Hormuz Crisis: హార్ముజ్పై హైటెన్షన్..అసలేం జరుగుతోంది.. ఎవరి ఆధిపత్యంలో జలసంధి ఉంది..
Strait of Hormuz: హోర్ముజ్ జలసంధిని తెరవాలంటే ఇరాన్తో ట్రంప్ రాజీ పడాల్సిందే
Hormuz Crisis: ప్రపంచ ఇంధన, సముద్ర వాణిజ్యానికి అత్యంత కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి విషయంలో అమెరికా, ఇరాన్ మధ్య ఉద్రిక్తతలు మరోసారి తీవ్రరూపం దాల్చాయి. జలసంధిపై అమెరికాకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందని అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ ప్రకటించగా.. ఇరాన్ మాత్రం ఆ వాదనను తీవ్రంగా ఖండించింది. అమెరికా తమపై విధించిన చర్యలు, ఆంక్షలు, సైనిక ఒత్తిడిని ఉపసంహరించుకునే వరకు హార్ముజ్ను సాధారణ వాణిజ్య రాకపోకలకు పూర్తిగా తెరవబోమని ఇరాన్ స్పష్టం చేసింది. ఈ పరిణామంతో ఇప్పటికే ప్రపంచ చమురు సరఫరాపై ఆందోళనలు నెలకొన్నాయి. ముఖ్యంగా హార్ముజ్ గుండా ప్రయాణించే నౌకల సంఖ్య భారీగా తగ్గిపోవడం పరిస్థితి తీవ్రతను తెలియజేస్తోంది.
అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్ హార్ముజ్ జలసంధిపై అమెరికాకు పూర్తి నియంత్రణ ఉందని ప్రకటించారు. అమెరికా నౌకాదళం జలసంధిలోని పరిస్థితులను అదుపులోకి తెచ్చిందని, సముద్ర మార్గాన్ని సురక్షితంగా ఉంచగల సామర్థ్యం తమకు ఉందని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే ఇరాన్ మాత్రం ట్రంప్ వ్యాఖ్యలను అంగీకరించలేదు. హార్ముజ్ పరిస్థితి కేవలం ఒక దేశాధినేత సోషల్ మీడియా ప్రకటనతో మారిపోదని.. తమ డిమాండ్లు నెరవేరే వరకు పూర్తి స్థాయిలో రాకపోకలను పునరుద్ధరించే ప్రశ్నే లేదని ఇరాన్ వర్గాలు స్పష్టం చేశాయి.
అమెరికా హార్ముజ్పై నియంత్రణ ఉందని చెబుతున్నప్పటికీ.. సముద్ర రవాణా గణాంకాలు మాత్రం మరో చిత్రాన్ని చూపిస్తున్నాయి. యుద్ధానికి ముందు హార్ముజ్ గుండా రోజుకు సగటున సుమారు 130 వాణిజ్య నౌకలు, చమురు ట్యాంకర్లు ప్రయాణించేవని షిప్పింగ్ డేటా సూచిస్తోంది. ప్రస్తుతం ఈ సంఖ్య ఒక అంకె స్థాయికి పడిపోయిన రోజులు కూడా ఉన్నాయి. తాజా ట్రాకింగ్ సమాచారం ప్రకారం కొన్ని రోజుల్లో కేవలం 8 నౌకలు మాత్రమే జలసంధిని దాటాయి.
అంటే సాధారణ రాకపోకలతో పోలిస్తే నౌకల రాకపోకలు దాదాపు 90 శాతం వరకు తగ్గిపోయిన పరిస్థితి కనిపిస్తోంది. ఇది కేవలం ఒక సముద్ర మార్గంలో ట్రాఫిక్ తగ్గడం మాత్రమే కాదు. ప్రపంచ చమురు సరఫరా వ్యవస్థపై దీని ప్రభావం పడే అవకాశం ఉండటంతో ఇంధన మార్కెట్లు కూడా ఈ పరిణామాలను నిశితంగా గమనిస్తున్నాయి.
హార్ముజ్ను సాధారణ వాణిజ్య రాకపోకలకు పూర్తిగా తెరవాలంటే అమెరికా పలు షరతులను అంగీకరించాలని ఇరాన్ డిమాండ్ చేస్తోంది.
ప్రధానంగా..
- అమెరికా విధించిన నావికా దిగ్బంధాన్ని ఎత్తివేయాలి.
- ఇరాన్పై ఉన్న ఆర్థిక ఆంక్షలను సడలించాలి.
- ఇరాన్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాల నుంచి అమెరికా సైనిక ఉనికిని తగ్గించాలి.
- యుద్ధం వల్ల జరిగిన నష్టాలకు పరిహారం చెల్లించాలి.
- ఇరాన్కు చెందిన విదేశీ ఆస్తులపై ఉన్న ఆంక్షలను సడలించాలి.
