ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థల అభివృద్ధికి సంబంధించినది. స్థానిక వాతావరణ పరిస్థితులతో పాటు పసిఫిక్ సముద్రంలోని ENSO సూచికలను పరిశీలిస్తే డెంగీ వ్యాప్తికి సంబంధించిన ముందస్తు సంకేతాలను పొందే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా ఎల్‌నినో పరిస్థితులకు సుమారు మూడు నెలల ముందస్తు అంచనా సామర్థ్యం ఉన్నట్లు మోడల్ విశ్లేషణ సూచించింది.

అలాంటి ముందస్తు సమాచారం ప్రజారోగ్య విభాగాలకు ఉపయోగపడుతుంది. డెంగీ కేసులు పెరగకముందే దోమల నియంత్రణ చర్యలను ముమ్మరం చేయడం, నిల్వ నీటి ప్రాంతాలను గుర్తించడం, వైద్య సిబ్బందిని సిద్ధం చేయడం, ఆసుపత్రుల్లో అవసరమైన వనరులను ముందుగానే సమకూర్చడం వంటి చర్యలు చేపట్టే అవకాశం ఉంటుంది.

భవిష్యత్‌లో డెంగీ ముప్పు ఎంత పెరగొచ్చు?

వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో కేరళలో డెంగీ వ్యాప్తి భవిష్యత్‌లో పెరిగే అవకాశం ఉందని అధ్యయనం అంచనా వేసింది. 2021–2040 మధ్య సమీప భవిష్యత్ కాలానికి వివిధ ఉద్గార పరిస్థితుల్లో డెంగీ సంభవం సుమారు 16–20 శాతం పెరగవచ్చని మోడళ్లు సూచించాయి. 2081–2100 మధ్య దూర భవిష్యత్‌లో తక్కువ నుంచి అధిక ఉద్గార పరిస్థితులను బట్టి పెరుగుదల సుమారు 46 శాతం నుంచి 113 శాతం వరకు ఉండవచ్చని అంచనా వేశారు.

అయితే ఇవి వాతావరణ నమూనాల ఆధారంగా రూపొందించిన భవిష్యత్ అంచనాలు మాత్రమే. ప్రస్తుతం నమోదవుతున్న కేసులు లేదా ప్రతి ప్రాంతంలో భవిష్యత్‌లో ఖచ్చితంగా ఇంత శాతం పెరుగుతాయని అర్థం కాదు.

దోమల జీవచక్రంపై వాతావరణ ప్రభావం

డెంగీ వైరస్‌ను ప్రధానంగా వ్యాప్తి చేసే Aedes aegypti దోమల జీవచక్రంపై ఉష్ణోగ్రత, తేమ, వర్షపాతం ప్రభావం చూపుతాయి. అనుకూల ఉష్ణోగ్రతల్లో దోమల అభివృద్ధి వేగవంతం కావడంతో పాటు, దోమలో వైరస్ అభివృద్ధి చెందే వ్యవధి కూడా మారవచ్చు. తగిన తేమ దోమల జీవించగల సామర్థ్యాన్ని పెంచే అవకాశం ఉంది.

అదే సమయంలో వర్షపాతం విషయంలో తీవ్రతకు అనుగుణంగా ప్రభావం మారుతుంది. మితమైన వర్షాలు దోమల పెంపకానికి అవసరమైన నీటి వనరులను పెంచవచ్చు. భారీ వర్షాలు మాత్రం కొన్ని ప్రదేశాల్లో లార్వాను కొట్టుకుపోయేలా చేయవచ్చు. అందుకే డెంగీ ముప్పును అంచనా వేసేటప్పుడు ఒకే వాతావరణ సూచికపై ఆధారపడకుండా ఉష్ణోగ్రత, తేమ, వర్షపాతం, సముద్ర వాతావరణ పరిస్థితులను కలిపి పరిశీలించడం అవసరమని పరిశోధన సూచిస్తోంది.

వాతావరణ సమాచారంతో ఆరోగ్య వ్యవస్థలకు ప్రయోజనం

డెంగీ ముప్పును ముందుగానే గుర్తించే వ్యవస్థలు అభివృద్ధి చేస్తే, వ్యాప్తి మొదలైన తర్వాత స్పందించే విధానానికి బదులుగా ముందస్తు సంసిద్ధతకు అవకాశం ఉంటుంది. వాతావరణ సూచనలు, దోమల లార్వా సమాచారం, డెంగీ కేసుల గణాంకాలు, ఇతర ప్రజారోగ్య డేటాను సమగ్రంగా విశ్లేషించడం ద్వారా అధిక ముప్పు ఉన్న ప్రాంతాలను ముందుగానే గుర్తించవచ్చు.

ఇలాంటి సమాచారం ఆధారంగా స్థానిక సంస్థలు దోమల నియంత్రణ చర్యలను ముందుగానే చేపట్టవచ్చు. ఆరోగ్య శాఖలు వైద్య సిబ్బంది, పరీక్షా సదుపాయాలు, ఆసుపత్రి పడకల అవసరాన్ని అంచనా వేసుకోవచ్చు. ప్రజలకు కూడా దోమల పెంపకాన్ని నివారించడం, ఇంటి చుట్టుపక్కల నిల్వ నీటిని తొలగించడం వంటి నివారణ చర్యలపై ముందుగానే అవగాహన కల్పించవచ్చు.

మొత్తంగా, కేరళపై జరిగిన ఈ పరిశోధన వాతావరణ మార్పులు, రుతుపవనాలు, ఎల్‌నినో–లా నినా వంటి పెద్దస్థాయి వాతావరణ వ్యవస్థలు, స్థానిక దోమల పరిస్థితులు కలిసి డెంగీ వ్యాప్తిని ఎలా ప్రభావితం చేయవచ్చో చూపిస్తోంది. డెంగీ కేసులు పెరిగిన తర్వాత చర్యలు తీసుకోవడం కంటే, వాతావరణ సంకేతాలను ముందుగానే గుర్తించి ప్రజారోగ్య వ్యవస్థను సిద్ధం చేయడం భవిష్యత్‌లో మరింత ప్రాధాన్యం సంతరించుకునే అవకాశం ఉంది.

• AP Employees Cashless Medical Treatment: ఏపీ ఉద్యోగులకు గుడ్‌న్యూస్.. త్వరలో పూర్తిస్థాయిలో క్యాష్‌లెస్ వైద్యం?
• సిరిసిల్లను ఉరిసిల్లగా మార్చారు.. కేటీఆర్‌పై సీఎం రేవంత్‌ రెడ్డి ఫైర్..
• YS Jaganకు భట్టి విక్రమార్క ఆహ్వానం.. కాంగ్రెస్‌లోకి రావాలని పిలుపు
• Eight Storms at Once: ఒకేసారి ఎనిమిది తుఫాన్లు.. ప్రపంచ సముద్రాలపై శాటిలైట్‌ చిత్రాలు వైరల్.. వీడియోలు ఇవిగో..
• ECI ఓట్ల తొలగింపు వివాదంలో కేంద్ర బిందువుగా సీమా ఖన్నా..ఎవరీ అధికారిణి..? వివాదంలో ఆమె పాత్ర ఏంటి..?