సిరియా మాజీ అధ్య‌క్షుడికి మ‌ర‌ణ‌శిక్ష ఖ‌రారు.. బష‌ర్ అల్ అస‌ద్‌‌ను రష్యా అప్పగిస్తుందా..

Prajapaksham 11 Aug 2026 1 నిమిషాల పఠనం ప్రపంచం

Putin and Bashar al-Assad

సిరియా అంతర్యుద్ధం సమయంలో బషర్ అల్-అసద్‌ .. అమాయక ప్రజలపై భయంకరమైన యుద్ధ నేరాలు, మానవత్వానికి వ్యతిరేక నేరాలకు పాల్పడినట్లు దోషిగా నిర్ధారిస్తూ సిరియా కోర్టు చారిత్రాత్మక తీర్పును వెలువరించింది. పదవీచ్యుతుడైన మాజీ నియంత బషర్ అల్-అసద్‌కు కోర్టు ఆయన గైర్హాజరీలో (In absentia) మరణశిక్ష విధిస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసింది. డిసెంబర్ 2024లో అహ్మద్ అల్-షరా నేతృత్వంలోని తిరుగుబాటు బలగాల ధాటికి ఐదు దశాబ్దాల అసద్ కుటుంబ పాలన కూలిపోవడంతో.. అసద్ తన కుటుంబంతో కలిసి మాస్కో (రష్యా)కు పారిపోయిన సంగతి తెలిసిందే.

సిరియా తిరుగుబాటుకు జన్మస్థలంగా భావించే దేరా ప్రావిన్స్ మాజీ భద్రతాధిపతి, అసద్ బంధువు అతేఫ్ నజీబ్‌కు కూడా కోర్టు మరణశిక్ష విధించింది. జైలు దుస్తులు ధరించిన నజీబ్‌ను నేరుగా కోర్టు గదిలోని బోనులో హాజరుపరిచి న్యాయమూర్తి తీర్పును చదివి వినిపించారు.

2011 మార్చిలో ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా గ్రాఫిటీ రాశారనే నెపంతో చిన్న పిల్లలను నిర్బంధించి దేరాలో తీవ్ర చిత్రహింసలకు గురిచేయడంతో దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు ఉవ్వెత్తున లేచాయి. ఈ నిరసనలను భద్రతా దళాలు దారుణంగా అణచివేయడంతో అది కాస్తా భయంకర అంతర్యుద్ధంగా మారి లక్షలాది మంది ప్రాణాలను బలిగొంది. 15 ఏళ్లలోపు పిల్లలను ఉద్దేశపూర్వకంగా చంపడం, మరణానికి దారితీసే చిత్రహింసలకు పాల్పడటం వంటి నేరాల్లో నజీబ్‌ను దోషిగా తేల్చారు.

బషర్ అల్-అసద్ తమ్ముడు, సైన్యంలోని అత్యంత శక్తివంతమైన 4వ విభాగ నాయకుడు మహెర్ అల్-అసద్‌తో పాటు మాజీ రక్షణ మంత్రి ఫహద్ అల్-ఫ్రీజ్, ఆరుగురు ఉన్నతాధికారులకు కూడా వారి గైర్హాజరీలోనే మరణశిక్షలు ఖరారయ్యాయి. అసద్ పాలన కూలిపోయిన వెంటనే వీరంతా రష్యాకు పారిపోయారు.

ఈ కేసులో ప్రాసిక్యూటర్, బాధితురాలైన నౌహా అల్-మస్రీ ఈ తీర్పుపై భావోద్వేగానికి లోనయ్యారు. 2011 మార్చి దేరా మారణకాండలో ఆమె తన సోదరుడిని కోల్పోయారు. మా రక్తం చిందించి, మమ్మల్ని చిత్రహింసలకు గురిచేసిన వారిపై ఈ చారిత్రాత్మక తీర్పు రావడం కోసం 15 ఏళ్లుగా ఎదురుచూస్తున్నాం. కొత్త సిరియాలో ఇకపై ఎవరూ నేరం చేసి శిక్ష తప్పించుకోలేరని బీబీసీకి తెలిపారు.

అసద్‌ను, అతని సోదరుడు మహెర్‌ను రష్యా ప్రభుత్వం సిరియాకు అప్పగిస్తుందా లేదా అనేది ఇంకా స్పష్టత రాలేదు. అయితే, ఈ విచారణ ద్వారా బాధితులకు న్యాయం చేకూర్చే దిశగా సిరియా తాత్కాలిక ప్రభుత్వం బలమైన అడుగులు వేసిందని భావిస్తున్నారు.

