సిజెపితో ఇండియా కూటమి సమన్వయం అవసరం

మూడు నెలల కంటే తక్కువ వయసున్న బొద్దింక జనతా పార్టీ (సిజెపి) నేతృత్వంలోని యువ, విద్యార్థి నిరసనకారులు నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వంతో పోరాడి, విద్యాశాఖ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్‌ రాజీనామా, పరీక్షల సంస్కరణలకు సంబంధించిన ఇతర డిమాండ్ల విషయంలో విజయం సాధించారు. నిరసనకారుల డిమాండ్‌లలో చాలా వాటికి ప్రభుత్వం అంగీకరించడంతో, సిజెపి శనివారం నాడు నిరసనలను నిలిపివేసి, కేంద్రం ఇచ్చిన హామీల అమలును ఒక నెల తర్వాత పరిశీలిస్తామని ప్రకటించింది. ప్రస్తుతానికి నిరసనకారులే విజేతలు, సర్వశక్తిమంతుడైన ప్రధాని తలవంచారు.

సిజెపి విజయాన్ని ప్రజాస్వామ్యానికి, విద్యార్థి నిరసనకారులకు దక్కిన విజయంగా ప్రతిపక్ష పార్టీలు సరిగ్గానే అభివర్ణించాయి. ఉద్యమం తొలినాళ్లలో కాంగ్రెస్‌ పార్టీ జంతర్‌ మంతర్‌ నిరసనలకు దూరంగా ఉన్నప్పటికీ, రాహుల్‌ గాంధీ నాయకత్వంలో ఇండి కూటమి బ్లాక్‌ జంతర్‌ మంతర్‌ వద్ద నిరసనకారులకు పూర్తి మద్దతునిస్తూ ఏకమైంది. కానీ, చివరి దశలో ఆ కూటమి నిరసనకారులతో పూర్తిగా కలిసిపోవడంతో, ఈ విజయంలో ప్రతిపక్షం కూడా ఒక చిన్న వాటాను పంచుకోగలిగింది. కానీ, ప్రధానంగా బిజెపి, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఆధిపత్యం చెలాయిస్తున్న దేశంలోని ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితుల్లో ప్రతిపక్షానికి తదుపరి కర్తవ్యం ఏమిటి?

గతవారం ప్రారంభంలో ప్రధాని, ఆయన సలహాదారులు కొన్ని కుటిలమైన మార్గాల ద్వారా నిరసనల తీవ్రతను తగ్గించాలనే ఆలోచనతో ఆడుకున్నారని స్పష్టమవుతోంది. శుక్రవారం రాత్రి కూడా తన యువ మిత్రులను ఉద్దేశించి చేసిన ఇన్‌స్టాగ్రామ్‌ ప్రసంగంలో ప్రధాని ఆత్మవిశ్వాసంతో కనిపించారు. ప్రధాని చేసిన ఈ సయోధ్య ప్రసంగం, ప్రశ్నపత్రాల లీకేజీ దోషులను శిక్షించడానికి ఫాస్ట్‌ట్రాక్‌ కోర్టులను ఏర్పాటు చేస్తామన్న ప్రకటన నిరసనకారుల మనోభావాలను శాంతింపజేస్తుందని పీఎంఓ భావించింది. అయితే, దీంతోపాటుగా, విద్యార్థులు, యువత చేస్తున్న ఆన్‌లైన్‌ నిరసనలపై బిజెపి నేతృత్వంలోని రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అణచివేత చర్యలకు దిగాయి. ఆన్‌లైన్‌ మీమ్స్‌ చాలా వరకు ప్రధానిని లక్ష్యంగా చేసుకున్నవే.

ప్రధాని ప్రసంగం శాంతపరిచే ప్రభావాన్ని చూపడానికి బదులుగా, యువతలో తీవ్ర ఆగ్రహాన్ని రేకెత్తించింది. ఫలితంగా, శనివారం ఉదయం యువతతో పాటు వేలాదిమంది జంతర్‌ మంతర్‌ వైపు దూసుకెళ్లారు. చాలామంది అనుభవజ్ఞులైన అధికారులు సంయమనం పాటించాలని, అవసరమైతే ప్రస్తుతానికి ఒక అడుగు వెనక్కి వేయాలని సలహా ఇచ్చారు. మెట్రోలను మూసివేశారు. సరిహద్దుల్లో రాష్ట్ర పోలీసులు తనిఖీలను ముమ్మరం చేసినప్పటికీ, శనివారం ఉదయం ప్రజల ప్రవాహం ఆగకుండా కొనసాగింది.

