జెన్‌జీ తరం మారింది.. డిజిటల్ ఉచ్చు బిగుస్తోంది!

–శ్రీశైలం దూడం

కాలం మారింది. జీవనశైలి మారింది. చేతిలోని చిన్న తెర ప్రపంచాన్నే అరచేతిలోకి తెచ్చింది. విద్య, ఉపాధి, వ్యాపారం, వైద్యం, వినోదం — డిజిటల్ మార్గాలు తెరుచుకున్నాయి. అయితే సౌకర్యం పెరిగిన కొద్దీ ఆధారపడటం పెరిగితే అదే వరం భారంగా మారుతుంది. నేటి జెన్‌జీ ఎదుర్కొంటున్న అసలు ప్రశ్న ఇదే.

జేబులో పాకెట్ మనీ లేకపోయినా ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్లగలిగే యువకుడు, ఫోన్ ఇంట్లో మరిచిపోతే మాత్రం తిరిగి పరుగెత్తుకొస్తున్న దృశ్యం ఇప్పుడు ఆలోచింపజేయాలి. నోటిఫికేషన్ కోసం ఎదురుచూడటం, రీల్ తర్వాత మరో రీల్ చూడటం, చాటింగ్‌లో గంటలు కరిగిపోవడం సరదాగా మొదలై అలవాటుగా, ఆపై ఆధారపడే స్థితిగా మారవచ్చు.

ఇక్కడ తప్పు మొత్తం యువతదే అని చెప్పడం న్యాయం కాదు. పిల్లల చేతికి పరికరాలు ఇచ్చింది కుటుంబమే. చదువు, వినోదం, సంభాషణ, చెల్లింపులు అన్నింటినీ ఒకే తెరపైకి తెచ్చింది సమాజమే. తల్లిదండ్రులు కూడా పిల్లల అలవాట్లను పరిశీలించాలి. భోజన బల్లపై సంభాషణకు బదులు ఫోన్లు కనిపిస్తే పిల్లలకు చెప్పే నియమాలకు విలువ తగ్గుతుంది.

మారుతున్న వినియోగ సంస్కృతి మరో ప్రమాదం. ఖరీదైన ఫోన్ స్థాయికి గుర్తు, బ్రాండ్ ప్రతిష్ఠకు చిహ్నం, వైరల్ కావడం విజయానికి కొలమానం అన్న భావన బలపడితే అవసరం, ఆర్భాటం మధ్య గీత చెరిగిపోతుంది. డిజిటల్ చెల్లింపులు, తక్షణ కొనుగోళ్లు, అప్పుల సౌకర్యం చేతిలో డబ్బు లేకున్నా ఖర్చు చేసే అవకాశాన్ని పెంచుతున్నాయి. సంపాదన రాకముందే ఖర్చు అలవాటైతే రేపటి ఆర్థిక స్వేచ్ఛకు బంధం పడుతుంది. జేబు ఖాళీ కావడం కంటే లక్ష్యం ఖాళీ కావడమే ప్రమాదకరం.

సమాజం కూడా ఈ మార్పును కేవలం యువత సమస్యగా చూడకూడదు. పాఠశాలల్లో డిజిటల్ బాధ్యత, సైబర్ భద్రత, సమాచారాన్ని పరిశీలించే నైపుణ్యాలపై అవగాహన పెరగాలి. కుటుంబాల్లో ఫోన్ లేని సంభాషణకు సమయం కేటాయించాలి. యువతకు ఆజ్ఞలు కాదు, కారణాలు చెప్పాలి. స్వేచ్ఛతో పాటు బాధ్యతను నేర్పాలి.

ఎందుకంటే రేపటి సమాజాన్ని నిర్మించేది నేటి తెర ముందు కూర్చున్న తరమే. వారి చేతిలోని పరికరం జ్ఞానానికి తలుపు కావాలా, వ్యసనానికి తలుపు కావాలా అన్నది మనం ఇచ్చే దిశపై కూడా ఆధారపడి ఉంటుంది.

ఫోన్ బ్యాటరీ ఖాళీ అయితే ఛార్జర్ ఉంటుంది. డబ్బు తగ్గితే మళ్లీ సంపాదించే అవకాశం ఉంటుంది. కానీ కాలం ఖాళీ అయితే దానికి ఛార్జర్ ఉండదు. అందుకే చేతిలోని పరికరం భవిష్యత్తుకు మెట్టుగా ఉండాలి; గోతిగా కాదు.

జెన్‌జీ ముందు ఉన్న పోరాటం సాంకేతికతతో కాదు.. దానిమీద ఆధిపత్యంతో. మొబైల్ చేతిలో ఉండాలి; మనిషి మొబైల్ చేతిలో బందీ కాకూడదు. ఈ రోజు ఏం చూస్తున్నామన్నది కంటే, ఏం కోల్పోతున్నామన్నది కూడా ప్రశ్నించుకోవాలి.

సమయాన్ని కాపాడితే భవిష్యత్తు నిలుస్తుంది. కుటుంబాన్ని కాపాడితే మనసు నిలుస్తుంది. ఆరోగ్యాన్ని కాపాడితే జీవితం నిలుస్తుంది. సాంకేతికతను అదుపులో ఉంచితే ప్రగతి నిలుస్తుంది. లేదంటే తరం మాత్రమే మారుతుంది.. ఉచ్చు మాత్రం మారదు.