2024 డిసెంబర్‌లో బషర్ అల్-అసద్ పాలన కూలిపోవడానికి దారితీసిన కీలక పరిణామాలు:

ఐదు దశాబ్దాలకు పైగా సిరియాను శాసించిన అసద్ కుటుంబ పాలన 2024 డిసెంబర్‌లో కేవలం 11 రోజుల వ్యవధిలోనే కుప్పకూలిపోయింది. 2011 నుండి సాగుతున్న రక్తసిక్తమైన అంతర్యుద్ధం చివరకు ఊహించని వేగంతో ఒక ముగింపునకు వచ్చింది. ఈ చారిత్రాత్మక మార్పుకు దారితీసిన ప్రధాన పరిణామాలు:

తిరుగుబాటు దళాల వ్యూహాత్మక కలయిక (‘దెబ్బమీద దెబ్బ’ మెరుపు దాడి):

తిరుగుబాటు దళాల కూటమి హయాత్ తహ్రీర్ అల్-షామ్ (HTS)** నేతృత్వంలో ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్ పేరుతో 2024 నవంబర్ చివర్లో ఒక అనుహ్యమైన, అత్యంత ప్రణాళికాబద్ధమైన మెరుపు దాడిని ప్రారంభించింది. గతంలో వేర్వేరుగా ఉన్న వివిధ తిరుగుబాటు వర్గాలు ఈ సమయంలో ఒకే తాటిపైకి వచ్చి డ్రోన్ సాంకేతికతను, ఆధునిక యుద్ధ వ్యూహాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాయి.

ప్రాంతీయ మద్దతుదారులు బలహీనపడటం:

అసద్ పాలన ఇన్నాళ్లూ నిలబడటానికి ప్రధాన కారణమైన రష్యా, ఇరాన్, హిజ్బుల్లా బలగాలు.. 2024 నాటికి తీవ్ర ప్రతికూల పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నాయి. రష్యా.. ఉక్రెయిన్ పోరాటంలో నిమగ్నమై ఉండటంతో సిరియాలో అసద్‌కు వైమానిక మద్దతును పూర్తిస్థాయిలో అందించలేకపోయింది. ఇజ్రాయెల్‌తో జరిగిన ఘర్షణల్లో హిజ్బుల్లా అగ్ర నాయకత్వం తుడిచిపెట్టుకుపోవడం, ఇరాన్ సైనిక స్థావరాలు దెబ్బతినడంతో అసద్‌ను కాపాడేందుకు అవి బలగాలను పంపలేకపోయాయి.

సిరియన్ సైన్యంలో నిరాసక్తత, పతనం:

సుదీర్ఘ కాలంగా సాగుతున్న యుద్ధం, జీతాలు అందకపోవడం, ఆర్థిక వ్యవస్థ చిన్నభిన్నం కావడంతో అసద్ ఆధీనంలో ఉన్న ప్రభుత్వ సైనికుల్లో పోరాడే పట్టుదల నశించింది. తిరుగుబాటు దళాలు ముందంజ వేస్తున్న కొద్దీ సైనికులు ఆయుధాలను వదిలేసి పారిపోవడం లేదా లొంగిపోవడం వేగంగా జరిగింది.

నవంబర్ 27, 2024: మెరుపు దాడి ప్రారంభం:
హయాత్ తహ్రీర్ అల్-షామ్ (HTS) నేతృత్వంలోని తిరుగుబాటు దళాలు వాయవ్య సిరియా నుంచి దాడులు ప్రారంభించి వేగంగా పురోగమించాయి.

నవంబర్ 30, 2024: అలెప్పో నగరం వశం:
సిరియాలోనే రెండవ అతిపెద్ద మరియు ఆర్థికంగా కీలకమైన అలెప్పో నగరాన్ని తిరుగుబాటుదారులు అతి తక్కువ నిరోధంతో తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్నారు.

డిసెంబర్ 5, 2024: హామా నగరం పతనం:
వ్యూహాత్మక మధ్య ప్రావిన్స్ అయిన హామాను స్వాధీనం చేసుకోవడంతో రాజధాని డమాస్కస్‌కు మార్గం సుగమమైంది.

