SIR: జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ను ఏ ఇమ్యూనిటీ కాపాడలేదు…సీఈసీపై ఢిల్లీ మాజీ లెఫ్టినెంట్‌ గవర్నర్‌ నజీబ్‌ జంగ్‌ సంచలన వ్యాఖ్యలు

SIR: తన 45 ఏళ్ల ఉద్యోగ జీవితంలో అనేక ఎన్నికల నిర్వహణలో భాగస్వామిగా ఉన్నానని, ఇంతటి తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎన్నికల సంఘం ఎదుర్కోవడం చూడలేదని అన్నారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ పేరుతో జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ చేపట్టిన చర్యలు చట్టవిరుద్ధమైనవిగా కనిపిస్తున్నాయని, ఆయన ఉద్దేశాలపై కూడా సందేహాలు తలెత్తుతున్నాయని అభిప్రాయపడ్డారు.

SIR: ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ (సీఈసీ) జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌కు చట్టపరమైన రక్షణ ఉన్నప్పటికీ, ఓటర్ల హక్కులకు భంగం కలిగించే చర్యలకు పాల్పడితే అది ఆయనను కాపాడలేదని ఢిల్లీ మాజీ లెఫ్టినెంట్‌ గవర్నర్‌ నజీబ్‌ జంగ్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (ఎస్‌ఐఆర్‌) ప్రక్రియలో జరిగినట్లు ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న తప్పిదాలకు జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ బాధ్యత వహించాలని, ప్రజలు కేవలం వివరణ మాత్రమే కాకుండా చర్యలు కూడా కోరుకుంటున్నారని వ్యాఖ్యానించారు. ఒక ప్రైవేటు వార్తా సంస్థ ది ఫెడరల్‌ కు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆయన ఈ వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయతపై తీవ్ర సంక్షోభం నెలకొందని, ఈ వ్యవహారం ఒక వ్యక్తికి మాత్రమే పరిమితం కాదని, మొత్తం వ్యవస్థ పనితీరుకు సంబంధించినదని పేర్కొన్నారు.

ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియ, దానికి సంబంధించిన ఫైల్‌ నోటింగ్స్‌, ‘ది ఇండియన్‌ ఎక్స్‌ప్రెస్‌’ ప్రచురించిన కథనం ప్రస్తుతం న్యాయస్థానాల పరిశీలనలో ఉన్నాయని నజీబ్‌ జంగ్‌ గుర్తుచేశారు. తన 45 ఏళ్ల ఉద్యోగ జీవితంలో అనేక ఎన్నికల నిర్వహణలో భాగస్వామిగా ఉన్నానని, ఇంతటి తీవ్రమైన సంక్షోభాన్ని ఎన్నికల సంఘం ఎదుర్కోవడం చూడలేదని అన్నారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ పేరుతో జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ చేపట్టిన చర్యలు చట్టవిరుద్ధమైనవిగా కనిపిస్తున్నాయని, ఆయన ఉద్దేశాలపై కూడా సందేహాలు తలెత్తుతున్నాయని అభిప్రాయపడ్డారు.

ఇమ్యూనిటీ ఉన్నా తప్పించుకోలేరు!
ఎన్నికల కమిషనర్లకు చట్టపరమైన రక్షణ కల్పించే నిబంధనలపై స్పందిస్తూ, ఇమ్యూనిటీ ఉన్నంత మాత్రాన ఎవరూ ప్రశ్నలకు అతీతులు కాలేరని నజీబ్‌ జంగ్‌ అన్నారు. ఒకవేళ జరిగినది నిజాయతీతో కూడిన పొరపాటైతే చట్టం రక్షణ కల్పించవచ్చని, కానీ ఉద్దేశపూర్వకంగా జరిగిన చర్యల వల్ల లక్షలాది మంది ఓటు హక్కును కోల్పోతే మాత్రం ఆ రక్షణను అడ్డుపెట్టుకుని తప్పించుకోలేరన్నది తన అభిప్రాయమని స్పష్టం చేశారు.
జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ పదవిలో కొనసాగడంపై ప్రజల్లో తీవ్ర అసంతృప్తి నెలకొందని, ఆయన బాధ్యత వహిస్తూ పదవి నుంచి తప్పుకోవడమే గౌరవప్రదమైన మార్గమని నజీబ్‌ జంగ్‌ వ్యాఖ్యానించారు. ఓటర్ల హక్కులకు సంబంధించిన ఈ వ్యవహారంలో ప్రజల అభిప్రాయాన్ని విస్మరించడం సాధ్యం కాదని పేర్కొన్నారు.

