వేగం సరే.. స్పష్టత సంగతేంటి!

ఫిరోజ్‌ ఖాన్‌.

దేశ రాజకీయాల్లో ప్రస్తుతం ఒక కీలక దశ కనిపిస్తోంది. ప్రభుత్వాలు నిర్ణయాలు తీసుకుంటున్నాయి. పార్టీలు చర్యలు చేపడుతున్నాయి. ప్రతిపక్షాలు ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతున్నాయి. ప్రజలు నిరసనలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అవసరమైన సందర్భాల్లో న్యాయస్థానాలు స్పందిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామాల మధ్య ఒక ప్రశ్న కీలకంగా నిలుస్తోంది. అధికార పరిధి లో తీసుకున్న నిర్ణయానికి కారణం ఎంత స్పష్టంగా ఉంది? ప్రక్రియ ఎంత పారదర్శకంగా సాగింది? తెలంగాణలో కొండా సురేఖను మంత్రివర్గం నుంచి తొలగించిన పరిణామం ఈ ప్రశ్నను మరింత ముందుకు తెచ్చింది. కాంగ్రెస్‌ నాయక త్వం దీనిని పార్టీ క్రమశిక్షణకు సంబంధించిన నిర్ణయంగా వివరించింది. ఆమె మాత్రం తనపై తీసుకున్న నిర్ణయం, దాని ప్రక్రియపై అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేశారు. ఎవరి వాదన సరైందో తేల్చడం కంటే, అధికారిక నిర్ణయాలకు స్పష్టమైన కారణం, నిబంధనలకు అనుగుణమైన ప్రక్రియ, సందేహాలకు సరైన వివరణ ఉండటమే ప్రజాస్వామ్య విశ్వసనీయతకు ముఖ్యమైన ప్రమాణం. అధికారానికి నిర్ణయం తీసుకునే పరిధి ఉంటుంది. దానిపై ప్రశ్నలు రావడం కూడా ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియలో సహజ భాగమే. కారణాలను స్పష్టంగా వివరించగలిగినప్పుడే నిర్ణయంపై ప్రజా విశ్వాసం మరింత బలపడుతుంది.
ఓటు ఎవరిది?.. తుది మాట ఎవరిది?
దేశవ్యాప్తంగా ఓటర్ల జాబితాల ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ పై కొనసాగుతున్న చర్చ కూడా బాధ్యత, పారదర్శకత అవసరాన్ని గుర్తుచేస్తోంది. ఎన్నికల జాబితాను శుద్ధి చేయడం, అర్హులైన పౌరులను చేర్చడం, చట్టప్రకారం అనర్హులైన పేర్లను తొలగించడం, ఎన్నికల నిర్వహణలో భాగమే. ఎన్నికల సంఘం ఈ ప్రక్రియ ఉద్దేశాన్ని అర్హులైన ఓటరుకు అవకాశం కల్పించడం, జాబితాల ఖచ్చితత్వాన్ని మెరుగుపరచడంగా వివరిస్తోంది. అయితే పేరు నమోదు, తొలగింపు, అభ్యంత రం, సవరణ వంటి అంశాల్లో స్పష్టమైన విధానాలు, సులభమైన పరిష్కార మార్గాలు ఉండటం ప్రజల విశ్వాసానికి అత్యంత అవసరం. నియోజకవర్గాల పునర్విభజనపై దేశవ్యాప్తంగా రాజకీయ, రాజ్యాంగ చర్చ కొనసాగుతోంది. జనాభా, ప్రాతినిధ్యం, రాష్ట్రాల ప్రయోజనాలు, సమాఖ్య సమతుల్యత వంటి అంశాలపై భిన్నాభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. చర్చ కేవలం సీట్ల సంఖ్య గురించే కాదు. భారత సమాఖ్య వ్యవస్థలో భవిష్యత్‌ రాజకీయ ప్రాతినిధ్యం ఏ సూత్రాలపై నిర్మితమవుతుంది అన్న విస్తృత ప్రశ్న కూడా ఇందులో ఉంది. ఓటరుకు తన హక్కుపై నమ్మకం కలిగించే ప్రక్రియ మాత్రం స్పష్టంగా, పారదర్శకంగా ఉండాలి.
యువత రోడ్డెక్కింది.. వ్యవస్థ కదిలిందా?