మరోవైపు, చర్చల కోసం ప్రధాని నియమించిన ఇద్దరు మంత్రులకు సిజెపి యువ బృందం చాలా కఠినంగా అనిపించింది. వారు తమ డిమాండ్లన్నింటినీ, ముఖ్యంగా ధర్మేంద్ర ప్రధాన్‌ రాజీనామాను పట్టుబట్టారు. మోదీ ప్రభుత్వానికి మరో మార్గం లేకుండా పోయింది. అదే విధంగా, నిరసనకారులపై చర్యలు తీసుకున్నందుకు, హోం మంత్రి అమిత్‌ షా ప్రత్యక్ష నియంత్రణలో ఉన్న ఢిల్లీ పోలీసులపై కూడా శుక్ర, గురువారాల్లో తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తమైంది. 2024 జులై/ఆగస్టు నాటి ఢాకా మాదిరిగానే ఢిల్లీ కూడా పయనిస్తోందని, ఎంత మూల్యం చెల్లించాల్సి వచ్చినా నిరసనలను ముగించడానికి ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకోవాల్సిందేనని ప్రభుత్వ శ్రేయోభిలాషులు కొందరు హెచ్చరించారు. అప్పుడే, చర్చలు ప్రారంభించి వారి డిమాండ్లకు అంగీకరించమని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తన మంత్రుల బృందానికి పచ్చజెండా ఊపారు. నరేంద్ర మోదీ గత పన్నెండేళ్ల పాలనలో, ఈ శనివారం నాటి నిర్ణయం ప్రస్తుత నిరంకుశ ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఒక నిజమైన వెనుకంజ.

జంతర్‌ మంతర్‌ నిరసనల నుండి మనం నేర్చుకోవాల్సిన పాఠాలు ఏమిటి? మొదటిగా, ఈ నిరసనలు కేవలం నీట్‌ పరీక్షా పత్రాల లీకేజీపై ఆగ్రహం మాత్రమే కాదు, ప్రజల ఈ ఆవేశం మొత్తం దేశ రాజకీయ వాతావరణానికి సంబంధించినది. విద్యావంతులకు ఉద్యోగ అవకాశాలు తక్కువగా ఉండటం, మైనారిటీలను ద్వితీయ శ్రేణి పౌరులుగా చూడటం, ఎన్నికల్లో గెలవడానికి అధికార పార్టీ అన్ని వ్యవస్థలను వినియోగించుకోవడం వంటివి దీనికి కారణాలు. రాజకీయ అవినీతి ఏ స్థాయికి చేరిందంటే, ప్రతిపక్ష పార్టీలు చీల్చబడుతున్నాయి, ఫిరాయింపుదారులు బహిరంగంగానే ఆర్థిక లావాదేవీల గురించి మాట్లాడుతున్నారు. ఇది ‘ఎలక్టోరల్‌ ఆటోక్రసీ’ (ఎన్నికల ద్వారా నడిచే నిరంకుశ పాలన) తప్ప మరొకటి కాదు.

అయినప్పటికీ, ప్రధానమంత్రి నియంత్రణ కోల్పోయారని దీని అర్థం కాదు. ఆయన పూర్తి నియంత్రణ కలిగి ఉన్నారు. గత సంఘటనలు నిరూపించినట్లుగా, సరిదిద్దే చర్యలు తీసుకుని మరింత బలంగా నిలబడే అసాధారణ సామర్థ్యం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి ఉంది. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బిజెపి ఎదుర్కొన్న ఘోర పరాజయం తర్వాత ఆయన ఇదే చేసి చూపించారు. బిజెపి మరింత పతనం అవుతుందని అందరూ భావిస్తున్న తరుణంలో, ప్రధాని, ఆయన బృందం ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ నాయకత్వ సహకారంతో ఆ తర్వాత జరిగిన అన్ని రాష్ట్ర శాసనసభల ఎన్నికల్లోనూ విజయం సాధించారు. ముఖ్యంగా బెంగాల్‌ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మమతా బెనర్జీని ఓడించి 207 సీట్లు గెలుచుకోవడం ద్వారా చరిత్ర సృష్టించారు. నిజమే, అనేక ఓట్ల లెక్కింపు కేంద్రాల్లో పెద్ద ఎత్తున అక్రమాలు జరిగాయి. కానీ, ఆ సీట్లను పక్కన పెట్టినప్పటికీ, బిజెపి గెలిచే అవకాశం ఉంది. బెంగాల్‌లో స్థానిక స్థాయిలో బిజెపి బృందం, ఆర్‌ఎస్‌ఎస్‌ కార్యకర్తలు చేసిన నిరంతర కృషి ఫలితమే ఆ విజయం.