ఒక వ్యక్తి కాదు.. మొత్తం ఎన్నికల సంఘం వ్యవస్థపై ప్రశ్నలు
ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారంలో జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ ఒక్కరినే లక్ష్యంగా చేసుకోవడం సరిపోదని నజీబ్‌ జంగ్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. ఎస్‌ఐఆర్‌ నిర్ణయాలు ఉమ్మడిగా తీసుకున్నామని మిగిలిన ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లు కూడా ఇటీవల ప్రకటన చేసినట్లు ప్రస్తావించారు. అందువల్ల ఈ వ్యవహారంలో మొత్తం ఎన్నికల సంఘం బాధ్యతను పరిశీలించాలని అన్నారు.

ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, విశ్వసనీయత దెబ్బతింటే అది దేశ ప్రజాస్వామ్యంపై ప్రభావం చూపుతుందని పేర్కొన్నారు. గతంలో భారత ఎన్నికల నిర్వహణ సామర్థ్యాన్ని ప్రపంచ దేశాలు గౌరవించేవని గుర్తుచేశారు. ప్రతి ఓటు విలువైనదనే నమ్మకంతో ఎన్నికల వ్యవస్థ పనిచేయాలని, ప్రస్తుత పరిణామాలు ఆ విశ్వాసాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

మాజీ అధికారులను కలవడానికి అనుమతించకపోవడంపై అభ్యంతరం
జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ను కలిసేందుకు వెళ్లిన తొమ్మిది మంది మాజీ ఉన్నతాధికారులను పోలీసులు అడ్డుకోవడంపై కూడా నజీబ్‌ జంగ్‌ తీవ్ర అసంతృప్తి వ్యక్తం చేశారు. మాజీ హోంశాఖ కార్యదర్శి, మాజీ ఇంటెలిజెన్స్‌ బ్యూరో డైరెక్టర్‌, మాజీ రాయబారులు సహా సుదీర్ఘ పరిపాలనా అనుభవం ఉన్నవారు ఎన్నికల సంఘానికి తమ అభ్యంతరాలను తెలియజేయాలనుకున్నారని చెప్పారు. వారిని కలవకుండా అడ్డుకునేందుకు భారీ సంఖ్యలో పోలీసులను మోహరించడం సమంజసం కాదని వ్యాఖ్యానించారు.

తమ బృందం ఎన్నికల సంఘానికి ఒక వినతిపత్రం సమర్పించి వెనుదిరగాలనుకుందని, అయినప్పటికీ ప్రవేశ మార్గాలను అడ్డుకోవడం ఆశ్చర్యం కలిగించిందని తెలిపారు. ఈ పరిణామాన్ని జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ వ్యవహార శైలిపై తనకు ఉన్న ఆందోళనకు ఉదాహరణగా పేర్కొన్నారు.

ఓటర్ల తొలగింపుపై ప్రజల వాదనను కూడా వినాలి
ఎస్‌ఐఆర్‌ ప్రక్రియలో ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపుపై ప్రజలు చెబుతున్న విషయాలను కూడా విశ్వసించి పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని నజీబ్‌ జంగ్‌ అన్నారు. సుమారు 13 కోట్ల మంది ఓటర్లకు సంబంధించిన తొలగింపుల అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ, ఓటు హక్కు కోల్పోయామని చెబుతున్న వ్యక్తుల సమస్యలను క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలించాలని సూచించారు.

ఎన్నికల సంఘం ఇచ్చే వివరణలనే పరిగణనలోకి తీసుకుని, బాధిత ఓటర్ల వాదనలను విస్మరించడం సరికాదని అభిప్రాయపడ్డారు. అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లు జాబితాలో ఉండేలా చూడటం ఎన్నికల వ్యవస్థ బాధ్యత అని అన్నారు.
ఓటర్ల జాబితా తయారీ పారదర్శకంగా ఉండాలని, ప్రతి వ్యక్తి తన పేరు సక్రమంగా నమోదైందని నిర్ధారించుకునే అవకాశం ఉండాలని పేర్కొన్నారు. ముఖ్యంగా నిరుపేదలు, వలస కార్మికులు, స్థిర నివాసం లేని కుటుంబాల విషయంలో మరింత జాగ్రత్త అవసరమని తెలిపారు. నివాసం లేదనే కారణంతో ఒక వ్యక్తి ఓటు హక్కును కోల్పోయే పరిస్థితి ఏర్పడితే, అది చట్టపరమైన అంశమే కాకుండా నైతిక సమస్య కూడా అవుతుందని వ్యాఖ్యానించారు.