- ఇరాన్, దాని మిత్రదేశాలపై సైనిక చర్యలను నిలిపివేయాలి.
ఇరాన్ సుప్రీం నేషనల్ సెక్యూరిటీ కౌన్సిల్కు చెందిన ఉన్నతాధికారి మహమ్మద్ బఘేర్ జోల్ఘద్ర్ ఈ డిమాండ్లను వెల్లడించారు. ఈ డిమాండ్లలో కొన్ని అమెరికాకు అంగీకరించడం అత్యంత క్లిష్టంగా మారే అవకాశముంది. దీంతో హార్ముజ్ సమస్యకు తక్షణ పరిష్కారం లభిస్తుందా? అన్నది అనుమానంగా మారింది.
హార్ముజ్ జలసంధి ప్రపంచ ఇంధన వాణిజ్యానికి అత్యంత వ్యూహాత్మకమైన సముద్ర మార్గాల్లో ఒకటి. పర్షియన్ గల్ఫ్ ప్రాంతంలోని ప్రధాన చమురు ఉత్పత్తి దేశాల నుంచి ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రాంతాలకు ఇంధనం తరలించడంలో ఈ మార్గం కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. అందుకే హార్ముజ్లో నౌకల రాకపోకలు సాధారణ స్థాయికి తగ్గకపోతే.. దాని ప్రభావం కేవలం అమెరికా, ఇరాన్కే పరిమితం కాదు. ఆసియా, యూరప్ సహా ప్రపంచంలోని అనేక దేశాల ఇంధన మార్కెట్లపై ప్రభావం పడే అవకాశం ఉంది.
అమెరికాతో జరుగుతున్న ఘర్షణలో ఇరాన్ ప్రధానంగా నిరోధక శక్తి (Deterrence)ను పెంచుకోవడంపైనే దృష్టి పెట్టినట్లు ఇరాన్ రివల్యూషనరీ గార్డ్కు చెందిన సీనియర్ సలహాదారు మొహమ్మద్ రెజా నఖ్దీ వ్యాఖ్యల ద్వారా తెలుస్తోంది. అమెరికా తన సైనిక లక్ష్యాలను తరచూ మార్చుకుంటోందని ఆయన విమర్శించారు. యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత అమెరికా వైపు నుంచి హార్ముజ్ను తెరవడం, ఇరాన్పై ఒత్తిడి పెంచడం వంటి లక్ష్యాలు మారుతూ వస్తున్నాయని ఆయన ఆరోపించారు. ఇరాన్ మాత్రం దీర్ఘకాలికంగా తమపై మళ్లీ దాడి చేయడానికి ఏ దేశమైనా ముందుకు రాకుండా చేసే స్థాయిలో నిరోధక సామర్థ్యాన్ని నిర్మించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుందని ఆయన పేర్కొన్నారు.
అమెరికాతో జరుగుతున్న ఘర్షణను త్వరగా ముగించడానికి బదులుగా.. అవసరమైతే దీర్ఘకాలం కొనసాగించే వ్యూహాన్ని ఇరాన్ పరిశీలిస్తోందన్న సంకేతాలు కూడా నఖ్దీ వ్యాఖ్యల్లో కనిపించాయి. అమెరికాపై ఒత్తిడి పెంచడం ద్వారా భవిష్యత్తులో ఇరాన్పై దాడి చేయాలనుకునే దేశాలకు భారీ మూల్యం చెల్లించుకోవాల్సి వస్తుందనే సందేశాన్ని ఇవ్వాలన్నదే తమ వ్యూహమని ఆయన పేర్కొన్నారు. అయితే ఆయన చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు తీవ్రంగా ఉండటంతో ప్రాంతీయ ఉద్రిక్తతలు మరింత పెరిగే ప్రమాదంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
అమెరికా సైన్యం బలహీనపడింది’.. ఇరాన్ సంచలన వ్యాఖ్యలు:
అమెరికా సైనిక సామర్థ్యంపై కూడా నఖ్దీ తీవ్ర విమర్శలు చేశారు. తమ అంచనాల కంటే అమెరికా సైన్యం బలహీనంగా కనిపిస్తోందని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు. యుద్ధంలో అమెరికా స్పష్టమైన లక్ష్యాన్ని నిర్ణయించుకోలేకపోతోందని, తరచూ వ్యూహాలను మార్చుకుంటోందని ఆయన ఆరోపించారు. అయితే ఇవి ఇరాన్ సీనియర్ సైనిక అధికారి చేసిన వ్యాఖ్యలు మాత్రమే. అమెరికా సైనిక సామర్థ్యంపై స్వతంత్రంగా నిర్ధారించిన అంచనాలుగా వీటిని పరిగణించలేం.
అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య అసలు పోరు ఏమిటి?
హార్ముజ్ వివాదాన్ని కేవలం ఒక సముద్ర మార్గం విషయంలో ఇరు దేశాల మధ్య ఏర్పడిన గొడవగా చూడటం సరిపోదు.
దీని వెనుక అనేక అంశాలు ఉన్నాయి.
సైనిక ఆధిపత్యం..
చమురు సరఫరా..
ఆర్థిక ఆంక్షలు..
ఇరాన్ ప్రాంతీయ ప్రభావం..
అమెరికా సైనిక ఉనికి..
భవిష్యత్ భద్రతా హామీలు..
ఇవన్నీ ఒకదానితో ఒకటి ముడిపడి ఉన్నాయి.
అందుకే హార్ముజ్ను తిరిగి పూర్తిగా తెరవడం కోసం కేవలం నౌకల రాకపోకలపై ఒప్పందం చేసుకోవడం సరిపోదని పరిస్థితులు సూచిస్తున్నాయి.
ప్రపంచ చమురు మార్కెట్కు పెను సవాలేనా?
హార్ముజ్లో రాకపోకలు సాధారణ స్థాయికి చేరకపోతే ప్రపంచ చమురు సరఫరా వ్యవస్థపై ఒత్తిడి పెరగవచ్చు. నౌకల రాకపోకలు ఇప్పటికే భారీగా తగ్గిన నేపథ్యంలో ఇంధన రవాణా వ్యయాలు, బీమా ఖర్చులు, ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గాలపై ఆధారపడటం వంటి అంశాలు కూడా పెరుగుతాయి. దీని ప్రభావం చివరకు పెట్రోల్, డీజిల్, విమాన ఇంధనం, పారిశ్రామిక ఉత్పత్తుల ధరలపై పరోక్షంగా పడే అవకాశం ఉంది. ప్రత్యేకంగా ఆసియా దేశాలు ఈ పరిణామాలను అత్యంత జాగ్రత్తగా గమనిస్తున్నాయి.
చర్చలకే పరిష్కారం?
ప్రస్తుతం ఇరు దేశాలు తమ తమ వైఖరిపై గట్టిగా నిలబడుతున్నాయి. అమెరికా హార్ముజ్పై తన నియంత్రణను ప్రస్తావిస్తుండగా.. ఇరాన్ మాత్రం తమ షరతులు నెరవేరే వరకు సాధారణ రాకపోకలకు పూర్తిగా మార్గం కల్పించబోమని చెబుతోంది. ఈ నేపథ్యంలో దౌత్యపరమైన చర్చలే పరిస్థితిని సాధారణ స్థితికి తీసుకురావడానికి ప్రధాన మార్గంగా కనిపిస్తున్నాయి. కానీ ఇరు దేశాల డిమాండ్లు పరస్పరం విరుద్ధంగా ఉండటంతో ఒప్పందం కుదరడం అంత సులభం కాదు.
చివరికి ఎవరి మాట నెగ్గుతుంది?
హార్ముజ్పై పూర్తి నియంత్రణ మాదే అని అమెరికా అంటోంది.మా షరతులు నెరవేరే వరకు పూర్తిగా తెరవం అని ఇరాన్ చెబుతోంది. కానీ ఈ మాటల యుద్ధానికి మించి సముద్రంలో కనిపిస్తున్న అసలు చిత్రం మాత్రం ఒకటే. హార్ముజ్ గుండా నౌకల రాకపోకలు సాధారణ స్థాయితో పోలిస్తే తీవ్రంగా క్షీణించాయి. అందుకే ఇప్పుడు ప్రపంచం మొత్తం ఒకే ప్రశ్నకు సమాధానం కోసం ఎదురుచూస్తోంది.. హార్ముజ్ మళ్లీ పూర్తిస్థాయిలో తెరుచుకుంటుందా? లేక అమెరికా-ఇరాన్ మధ్య ఈ ప్రతిష్ఠంభన మరింత కాలం కొనసాగి ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ను కొత్త సంక్షోభంలోకి నెడుతుందా?
- Parliament Monsoon Session: వందేమాతర గేయంతో ముగిసిన లోక్సభ వర్షాకాల సమావేశాలు.. నిరవధిక వాయిదా
- Hormuz Crisis: హార్ముజ్పై హైటెన్షన్..అసలేం జరుగుతోంది.. ఎవరి ఆధిపత్యంలో జలసంధి ఉంది..
- అమిత్ షా విచిత్ర విన్యాసాలు… చర్చకు సిద్ధమంటారు… సభకు మాత్రం రారు..
- నేరం నిరూపణకు ముందే శిక్ష ఎందుకు?
- పాలిమర్ నోట్లు… భారత కరెన్సీ మరో మలుపు
సంబంధిత వార్తలు