పరీక్షా విధానంలో సంస్కరణల కోసం నందన్‌ నీలేకని నేతృత్వంలో ఒక టాస్క్‌ఫోర్స్‌ను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రకటించడం ద్వారా ప్రధాని ఇప్పటికే సరిదిద్దే చర్యలు చేపట్టారు. కేంద్రం అంగీకరించిన డిమాండ్ల అమలు తీరును తెలియజేయడానికి సిజెపి బృందంతో నిరంతరం సంప్రదింపులు జరపాలని పీఎంఓ నిర్ణయించింది. పరిస్థితిని సమీక్షించడానికి ఇరు పక్షాలు నెల తర్వాత సమావేశం కానున్నాయి. ప్రధాని పర్యవేక్షణలో పీఎంఓ ఈ ప్రక్రియను పర్యవేక్షిస్తోంది. విద్యార్థులు, యువతలో ఉన్న అసంతృప్తిని తొలగించడానికి మోదీ ప్రభుత్వం ఇప్పుడు అన్ని చర్యలు తీసుకుంటోంది. రాబోయే నెల రోజుల్లో సిజెపి కొత్తగా ఎలాంటి నిరసనలు చేపట్టకపోవచ్చు.

ఇక ప్రతిపక్షాల విషయానికొస్తే, రాబోయే రాష్ట్ర శాసనసభ ఎన్నికల్లో, చివరిగా 2029 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో బిజెపిని ఎదుర్కోవడానికి జంతర్‌ మంతర్‌ ఉద్యమం నుండి అవి ఏ విధంగా రాజకీయ ప్రయోజనాన్ని పొందగలవు? నిరసనలో పాల్గొన్న యువత ప్రత్యక్ష రాజకీయాల్లోకి వస్తే బాగుంటుందని సిజెపి ప్రధాన నాయకుడు సౌరవ్‌ దాస్‌ శనివారం లండన్‌కు చెందిన ‘ది గార్డియన్‌’ పత్రికకు ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొన్నారు. ‘ప్రస్తుతం రాజకీయాలు మా తరాన్ని అర్థం చేసుకోని అంకుల్‌లు, ఆంటీల ఆధిపత్యంలో ఉన్నాయి. కాబట్టి, మరింత మంది యువత రాజకీయాల్లోకి రావాలని మేము కోరుకుంటున్నాము’ అని ఆయన అన్నారు. దీనికి సమాధానం రాజకీయంగానే ఉండాలని ఆయన అంగీకరించారు.

అదే ప్రధాన సమస్య. సిజెపి సభ్యులు, నిరసనకారులకు, ఇండి కూటమి భాగస్వామ్య పార్టీలకు మధ్య సంపూర్ణ సమన్వయం ఉండేలా ఆ బ్లాక్‌ చూడాలి. వారిలో చాలామంది బిజెపి వ్యతిరేక ఉద్యమం నుంచి వచ్చినవారే. జంతర్‌ మంతర్‌ నిరసనల సమయంలో, మూడు వామపక్ష పార్టీలైన సీపీఐ, సీపీఐ(ఎం), సీపీఐ(ఎంఎల్‌)-లిబరేషన్‌ తమ విద్యార్థి సంఘాల శిబిరాలను ఏర్పాటు చేసి అవిశ్రాంతంగా పనిచేశాయి. వామపక్ష కార్యకర్తలు నిరసనకారులతో మమేకమై వారితో అభిప్రాయాలను పంచుకున్నారు. నిరసనకారులు కూడా ప్రస్తావిస్తున్న ప్రధాన సమస్యల ఆధారంగా, వారు విస్తృత బిజెపి వ్యతిరేక ఉద్యమంలో భాగం కావచ్చు. వామపక్ష పార్టీలు, జెన్‌ జీ మధ్య ఈ సహకారాన్ని విస్తరించేందుకు మంచి అవకాశం ఉంది. కాంగ్రెస్‌ నాయకుడు రాహుల్‌ గాంధీకి యువ నాయకుడిగా ఆకర్షణ ఉంది. ఈ బృందంతో దీర్ఘకాలిక సహకారాన్ని నిర్మించుకోవడానికి ఆయన దానిని సద్వినియోగం చేసుకోవచ్చు. దీనికి సహనం, పట్టువిడవని శ్రమ అవసరం.

భాగస్వామ్య పార్టీలలో చీలికలతో దెబ్బతిన్న ఇండియా బ్లాక్‌, జెన్‌ జీ, పౌర సమాజాలలో కొత్త మిత్రుల కోసం వెతకాలి. వారు దాని కోసం దీర్ఘకాలిక ప్రాతిపదికన కృషి చేయాలి. అప్పుడే, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నేతృత్వంలో ప్రస్తుతం అప్రతిహత శక్తిగా ఉన్న బిజెపిని ఎదుర్కోవడం సాధ్యమవుతుంది.