డిసెంబర్ 7, 2024: హోమ్స్ స్వాధీనం:
సిరియా మధ్యధరా తీర ప్రాంతాన్ని రాజధానితో అనుసంధానించే హోమ్స్ నగరం తిరుగుబాటుదారుల చేతుల్లోకి వెళ్లడంతో అసద్ పాలన పూర్తిగా దెబ్బతింది.

డిసెంబర్ 8, 2024: డమాస్కస్ పతనం – అసద్ పారిపోవడం:
తిరుగుబాటు దళాలు రాజధాని డమాస్కస్‌లోకి ప్రవేశించాయి. బషర్ అల్-అసద్ తన కుటుంబంతో కలిసి రష్యాకు పారిపోవడంతో 53 ఏళ్ల అసద్ రాజవంశ పాలన అంతమైంది.

తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభం, ప్రజాగ్రహం

సంవత్సరాలుగా కొనసాగిన ఆంక్షలు, అవినీతి, ద్రవ్యోల్బణం వల్ల దేశంలో సాధారణ పౌరుల జీవనం తీవ్ర దుర్భరంగా మారింది. అసద్ ప్రభుత్వం ప్రజలకు కనీస అవసరాలైన ఆహారం, ఇంధనం అందించడంలో విఫలమవడంతో పౌరుల్లో ప్రభుత్వ వ్యతిరేకత పరాకాష్టకు చేరింది. ఈ పరిణామాలన్నీ కలగలిసి, సిరియాలో ఐదు దశాబ్దాల పాటు సాగిన బషర్ అల్-అసద్ అథారిటేరియన్ పాలనకు డిసెంబర్ 8, 2024న తెరదించి.. అహ్మద్ అల్-షరా నేతృత్వంలో కొత్త తాత్కాలిక ప్రభుత్వ ఏర్పాటుకు బాటలు వేశాయి.

రష్యాతో కొత్త సిరియా దౌత్య బేరసారాలు: అసద్‌ను అప్పగించేనా? పుతిన్ వ్యూహమేంటి?:రష్యాతో కొత్త సిరియా దౌత్య బేరసారాలు: అసద్‌ను అప్పగించేనా? పుతిన్ వ్యూహమేంటి?:

అంతర్యుద్ధ నేరాలకు సంబంధించి పదవీచ్యుతుడైన మాజీ నియంత బషర్ అల్-అసద్‌కు సిరియా కోర్టు మరణశిక్ష విధించిన నేపథ్యంలో.. మాస్కో-డమాస్కస్ మధ్య దౌత్య వేడి ఒక్కసారిగా పెరిగింది. అసద్‌తో పాటు ఆయన సోదరుడు మహెర్‌ను వెంటనే తమకు అప్పగించాలని అహ్మద్ అల్-షరా నేతృత్వంలోని కొత్త సిరియా ప్రభుత్వం రష్యాపై ఒత్తిడి పెంచుతోంది. అయితే, మధ్యధరా సముద్ర ప్రాంతంలో తన వ్యూహాత్మక ప్రయోజనాలు దెబ్బతినకుండా చూసుకుంటూనే.. అసద్ అప్పగింత విషయంలో రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ అత్యంత ముందస్తు జాగ్రత్తలతో కూడిన దౌత్య వ్యూహాన్ని అమలు చేస్తున్నారు.

రష్యాకు చిక్కుముడిగా మారిన అసద్ అప్పగింత:

రాజకీయ విశ్లేషకుల అంచనా ప్రకారం, రష్యా ప్రభుత్వం అసద్‌ను కొత్త సిరియా ప్రభుత్వానికి నేరుగా అప్పగించే అవకాశాలు చాలా తక్కువ. దీనికి ప్రధానంగా నాలుగు కారణాలు ఉన్నాయి:

రాజకీయ ఆశ్రయం: 2024 డిసెంబర్‌లో అసద్ పాలన కూలిపోగానే రష్యా అధికారికంగా ఆయనకు, ఆయన కుటుంబానికి రాజకీయ ఆశ్రయం కల్పించింది.
ప్రపంచ దేశాల్లో నమ్మకం: తనను నమ్ముకున్న మిత్రదేశాల నాయకులను సంక్షోభ సమయంలో అప్పగిస్తే, ప్రపంచ వేదికపై రష్యా విశ్వసనీయత తీవ్రంగా దెబ్బతింటుంది.
న్యాయపరమైన అడ్డంకులు: ఇరు దేశాల మధ్య నేరస్థుల అప్పగింత ఒప్పందం (Extradition Treaty) లేకపోవడం కూడా అసద్‌ను రక్షిస్తోంది.
బేరసారాల అస్త్రం: అసద్‌ను తమ వద్దే ఉంచుకోవడం ద్వారా కొత్త సిరియా ప్రభుత్వంపై కొంతవరకు రాజకీయ ఒత్తిడి తెచ్చే అవకాశం రష్యాకు లభిస్తుంది.