ఎస్‌ఐఆర్‌ వల్ల గత ఎన్నికల ఫలితాలపైనా ప్రశ్నలు?
ఓటర్ల పేర్ల తొలగింపులో తప్పులు జరిగాయని ఎన్నికల సంఘం అంగీకరించి, పాత ఫారాలను తిరిగి ఉపయోగించే పరిస్థితి ఏర్పడితే, గతంలో జరిగిన ప్రక్రియలపై కూడా ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయని నజీబ్‌ జంగ్‌ అభిప్రాయపడ్డారు. అర్హులైన ఓటర్లు తమ ఓటు హక్కును కోల్పోయి ఉంటే, ఎన్నికల ఫలితాలపై దాని ప్రభావం ఉండే అవకాశం ఉందని పేర్కొన్నారు.

అయితే, దీని అర్థం గత ఎన్నికల ఫలితాలు తప్పనిసరిగా మారిపోయేవని తాను చెప్పడం లేదని, అలా జరిగి ఉండే అవకాశం ఉందనే అంశాన్ని పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని వివరించారు. ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రభుత్వానికి ప్రజల నుంచి లభించే మద్దతు, ఎన్నికల ప్రక్రియపై విశ్వాసం అత్యంత కీలకమని అన్నారు.

ఎన్నికల కమిషనర్ల నియామక విధానాన్ని మార్చాలి
ఎన్నికల సంఘంపై ప్రజల్లో విశ్వాసాన్ని పునరుద్ధరించేందుకు కొన్ని కీలక మార్పులు అవసరమని నజీబ్‌ జంగ్‌ సూచించారు. గతంలో అమల్లో ఉన్న ఎన్నికల కమిషనర్ల ఎంపిక విధానాన్ని తిరిగి తీసుకురావాలని అభిప్రాయపడ్డారు. ప్రధానమంత్రి, ప్రతిపక్ష నాయకుడు, సుప్రీంకోర్టు న్యాయమూర్తి భాగస్వామ్యంతో జరిగే ఎంపిక విధానం ద్వారా సంస్థ స్వతంత్రతకు మరింత భరోసా లభిస్తుందని పేర్కొన్నారు.

అలాగే, ఎన్నికల కమిషనర్లకు జీవితకాల రక్షణ కల్పించే నిబంధనను పునఃపరిశీలించాలని అన్నారు. ఓటర్ల హక్కులకు భంగం కలిగించే ఉద్దేశపూర్వక చర్యలకు ఎవరూ బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోకూడదని అభిప్రాయపడ్డారు.

ఎస్‌ఐఆర్‌ వ్యవహారంలో జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ ఒక్కరిని మార్చడం మాత్రమే సరిపోదని, నిర్ణయాలు తీసుకునే విధానం, ఎన్నికల సంఘం స్వతంత్రత, ఓటర్ల జాబితాల తయారీ ప్రక్రియలో పారదర్శకత వంటి అంశాలపై సమగ్ర మార్పులు అవసరమని స్పష్టం చేశారు.

ప్రజల ఒత్తిడి పనిచేస్తుందా?
జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌పై విమర్శలు, నిరసనలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ప్రజల ఒత్తిడి ప్రభావం చూపుతుందా అనే ప్రశ్నకు స్పందిస్తూ, చివరకు ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రజల అభిప్రాయానికి ప్రాధాన్యం ఉంటుందని నజీబ్‌ జంగ్‌ అన్నారు. ఈ వ్యవహారం కోర్టుల ముందుకు వెళ్లినప్పుడు న్యాయం జరగాల్సిందేనని అభిప్రాయపడ్డారు.
జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌ చేసినవి నిజాయతీతో కూడిన పొరపాట్లా? లేక ఉద్దేశపూర్వక చర్యలా? అన్నది విచారణలో తేలాల్సిన అంశమని పేర్కొన్నారు. అయితే, ఓటు హక్కును కోల్పోయిన ప్రజల సమస్యను తేలికగా తీసుకోరాదని అన్నారు.

ఎన్నికల సంఘం విశ్వసనీయతను పునరుద్ధరించడం, అర్హులైన ప్రతి ఓటరుకు ఓటు హక్కును భద్రపరచడం, సంస్థాగత లోపాలను సరిదిద్దడం ఇప్పుడు అత్యంత ముఖ్యమని నజీబ్‌ జంగ్‌ తన ఇంటర్వ్యూలో అభిప్రాయపడ్డారు. జ్ఞానేష్‌ కుమార్‌కు చట్టపరమైన రక్షణ ఉన్నప్పటికీ, అది ప్రజల ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పాల్సిన బాధ్యత నుంచి తప్పించుకునే మార్గం కాదని ఆయన పేర్కొన్నారు.