నాలుగు నెలలు యుద్ధానికి తెర.. అమెరికా, ఇరాన్‌ మధ్య కుదిరిన శాంతి ఒప్పందం..డీల్‌పై వర్చువల్‌గా సంతకాలు..

అమెరికా – ఇరాన్ దేశాల మధ్య గత నాలుగు నెలలుగా సాగుతున్న యుద్ధానికి తెరదించుతూ ఇరు దేశాలు ఒక చారిత్రాత్మక శాంతి ఒప్పందానికి అంగీకరించాయి. సోమవారం నాడు వర్చువల్ విధానంలో జరిగిన ఈ ప్రక్రియలో అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, ఉపాధ్యక్షుడు జేడీ వాన్స్, ఇరాన్ పార్లమెంట్ స్పీకర్ మొహమ్మద్ బఘేర్ ఘాలీబాఫ్ ఒప్పంద పత్రాలపై సంతకాలు చేశారు. ఈ ఒప్పందం యొక్క పూర్తి వివరాలు రానున్న 48 గంటల్లో వెల్లడికానున్నాయి.ఈ ఒప్పందానికి సంబంధించి ముఖ్యాంశాలు, పరిణామాలు ఇలా ఉన్నాయి.

శాంతి ఒప్పందం: ముఖ్యాంశాలు

యుద్ధ విరమణ: లెబనాన్ సహా అన్ని ప్రాంతాల్లో తక్షణమే యుద్ధాన్ని నిలిపివేయాలి.
నౌకాయానం మరియు హార్ముజ్ జలసంధి: హార్ముజ్ జలసంధిని ఎటువంటి రుసుములు లేకుండా తెరిచేందుకు ట్రంప్ ఆమోదం తెలిపారు. అలాగే ఇరాన్ పోర్టులపై ఉన్న నావికా దిగ్బంధాన్ని 30 రోజుల్లోగా తొలగించనున్నారు. ఇప్పటికే చమురు నౌకల కదలికలు ప్రారంభమయ్యాయని ట్రంప్ ప్రకటించారు.
ఆర్థిక అంశాలు: అమెరికా వద్ద స్తంభింపజేసి ఉన్న 24 బిలియన్ డాలర్ల ఇరాన్ నిధులను విడుదల చేయాలి. ఇరాన్ పునర్నిర్మాణం కోసం అమెరికా, దాని మిత్రపక్షాలు 300 బిలియన్ డాలర్ల భారీ ప్రణాళికను సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.
సైనిక ఉపసంహరణ: ఇరాన్ సరిహద్దుల నుండి అమెరికా తన సైన్యాన్ని తక్షణమే ఉపసంహరించుకోవాలి.
అణు కార్యక్రమం: ఎన్‌పీటీ (NPT) ఒప్పందం ప్రకారం తాము అణ్వాయుధాలను తయారు చేయబోమని ఇరాన్ పునరుద్ఘాటించాలి. దీనిపై తుది ఒప్పందం కోసం 60 రోజుల్లోగా చర్చలు జరగాలి.
సార్వభౌమాధికారం: ఇరాన్ అంతర్గత వ్యవహారాల్లో జోక్యం చేసుకోబోమని అమెరికా హామీ ఇచ్చింది.

ఇజ్రాయెల్ తీవ్ర వ్యతిరేకత: అమెరికా-ఇరాన్ ఒప్పందాన్ని ఇజ్రాయెల్ ప్రభుత్వం పూర్తిగా తిరస్కరించింది.

ఇటమార్ బెన్-గ్విర్ (భద్రతా మంత్రి): ఈ ఒప్పందం మమ్మల్ని బంధించదు. ఇజ్రాయెల్ ఒక స్వతంత్ర దేశం, అమెరికాకు లోబడి ఉండే బనానా రిపబ్లిక్ కాదు” అని స్పష్టం చేశారు.
బెజాలెల్ స్మోట్రిచ్ (ఆర్థిక మంత్రి): ఇరాన్ పాలనను కూలదోయడానికి ప్రయత్నాలు కొనసాగించాలని, ఈ ఒప్పందం స్వేచ్ఛా ప్రపంచానికి మంచిది కాదని పేర్కొన్నారు.
ప్రతిపక్షం: ఇజ్రాయెల్ ప్రతిపక్ష నేత యైర్ గోలాన్ కూడా ఈ ఒప్పందంపై అసహనం వ్యక్తం చేశారు. సైనికుల రక్తంతో సాధించిన విజయాలను ఈ ఒప్పందం తుడిచిపెట్టేసిందని విమర్శించారు.

ముఖ్యమైన తేదీలు, వేదికలు

అధికారిక సంతకాలు: జూన్ 19, శుక్రవారం నాడు జెనీవాలో అధికారిక సంతకాల కార్యక్రమం జరగనుంది.
ఆతిథ్యం: ఈ చారిత్రాత్మక కార్యక్రమానికి పాకిస్థాన్ ఆతిథ్యం ఇవ్వనుందని ఆ దేశ ప్రధాని షెహబాజ్ షరీఫ్ ప్రకటించారు.

ఒమన్‌ పాత్రపై అసంతృప్తి

యుద్ధం ప్రారంభానికి ముందు మధ్యవర్తిత్వ ప్రయత్నాల్లో ఒమన్ పోషించిన పాత్ర పట్ల అమెరికా ఉన్నతాధికారులు అసంతృప్తి వ్యక్తం చేసినట్లు సమాచారం. హార్ముజ్ జలసంధిపై తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని నొక్కిచెప్పేలా చర్చల చివరి దశలో ఇరాన్ కొన్ని సవరణలు కూడా చేసినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా పశ్చిమాసియాలో ఉద్రిక్తతలు తగ్గుతాయని అంతర్జాతీయ సమాజం భావిస్తుండగా, ఇజ్రాయెల్ వైఖరి భవిష్యత్తులో ఎలాంటి పరిణామాలకు దారితీస్తుందో చూడాలి.