UPI Payments: రూ. 2 వేల వరకు యూపీఐ, రూపే డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై ఉచిత సేవలు.. కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టత..

jagan 15 Sep 2026 1 నిమిషాల పఠనం బిజినెస్

UPI

UPI Payments: డిజిటల్ చెల్లింపులు చేసే కోట్లాది మంది వినియోగదారులకు కేంద్ర ప్రభుత్వం కీలక స్పష్టత ఇచ్చింది. రూ.2,000 వరకు విలువైన యూపీఐ (UPI) లావాదేవీలు, రూపే డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై బ్యాంకులు లేదా సిస్టమ్ ప్రొవైడర్లు ఎలాంటి ఛార్జీలు విధించరాదని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ సోమవారం నోటిఫికేషన్ జారీ చేసింది. ఈ చెల్లింపులు చేసే లేదా స్వీకరించే వ్యక్తులపై ప్రత్యక్షంగా లేదా పరోక్షంగా ఎలాంటి ఫీజు విధించకూడదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

ఇటీవల పేమెంట్స్ అండ్ సెటిల్‌మెంట్ సిస్టమ్స్ (PSS) చట్టం, 2007లో చేసిన సవరణల నేపథ్యంలో యూపీఐ లావాదేవీలపై ఛార్జీలు విధించే అవకాశం ఉందంటూ చర్చ మొదలైంది. ముఖ్యంగా యూపీఐ వినియోగదారులపై భవిష్యత్తులో ఛార్జీలు పడతాయనే సందేహాలు వ్యక్తమయ్యాయి. అయితే తాజా నోటిఫికేషన్ ద్వారా రూ.2,000 వరకు జరిగే యూపీఐ, రూపే డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై ఎలాంటి ఛార్జీ ఉండదని కేంద్రం స్పష్టం చేసింది.

2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి జరిగిన యూపీఐ చెల్లింపుల్లో కేవలం 4 శాతం లావాదేవీల విలువ మాత్రమే రూ.2,000 కంటే ఎక్కువగా ఉంది. అయితే మొత్తం లావాదేవీల విలువను పరిశీలిస్తే ఈ అధిక విలువ గల లావాదేవీల వాటా దాదాపు మూడింట రెండు వంతులుగా ఉంది. అదే ఆర్థిక సంవత్సరంలో దేశవ్యాప్తంగా 24,000 కోట్లకు పైగా యూపీఐ లావాదేవీలు జరిగాయి. వీటి మొత్తం విలువ సుమారు రూ.314 లక్షల కోట్లుగా నమోదైంది. దీంతో యూపీఐ వ్యవస్థ భారత ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఎంత కీలకంగా మారిందో అర్థమవుతోంది.

ఈ అంశంలో మర్చంట్ డిస్కౌంట్ రేట్ (MDR) కూడా కీలకంగా మారింది. సాధారణంగా డెబిట్, క్రెడిట్ కార్డు చెల్లింపులను ప్రాసెస్ చేసే బ్యాంకులు, చెల్లింపు వ్యవస్థలు వ్యాపారుల నుంచి MDR వసూలు చేస్తాయి. లావాదేవీలను ప్రాసెస్ చేయడం, సెటిల్‌మెంట్, డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల నిర్వహణ వంటి ఖర్చులను భరించేందుకు ఈ రుసుము ఉపయోగపడుతుంది. సాధారణంగా కార్డు లావాదేవీలపై MDR సుమారు 1 నుంచి 3 శాతం పరిధిలో ఉంటుంది.

అయితే దేశంలో డిజిటల్ చెల్లింపులను ప్రోత్సహించేందుకు 2020 జనవరి నుంచి రూపే డెబిట్ కార్డులు, యూపీఐ లావాదేవీలపై MDRను తొలగించారు. దీంతో చిన్న వ్యాపారులు, వినియోగదారులు డిజిటల్ చెల్లింపులను ఎలాంటి అదనపు రుసుము లేకుండా ఉపయోగించే అవకాశం ఏర్పడింది. ప్రస్తుతం ప్రభుత్వం రూ.2,000 వరకు జరిగే తక్కువ విలువ గల భీమ్-యూపీఐ, రూపే డెబిట్ కార్డ్ లావాదేవీలను ప్రోత్సహించేందుకు ప్రత్యేక ప్రోత్సాహక పథకాన్ని కూడా అమలు చేస్తోంది.

ఈ పథకం కింద అర్హత ఉన్న చిన్న వ్యాపారులకు ప్రభుత్వం లావాదేవీ విలువలో 0.15 శాతం వరకు ప్రోత్సాహక మొత్తాన్ని అందిస్తోంది. అయితే పెద్ద వ్యాపార సంస్థలు ఈ పథకం పరిధిలోకి రావు. 2026-27 బడ్జెట్ అంచనాల ప్రకారం ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ఈ పథకం కింద సుమారు రూ.2,000 కోట్ల సబ్సిడీని ప్రభుత్వం అందించనుంది. అంతకుముందు 2024-25లో రూ.1,922.77 కోట్లుగా ఉన్న సబ్సిడీ 2025-26లో రూ.2,196.21 కోట్లకు చేరింది.

మరోవైపు యూపీఐ వ్యవస్థను నిర్వహించేందుకు బ్యాంకులు, చెల్లింపు సేవల సంస్థలు భారీగా ఖర్చు చేస్తున్నాయని పరిశ్రమ వర్గాలు చాలాకాలంగా చెబుతున్నాయి. వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి జరిగే యూపీఐ చెల్లింపుల విషయంలో చెల్లింపుల పరిశ్రమ ఏటా సుమారు రూ.20,700 కోట్ల వ్యయాన్ని భరిస్తోందని ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఆర్థిక సేవల విభాగం ఆర్థిక స్థాయీ సంఘానికి తెలిపింది. MDR లేకపోవడం వల్ల యూపీఐ వ్యవస్థ దీర్ఘకాలికంగా ఆర్థికంగా నిలదొక్కుకోవడం కష్టమవుతుందనే అభిప్రాయాలు కూడా గతంలో వ్యక్తమయ్యాయి.

అధిక విలువ కలిగిన వ్యక్తి నుంచి వ్యాపారికి జరిగే యూపీఐ లావాదేవీలపై సుమారు 0.4 శాతం MDR విధించే అవకాశం ఉందనే ప్రతిపాదనలపై కూడా చర్చ జరుగుతోంది. అయితే ఇది సాధారణ వినియోగదారుల అన్ని యూపీఐ చెల్లింపులపై ఛార్జీలు విధించనున్నారనే అర్థం కాదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేస్తోంది.

అందువల్ల ప్రస్తుతం వినియోగదారులు రూ.2,000 వరకు చేసే యూపీఐ చెల్లింపులు, రూపే డెబిట్ కార్డ్ చెల్లింపులపై ఎలాంటి బ్యాంకు లేదా సిస్టమ్ ప్రొవైడర్ ఛార్జీ విధించరాదు. యూపీఐ వ్యవస్థ దీర్ఘకాలికంగా సుస్థిరంగా ఉండేలా ఆర్థిక నమూనాలను రూపొందించే అంశంపై చర్చ కొనసాగుతున్నప్పటికీ, చిన్న మొత్తాల డిజిటల్ చెల్లింపులపై వినియోగదారులకు రుసుము భారం ఉండదని తాజా ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్ స్పష్టం చేసింది.