యువత రోడ్డెక్కిందా అన్నదానికంటే, యువతకు వ్యవస్థ పై నమ్మకం ఎందుకు తగ్గుతోంది అన్నదే అసలు ప్రశ్న. విద్య, నియామకాలు, ఉపాధి వంటి కీలక రంగాల్లో పారదర్శకతపై సందేహాలు వ్యక్తమైనప్పుడు ప్రజా అసంతృప్తి నిరసన రూపం దాల్చే అవకాశం ఉంటుంది. జులై 20 నుంచి 25 వరకు జరిగిన విద్యార్థుల ఆందోళనలకు సంబంధించిన ఎఫ్‌ఐఆర్‌లను ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో రద్దు చేస్తూ సుప్రీంకోర్టు రాజ్యాంగంలోని 142వ అధికరణం కింద ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఢిల్లీ పోలీసుల దరఖాస్తులో పేర్కొన్న 2,873 మందికి సంబంధించిన ఒక ఎఫ్‌ఐఆర్‌పై చట్టప్రకారం ముందుకు వెళ్లేందుకు అవకా శం ఇచ్చింది. ఈ నిర్ణయం ప్రత్యేక పరిస్థితుల ఆధారంగానే తీసుకున్నదని, సాధారణ పూర్వనిదర్శనంగా పరిగణించరాద ని కోర్టు స్పష్టం చేసింది. అసలు ప్రశ్న న్యాయస్థానం జోక్యం చేసుకుందా అన్నది కాదు. ఇలాంటి పరిస్థితి తలెత్తేంతవరకు వ్యవస్థ ఎందుకు వేచి చూడాల్సి వచ్చింది అన్నదే. నిర్ణయాల కు ముందే స్పష్టత, ప్రక్రియలో పారదర్శకత, ఫిర్యాదులకు నమ్మదగిన పరిష్కారం, తప్పిదం నిర్ధారితమైతే చట్టప్రకారం బాధ్యత వహించే వ్యవస్థ ఉంటే ప్రజా విశ్వాసం బలపడుతుంది. న్యాయపరమైన జోక్యం ఒక సందర్భానికి పరిష్కారం చూపవచ్చు. కానీ అదే పరిస్థితి మళ్లీ తలెత్తకుండా విశ్వాసాన్ని ముందుగానే నిర్మించడమే సమర్థ పాలనకు అసలు అర్థం.
కారణం స్పష్టమైతే.. విశ్వాసం బలపడుతుంది
ఒక రాష్ట్రంలోని రాజకీయ నిర్ణయం నుంచి ఓటర్ల జాబితాల సవరణ వరకు, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన నుంచి యువత ఆందోళనల వరకు కనిపించే పరిణామాలను విడివిడిగా చూడటం కంటే వాటి వెనుక ఉన్న ప్రజాస్వామ్య బాధ్యతను చూడాలి. అధికార పరిధిలో నిర్ణయం తీసుకోవడం సహజమే. కానీ దానికి కారణం స్పష్టంగా ఉందా? ప్రక్రియ నిబంధనలకు అనుగుణంగా, పారదర్శకంగా సాగిందా? అవసరమైన చోట ప్రభావితుల అభిప్రాయాలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నారా? అభ్యంతరాలకు పరిష్కారం చూపే మార్గం అందుబాటులో ఉందా? అన్నదే ప్రజాస్వామ్య నాణ్యతను నిర్ణయిస్తుంది. కీలక నిర్ణయాలకు స్పష్టమైన కారణం, పారదర్శకమైన ప్రక్రియ, సమర్థవంతమైన పరిష్కార మార్గం, తప్పిదం నిర్ధారితమైతే చట్టప్రకారం బాధ్యత అవసరం. భిన్నాభిప్రాయాలు సహజమే. వాటిని వినడం, పరిశీలించడం, అవసరమైతే సరిదిద్దడం ద్వారా వ్యవస్థపై నమ్మకం మరింత బలపడుతుంది. అధికారం నిర్ణయం తీసుకోగలదు. ప్రజాస్వామ్యం మాత్రం దాని వెనుక ఉన్న కారణాన్ని, అనుసరించిన ప్రక్రియ ను, కనిపించే ఫలితాలను ప్రశ్నిస్తుంది. ప్రజలు కోరేది ఒక్కటే.. నిర్ణయం ఏదైనా కావచ్చు. కానీ కారణం స్పష్టంగా ఉండాలి, ప్రక్రియ నిబంధనలకు అనుగుణంగా ఉండాలి, సందేహాలకు సరైన వివరణ ఉండాలి.