H.G. Wells A Futuristic Writer: భవిష్యత్తును ఊహించిన వెల్స్
ఇరవయ్యో శతాబ్దం ప్రారంభ దశలో అత్యంత విస్తృతంగా రచనలు చేసిన, ప్రజాదరణ పొందిన, బహుముఖ రచయితల్లో హెచ్.జి. వెల్స్ (1866–1946) ప్రముఖుల వరుసలో ఉంటాడు. ఆయన రచనలు సైన్స్ ఫిక్షన్ నుంచి సామ్యవాద సిద్ధాంతాల వరకు, ఎడ్వర్డియన్ వ్యంగ్యం నుంచి ప్రపంచ చరిత్ర వరకు, చిన్నకథల నుంచి ఆదర్శ సమాజాలను ఊహించిన నవలల వరకు అనేక ప్రక్రియలను దాటాయి. తన కాలంలోని ప్రజల ఊహాశక్తిపైనా, సాహిత్య విమర్శపైనా ఆయనకు గణనీయమైన ప్రభావం ఉండేది. అనేక బెస్ట్ సెల్లర్స్ను వెలువరించిన వెల్స్పై వర్జీనియా ఊల్ఫ్ 1924లో రాసిన ‘మిస్టర్ బెన్నెట్ అండ్ మిసెస్ బ్రౌన్’ వ్యాసంలో తీవ్రంగా స్పందించారు. డొరోథీ రిచర్డ్సన్, రెబెక్కా వెస్ట్, జార్జ్ బెర్నార్డ్ షా, హెన్రీ జేమ్స్ వంటి ఆధునికవాద రచయితలతో ఆయనకు సన్నిహిత సంబంధాలు ఉండేవి. కొన్ని సందర్భాల్లో అవి విచ్ఛిన్నమయ్యేవి. విభిన్న సాహిత్య ప్రక్రియలు, కాలాల మధ్య సంచరించిన వెల్స్ను ఒకే కోణంలో నిర్వచించడం కష్టం.
1866 సెప్టెంబర్ 21న ఇంగ్లండ్లోని కెంట్లో, దిగువ మధ్యతరగతి కుటుంబంలో జన్మించిన హెర్బర్ట్ జార్జ్ వెల్స్ బాల్యం పుస్తకాలతో సన్నిహితంగానే గడిచినప్పటికీ, అంత సంతోషకరంగా ఏమీ సాగలేదు. కొంతకాలం థామస్ మార్లీ కమర్షియల్ అకాడమీలో చదివాడు. తండ్రి కాలు విరగడంతో 1881లో చదువు మానేసి బట్టల దుకాణంలో శిష్యుడిగా పనిచేయాల్సి వచ్చింది. అక్కడ అనుభవించిన కఠినమైన పని, దారిద్య్రం, అవమానకరమైన పరిస్థితులు తరువాత ఆయన రాసిన ‘కిప్స్’, ‘ది వీల్స్ ఆఫ్ ఛాన్స్’ నవలలకు కథా వస్తువులయ్యాయి.
కొంతకాలం ఉపాధ్యాయుడిగా పనిచేసిన తరువాత వెల్స్ నార్మల్ స్కూల్ ఆఫ్ సైన్స్లో చేరి టి.హెచ్. హక్స్లీ వద్ద జీవశాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు. అదే సమయంలో రాజకీయ తత్వశాస్త్రాన్ని విస్తృతంగా చదివాడు. చదువు పూర్తికాకముందే ఆ సంస్థను విడిచి, జీవనోపాధి కోసం బోధకుడిగా పనిచేశారు. 1891లో తన బంధువు ఇసబెల్ మేరీ వెల్స్ను వివాహం చేసుకున్నాడు. కానీ, ఆ బంధం నాలుగేళ్లకే ముగిసింది. 1895లో మాజీ విద్యార్థిని అమీ కేథరిన్ రాబిన్స్ను వివాహం చేసుకుని ఇద్దరు కుమారులకు తండ్రయ్యాడు.
వివాహ బంధంలో ఉన్నప్పటికీ మార్గరెట్ సింగర్, అంబర్ రీవ్స్, రెబెక్కా వెస్ట్, డొరోథీ రిచర్డ్సన్ తదితరులతో ఆయనకు సంబంధాలు కొనసాగాయి. రిచర్డ్సన్ తన నవల ‘ది టన్నెల్’ (1919)లోని అహంకారపూరిత, ఆధిపత్య స్వభావం కలిగిన హెచ్.జి. వెల్స్ పాత్రకు ఆయనను నమూనాగా ఉపయోగించాడు.