తిరుగుబాటు దళాల వ్యూహాత్మక కలయిక (‘దెబ్బమీద దెబ్బ’ మెరుపు దాడి):

తిరుగుబాటు దళాల కూటమి హయాత్ తహ్రీర్ అల్-షామ్ (HTS)నేతృత్వంలో ఆపరేషన్ డిటరెన్స్ ఆఫ్ అగ్రెషన్ పేరుతో 2024 నవంబర్ చివర్లో ఒక అనుహ్యమైన, అత్యంత ప్రణాళికాబద్ధమైన మెరుపు దాడిని ప్రారంభించింది. గతంలో వేర్వేరుగా ఉన్న వివిధ తిరుగుబాటు వర్గాలు ఈ సమయంలో ఒకే తాటిపైకి వచ్చి డ్రోన్ సాంకేతికతను, ఆధునిక యుద్ధ వ్యూహాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించాయి.

ప్రాంతీయ మద్దతుదారులు బలహీనపడటం:

సిరియన్ సైన్యంలో నిరాసక్తత, పతనం:

తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభం, ప్రజాగ్రహం

రష్యాతో కొత్త సిరియా దౌత్య బేరసారాలు: అసద్‌ను అప్పగించేనా? పుతిన్ వ్యూహమేంటి?:

రష్యాకు చిక్కుముడిగా మారిన అసద్ అప్పగింత:

రాజకీయ ఆశ్రయం: 2024 డిసెంబర్‌లో అసద్ పాలన కూలిపోగానే రష్యా అధికారికంగా ఆయనకు, ఆయన కుటుంబానికి రాజకీయ ఆశ్రయం కల్పించింది.
ప్రపంచ దేశాల్లో నమ్మకం: తనను నమ్ముకున్న మిత్రదేశాల నాయకులను సంక్షోభ సమయంలో అప్పగిస్తే, ప్రపంచ వేదికపై రష్యా విశ్వసనీయత తీవ్రంగా దెబ్బతింటుంది.
న్యాయపరమైన అడ్డంకులు: ఇరు దేశాల మధ్య నేరస్థుల అప్పగింత ఒప్పందం (Extradition Treaty) లేకపోవడం కూడా అసద్‌ను రక్షిస్తోంది.
బేరసారాల అస్త్రం: అసద్‌ను తమ వద్దే ఉంచుకోవడం ద్వారా కొత్త సిరియా ప్రభుత్వంపై కొంతవరకు రాజకీయ ఒత్తిడి తెచ్చే అవకాశం రష్యాకు లభిస్తుంది.

సైనిక స్థావరాలే రష్యా ప్రాధాన్యం:

అసద్‌పై ప్రేమకంటే కూడా మధ్యధరా సముద్రంలో ఉన్న తమ ఏకైక నావికాదళ స్థావరం తార్టస్’ (Tartus), వైమానిక స్థావరం ఖ్మేమిమ్ (Hmeimim) భద్రతే రష్యాకు అత్యంత కీలకం. ఈ రెండు స్థావరాలను కొనసాగించేందుకు కొత్త సిరియా ప్రభుత్వంతో రష్యా వేగంగా చర్చలు జరుపుతోంది. మరోవైపు, కొత్త సిరియా ప్రభుత్వం కూడా రష్యాతో నేరుగా ఘర్షణకు దిగకుండా.. ఈ సైనిక స్థావరాల భవిష్యత్తును ప్రాతిపదికగా చేసుకుని అసద్ అప్పగింత లేదా ఆయనపై అంతర్జాతీయ ఆంక్షల విషయంలో రష్యా సహకారాన్ని రాబట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తోంది.

అసద్‌ను ప్రత్యక్షంగా సిరియాకు అప్పగించకపోయినా, అంతర్జాతీయ ఒత్తిడి పెరిగితే ఆయనను ఐక్యరాజ్యసమితి లేదా అంతర్జాతీయ క్రిమినల్ కోర్టు (ICC) పరిధిలోకి తెచ్చే మధ్యస్థ మార్గాలను రష్యా పరిశీలించే అవకాశం ఉందనే చర్చ దౌత్య వర్గాల్లో నడుస్తోంది.