మనుషులు నిజంగానే తెలివి తక్కువ వారిగా మారుతున్నారా..మెదడు ఆలోచించడం మానేస్తోందా.. ఆందోళన కలిగిస్తున్న తాజా అధ్యయనాలు..

ఆధునిక మానవ వికాసంలో గత శతాబ్దం ఒక సువర్ణాధ్యాయంగా నిలిచింది. మెరుగైన విద్య, నాణ్యమైన వైద్య సేవలు, పౌష్టికాహారం, జీవన ప్రమాణాలు పెరగడం వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా పారిశ్రామిక దేశాలలో ప్రజల మానసిక వికాసం వేగంగా వృద్ధి చెందింది. దీని ఫలితంగా ప్రజల సగటు మేధో సామర్థ్యం లేదా ఐక్యూ (IQ) స్కోర్లు ఏటికేటా పెరుగుతూ వచ్చాయి. శాస్త్ర ప్రపంచం ఈ మానసిక ఎదుగుదలను ‘ఫ్లిన్ ఎఫెక్ట్’ అని వ్యవహరించింది.

తరతరాలుగా కొనసాగిన ఈ ప్రతిభా ప్రయాణం మానవాళి భవిష్యత్తుపై అపారమైన నమ్మకాన్ని పెంచింది. అయితే గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా పాశ్చాత్య దేశాలలో సరికొత్త విచిత్రమైన, కొంత ఆందోళనకరమైన మార్పు కనిపిస్తోంది. యూరప్, ఉత్తర అమెరికా ఖండాల్లోని అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో ప్రజల ఐక్యూ స్కోర్లు పెరగడం ఆగిపోవడమే కాకుండా.. క్రమంగా తగ్గుముఖం పట్టడం ప్రారంభమవుతోంది. ఈ విపరిణామాన్ని శాస్త్రవేత్తలు రివర్స్ ఫ్లిన్ ఎఫెక్ట్ గా పేర్కొంటున్నారు. ఆధునిక సాంకేతికత, జీవనశైలి మార్పులే మన ఆలోచనా శక్తినీ.. విశ్లేషణ సామర్థ్యాన్నీ దెబ్బతీస్తున్నాయా అనే తీవ్ర చర్చకు ఇది తెరలేపింది.

ఈ ధోరణిని స్పష్టంగా విశ్లేషిస్తూ నార్వేలో సుదీర్ఘకాలం పాటు ఒక విస్తృత అధ్యయనం సాగింది. సుమారు ఏడు లక్షలకు పైగా పురుషుల మానసిక సామర్థ్యాల డేటాను పరిశీలించగా.. గతంలో నిలకడగా పెరిగిన ఐక్యూ గ్రాఫ్ క్రమంగా కిందికి దిగజారడం మొదలైందని తేలింది. 1970ల తర్వాతి కాలంలో జన్మించిన వారిలో ఏటా సగటున ఐక్యూ స్కోర్లు తగ్గుతున్నట్లు నివేదికలు స్పష్టం చేశాయి. కేవలం నార్వేలోనే కాకుండా డెన్మార్క్, ఫ్రాన్స్, బ్రిటన్, ఫిన్‌లాండ్ వంటి ధనిక దేశాలలోనూ ఇదే విధమైన మానసిక సామర్థ్యాల క్షీణత నమోదు కావడం గమనార్హం.

ఈ మార్పులకు గల మూలాలను అన్వేషించిన పరిశోధకులు ఒక ఊరట కలిగించే విషయాన్ని వెల్లడించారు. ఈ తగ్గుదలకు మనుషుల జన్యుపరమైన మార్పులు ఎంతమాత్రం కారణం కాదని వారు స్పష్టం చేశారు. ఒకే ఇంట్లో, ఒకే తల్లిదండ్రులకు జన్మించి సమానమైన జన్యు సంపద కలిగిన అన్నదమ్ములను పరిశీలించినప్పుడు కూడా పెద్దవారితో పోలిస్తే చిన్నవారి ఐక్యూ తక్కువగా ఉండటం గమనించారు. అంటే ఇది వంశపారంపర్యంగా వచ్చే లోపం కాదు. మనం జీవిస్తున్న వాతావరణం, మనం అలవాటు చేసుకున్న ఆధునిక జీవనశైలి, సమాజంలో వచ్చిన మార్పుల ఫలితమేనని తేలింది.

ఈ మానసిక సామర్థ్యాల క్షీణతకు సాంకేతిక పరిజ్ఞానంపై మనుషులు మితిమీరి ఆధారపడటమే ప్రధాన కారణమని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఏదైనా చిన్న సమాచారం కావాలన్నా, క్లిష్టమైన సమస్యను పరిష్కరించాలన్నా మెదడుకు పని చెప్పకుండా తక్షణమే స్మార్ట్‌ఫోన్లు లేదా సెర్చ్ ఇంజిన్లను ఆశ్రయించడం పెరిగింది. ఈ ప్రక్రియ వల్ల జ్ఞాపకశక్తికి, స్వతంత్ర ఆలోచనా శక్తికి పదును తగ్గడమే కాకుండా మెదడు సోమరిగా మారుతోంది. దీనికి తోడు నిరంతరం వచ్చే సోషల్ మీడియా నోటిఫికేషన్లు, సెకన్ల వ్యవధిలో మారే చిన్న నిడివి వీడియోలు మనుషుల్లో ఏకాగ్రతను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్నాయి. ఏదైనా ఒక అంశంపై ఎక్కువసేపు దృష్టి నిలిపి ఉంచే శక్తినీ.. మెదడు పనితీరులో కీలకమైన వర్కింగ్ మెమరీనీ ఇవి క్షీణింపజేస్తున్నాయి.

మరొక ముఖ్యమైన మార్పు పుస్తకాలు చదివే అలవాటు తగ్గడం. ఒకప్పుడు సమాచారాన్ని, గ్రంథాలను లోతుగా చదివి అర్థం చేసుకునే సంస్కృతి ఉండేది. కానీ నేటి డిజిటల్ యుగంలో కేవలం ముఖ్యాంశాలను పైపైన స్కాన్ చేయడం మాత్రమే అలవాటుగా మారింది. ఇది భాషా పరిజ్ఞానాన్ని, తార్కిక ఆలోచనను దెబ్బతీస్తోంది. విద్యా వ్యవస్థల్లో సైతం లోతైన విశ్లేషణ కంటే వేగవంతమైన సమాధానాలకే ప్రాధాన్యం లభించడం, సరైన శారీరక శ్రమ లేకపోవడం, నిద్రలేమి, తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి వంటివి కూడా ఈ ఐక్యూ స్కోర్ల తగ్గుదలకు కారణమవుతున్నాయి. అయితే ఇవన్నీ పర్యావరణ సంబంధిత సమస్యలే కాబట్టి.. మనం మన జీవనశైలిని మార్చుకుని, డిజిటల్ డిటాక్స్ పాటించి, పుస్తక పఠనం, లోతైన ఆలోచనలను మళ్లీ అలవాటు చేసుకుంటే ఈ ప్రతికూల ధోరణిని తిప్పికొట్టి మన మేధో సామర్థ్యాలను తిరిగి పునరుద్ధరించుకోవడం ఖాయం.