సామ్యవాద భావాల పట్ల ఆకర్షితుడై వెల్స్ ఫేబియన్ సొసైటీలో చేరాడు. జార్జ్ బెర్నార్డ్ షా వంటి ప్రముఖులు ఉన్న ఈ సంస్థ హేతుబద్ధత, క్రమంగా జరిగే సామాజిక మార్పును సమర్థించేది. అయితే సంస్థ వ్యూహాలను మరింత విప్లవాత్మకంగా మార్చాలని వెల్స్ ప్రయత్నించడంతో విభేదాలు ఏర్పడ్డాయి. పురుషాధిపత్య ఏకపత్నీవివాహ కుటుంబాన్ని వ్యక్తిగత ఆస్తి వ్యవస్థలో భాగంగా పరిగణిస్తూ దాన్ని తిరస్కరించే తీర్మానానికి మద్దతు ఇవ్వాలని ఆయన కోరాడు. వివాహేతర సంబంధాలపై ఆయనకు ఉన్న ప్రచారాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని సంప్రదాయవాదులు, కొందరు సామ్యవాదులు ఆయనను స్వేచ్ఛా ప్రేమకు ప్రతినిధిగా విమర్శించారు. దీనితో, ఫేబియన్ సొసైటీపై ఆధిపత్యం సాధించాలన్న వెల్స్ ప్రయత్నాలు చివరకు విఫలమయ్యాయి.
1895లో వెల్స్ వరుసగా చిన్నకథలను ప్రచురించడం ప్రారంభించాడు. అదే ఆయన అత్యంత సృజనాత్మక రచనా దశకు నాంది పలికింది. 1895 నుంచి 1901 మధ్య ‘ది టైమ్ మెషీన్’, ‘ది వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్’ వంటి సైన్స్ ఫిక్షన్ నవలలు రాశాడు. ఈ ప్రక్రియకు పునాది వేసిన రచయితల్లో ఆయనను ముఖ్యుడిగా పరిగణిస్తారు.
‘యాంటిసిపేషన్స్’లో భవిష్యత్ నాగరికతను ఊహించిన ఆయన, ‘అవుట్లైన్ ఆఫ్ హిస్టరీ’లో ప్రపంచ చరిత్రను సమగ్రంగా వివరించాడు. ‘ది హోలీ టెరర్’లో ఫాసిజం, దాని ఆకర్షణీయ నాయకుల ఎదుగుదలను పరిశీలిస్తాడు. ఆయన సైన్స్ ఫిక్షన్ రచనలు కందకాల యుద్ధం, వైమానిక బాంబుదాడులు, విషవాయువు, అణుబాంబు, ప్రపంచ యుద్ధం వంటి ఇరవయ్యో శతాబ్దపు భయానక పరిణామాలను ముందుగానే ఊహించినట్లుగా కనిపిస్తాయి.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధానికి ప్రారంభంలో ఆయన ఉత్సాహంగా మద్దతు ఇచ్చి, యుద్ధాన్ని అంతం చేసే యుద్ధం అనే ఆశావహ భావనతో వ్యాసాలు రాశాడు. తరువాత ఆ శీర్షికే కఠినమైన వ్యంగ్యానికి ప్రతీకగా మారింది.
వెల్స్ ఒక ప్రముఖ ప్రజా మేధావిగా కూడా ఎదిగాడు. యూజెనిక్స్, ప్రపంచ రాజ్యం వంటి అంశాలపై ఆయన విస్తృతంగా రాశాడు. 1920ల నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి పొందాడు. అయితే ఆయన కల్పిత రచనల ప్రాముఖ్యతను ఈ ప్రజా మేధావి పాత్ర కొంత కప్పివేస్తుంది.
‘లవ్ అండ్ మిస్టర్ లెవిషమ్’లో లైంగికతను బహిరంగంగా చర్చించిన ఆయన, ‘బూన్’లో హెన్రీ జేమ్స్ శైలిని వ్యంగ్యంగా అనుకరించాడు. ‘ది వార్ ఆఫ్ ది వరల్డ్స్’లో వలసవాదాన్ని, ‘టోనో-బంగే’లో ఆధునిక ప్రకటనల ప్రభావాన్ని పరిశీలించాడు.
వెల్స్ను వస్తువుల నిర్మాణంపైనే ఆసక్తి చూపిన ఎడ్వర్డియన్ రచయితగా వర్జీనియా ఊల్ఫ్ విమర్శించిన విషయాన్ని ఈ సందర్భంగా ప్రస్తావించాలి. అయితే ఆయన రచనల్లోని ప్రక్రియల కలయిక, శాస్త్రీయ ఆలోచనలను సాహిత్యంలోకి తీసుకురావడం, భవిష్యత్తును ముందుగానే ఊహించే స్వరం వంటి లక్షణాలు ఆధునికవాద సాహిత్యానికి ముఖ్యమైన లక్షణాలుగా కనిపిస్తాయి.
ఎడ్వర్డియన్ రచయితగానే కాకుండా, ఆధునికవాదానికి ముందుమాట పలికిన రచయితగా, ప్రజా మేధావిగా, ఫిక్షన్ రచయితగా వెల్స్ స్పష్టమైన వర్గీకరణలకు అందని వ్యక్తి. రాజకీయ నాయకుడికంటే భవిష్యద్రష్టగా ఆయనకు ప్రత్యేక స్థానం ఉంది. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత ప్రపంచాన్ని మార్చబోయే సామాజిక పరిణామాలను ఆయన తన రచనల్లో ముందుగానే ఊహించినట్లు కనిపిస్తుంది.
